{"id":1760,"date":"2017-04-17T16:57:39","date_gmt":"2017-04-17T16:57:39","guid":{"rendered":"http:\/\/shkollaislame.com\/?p=1760"},"modified":"2017-04-17T17:02:24","modified_gmt":"2017-04-17T17:02:24","slug":"a-ka-turqia-nje-harte-rruge","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/shkollaislame.com\/?p=1760","title":{"rendered":"RETRO: A ka Turqia nj\u00eb hart\u00eb rruge?"},"content":{"rendered":"<p>Habia q\u00eb p\u00ebrjetuam nga ajo q\u00eb b\u00ebn\u00eb SHBA-t\u00eb n\u00eb Sulejmanie, n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb habi si ajo q\u00eb do kishim ndaj nj\u00eb gj\u00ebje t\u00eb papritur kjo \u00ebsht\u00eb habi e t\u00eb habitur\u00ebve! Sidoqoft\u00eb Turqia \u00ebsht\u00eb vend i t\u00eb habitur\u00ebve. Pas r\u00ebnies s\u00eb Sovjet\u00ebve e deri sot bota po p\u00ebrjeton nj\u00eb nd\u00ebrrim t\u00eb madh, rrjedha historike shkonte shtigjeve t\u00eb reja, nuk doli kush t\u00eb ket\u00eb kuptuar drejt\u00eb se \u00e7ka \u00ebsht\u00eb duke ndodhur. Nuk them p\u00ebr njer\u00ebzit n\u00eb ve\u00e7anti, por them p\u00ebr drejtimet politike dhe ideore.<\/p>\n<p>Me grushtshtetin e vitit 1980, e Majta pat p\u00ebrjetuar nj\u00eb disfat\u00eb t\u00eb plot\u00eb, vala q\u00eb ngjitej n\u00eb vitet e \u201880 ishte liberalizmi, k\u00ebte e pasoi islam-izmi.<br \/>\nLiberalizmi: ishte gom\u00eb shp\u00ebtimi p\u00ebr fatet vetanake e atyre q\u00eb vinin nga e Majta. Duke brohoritur p\u00ebr shoq\u00ebri, ata nuk kishin jetuar rinit\u00eb e tyre ashtu q\u00eb liberalizmi, i cili nxirrte n\u00eb pah individin, i\u2019u b\u00eb atyre ila\u00e7. Poashtu liberalizmi jo vet\u00ebm individin por i shenjt\u00ebronte edhe prosperitetin materialist, k\u00ebnaq\u00ebsit\u00eb e k\u00ebsaj bote dhe si e till\u00eb ajo jipte nj\u00eb mund\u00ebsi ideologjike t\u00eb papar\u00eb p\u00ebr t\u00eb nxjerr\u00eb idhtin\u00eb e s\u00eb kaluar\u00ebs.<\/p>\n<p>Ata q\u00eb vazhduan t\u00eb definojn\u00eb veten ende si t\u00eb majt\u00eb, me q\u00ebllim t\u00eb rifreskimit t\u00eb fjalorit ata i ndryshuan termet, q\u00eb u kishte kaluar moda, me ato q\u00eb n\u00eb at\u00eb periudh\u00eb ishin n\u00eb ngritje e sip\u00ebr: \u00e7dokush filloi t\u00eb fliste p\u00ebr \u201cshoq\u00ebri civile\u201d, \u201cqeverisje lokale\u201d, \u201cidentitet\u201d. Edhe islam-izmi u rifreskua n\u00eb fjalor gjat\u00eb viteve \u201980, u largua nga vija nacionaliste dhe shtet\u00ebrore e viteve \u201960 dhe \u201970, bile fitoi pak dukje t\u00eb nj\u00eb politike kritikuese. Fitoi p\u00ebr t\u00eb fituar, por nuk mundi t\u00eb b\u00ebn rrug\u00eb t\u00eb gjat\u00eb me termet e saponjoftuara dhe pas pak kohe filluan t\u00eb b\u00ebjn\u00eb patinazh rreth t\u00eb nj\u00ebjtave. Partia Refah fliste p\u00ebr \u201cRendin e Drejt\u00eb\u201d (Adil Duzen), n\u00eb rrafshin popullor p\u00ebr rreth \u201cMilli Gorus\u201d-it ve\u00e7orit\u00eb nacionaliste ruanin r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e tyre por<br \/>\nislamizmi si nj\u00eb drejtim ideor dita dit\u00ebs transformohej n\u00eb nj\u00eb version t\u00eb liberalizmit ekonomik.<br \/>\nMaja t\u00eb cil\u00ebn e gjeti Ozali n\u00eb t\u00eb Djatht\u00ebn Qendrore ndikoi n\u00eb islamizmin m\u00eb shum\u00eb se sa q\u00eb duket\u00a0nga jasht\u00eb. Ata q\u00eb prodhonin ide n\u00eb em\u00ebr t\u00eb islamizmit zgjodh\u00ebn q\u00eb k\u00ebrkesat politiko-shoq\u00ebrore nga kundrit\u00eb e fetar\u00ebve ndaj revolucionit republikan, kryesisht t\u00eb jen\u00eb nga liberalizmi ekonomik.<\/p>\n<p>Pra, pasi q\u00eb pengesa p\u00ebr realizmin e k\u00ebrkesave t\u00eb fetar\u00ebve ishte \u2018ideologjia zyrtare\u201d dhe<br \/>\nformimi i shtetit q\u00eb pasoi, zgjidhja do ishte zvoglimi i shtetit. Tezat e ofruara n\u00ebn titullin \u201cr\u00ebnia e modernizmit si dhe polemikat e shumta q\u00eb nuk kishin t\u00eb mbaruar, nuk shkuan m\u00eb tej se nxorri t\u00eb keqen e gj\u00ebrave q\u00eb ju imponuan fetar\u00ebve n\u00eb em\u00ebr t\u00eb modernizimit. Musliman\u00ebt shum\u00eb kishin heq\u00eb nga modernizimi dhe pasi tani kishte r\u00ebn\u00eb mund t\u00eb rehatoheshin. Edhe \u201cr\u00ebnia e shtetit nacional\u201d kishte nj\u00eb kuptim t\u00eb p\u00ebraf\u00ebrt me k\u00ebt\u00eb. Kur<br \/>\nndodhi 28 shkurti gjendja ishte kjo p\u00ebraf\u00ebrsisht.<br \/>\nMu p\u00ebr k\u00ebt\u00eb shkak nuk \u00ebsht\u00eb i \u00e7uditsh\u00ebm evolucioni i madh dhe i shpejt\u00eb i islamizmit n\u00eb Ozaliz\u00ebm pas 28 shkurtit. N\u00eb fund t\u00eb viteve t\u00eb n\u00ebnt\u00eb-dhjeta edhe n\u00eb em\u00ebr t\u00eb s\u00eb majt\u00ebs nuk mbeti t\u00eb flitet p\u00ebr tjet\u00ebr gj\u00eb pos nj\u00eb t\u00eb folurit gjysmak q\u00eb p\u00ebrb\u00ebhej nga \u00e7\u00ebshtjet e BE-s\u00eb dhe asaj kurde.<\/p>\n<p>Nga ky aspekt, 11 shtatori u b\u00eb nj\u00eb kthes\u00eb e madhe. N\u00eb Per\u00ebndim, n\u00eb em\u00ebr t\u00eb luft\u00ebs kund\u00ebr terrorit, liberalizmi u zbrit n\u00eb pozicionin e liberalizmit ekonomik. Islami u regjistrua, drejtp\u00ebrdrejt\u00eb, si nj\u00eb armik i ri. U b\u00eb zor t\u00eb flitet di\u00e7 edhe n\u00eb em\u00ebr t\u00eb s\u00eb majt\u00ebs e edhe n\u00eb em\u00ebr t\u00eb islamizmit.<br \/>\nArena politike e t\u00eb s\u00eb majt\u00ebs u ngushtua nga brenga p\u00ebr t\u00eb mos qen\u00eb n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin front me Islamin.<br \/>\nPer\u00ebndimi humbi besueshm\u00ebrin\u00eb e vjet\u00ebr p\u00ebr ata q\u00eb pretendonin t\u00eb flitnin di\u00e7 n\u00eb em\u00ebr t\u00eb Islamit.<br \/>\nPrap\u00ebseprap\u00eb \u00e7donj\u00ebri orvatej t\u00eb vazhdonte n\u00eb rrug\u00ebn e vet sikur asgj\u00eb nuk kishte ndodhur. Menj\u00ebher\u00eb pas k\u00ebsaj erdhi okupimi i Irakut. N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb okupacioni i mblodhi n\u00ebn nj\u00eb ombrell\u00eb; ata q\u00eb definonin veten si t\u00eb majt\u00eb, ata q\u00eb nga liberalizmi kuptonin edhe liberalizmin politik dhe ate kritik, dhe ata q\u00eb vinin nga nj\u00eb e kaluar islamiste.<br \/>\nMe liberal\u00ebt q\u00eb mbanin an\u00ebn e SHBA-ve definitivisht u ndan\u00eb rrug\u00ebt, por rreth e p\u00ebrqark puna shum\u00eb u p\u00ebrzi, u ba tep\u00ebr zjarr e tym. N\u00eb k\u00ebsisoj kushte u b\u00eb mjaft v\u00ebshtir\u00eb definimi i pozicionit dhe dh\u00ebnia kuptim e t\u00eb nj\u00ebjtit. Nuk kishte p\u00ebrgatitje t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr prodhim t\u00eb politik\u00ebs dhe mendimeve p\u00ebrball\u00eb imperializmit t\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga bota nj\u00ebpol\u00ebshe, hegjemonia liberale dhe imperis\u00eb t\u00eb SHBA-ve. Aktualisht nuk ka. Pika q\u00eb e mundon t\u00eb majt\u00ebn \u00ebsht\u00eb se kjo ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb edhe me \u00e7\u00ebshtjen kurde. P\u00ebr ato q\u00eb vijn\u00eb nga nj\u00eb e kaluar islamiste puna \u00ebsht\u00eb edhe m\u00eb e ngat\u00ebrruar; nj\u00eb e kaluar q\u00eb shkon deri n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr komunizmit, e ringjalur me Ozalizmin, q\u00eb e shihte p\u00ebr lavd\u00ebrim faktin se n\u00eb banknot\u00ebn e dollarit \u00ebsht\u00eb i i shkruar emri i Zotit. Me qen\u00eb p\u00ebrball\u00eb me SHBA-n\u00eb q\u00eb i lakmonte gjat\u00eb t\u00ebr\u00eb gjenerat\u00ebs politike t\u00eb gjelb\u00ebrt, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pun\u00eb e p\u00ebrzier. Mu p\u00ebr k\u00ebte ende jan\u00eb n\u00eb shumic\u00eb ata q\u00eb q\u00ebndrimin e tanish\u00ebm t\u00eb SHBA-ve ndaj Turqis\u00eb, ende nuk e besojn\u00eb, nuk mund ti japin nj\u00eb kuptim, apo q\u00eb duan ta shohin si nj\u00eb rrjedh\u00eb an\u00ebsore. Mu p\u00ebr k\u00ebte pjesa e madhe e islamist\u00ebve t\u00eb m\u00ebparsh\u00ebm, t\u00eb pozit\u00ebs, mund ende t\u00eb mendojn\u00eb se t\u00eb kish kaluar Tezkereja (leja q\u00eb k\u00ebrkonin SHBA-t\u00eb nga Turqia p\u00ebr stacionim t\u00eb ushtar\u00ebve etj. sh.p.) nuk kishin ardh\u00eb pun\u00ebt deri n\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb. Mos t\u00eb orvatemi t\u00eb bindim veten, zhvillimet e fundit jan\u00eb serioze, ato nuk mund leht\u00eb t\u00eb sqarohen me koincidenc\u00eb, lokal, me thyerjen e shpres\u00ebs t\u00eb SHBA-ve, e as se kjo \u00ebsht\u00eb veprim radikal i k\u00ebsaj thyerje shprese. T\u00eb folurit me k\u00ebto terme p\u00ebr ato q\u00eb p\u00ebrdorin fjalor diplomatik \u00ebsht\u00eb e kuptueshme dhe me th\u00ebn\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn n\u00eb k\u00ebto kushte q\u00eb jemi, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb qasje mjaft e men\u00e7ur. Por gjendja \u00ebsht\u00eb tejet serioze dhe mu tani \u00ebsht\u00eb koha q\u00eb \u00e7do gj\u00eb ta mendojm\u00eb prej s\u00eb pari. Ardhm\u00ebria e atyre q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb gjeografi kalon n\u00ebp\u00ebr t\u00eb qenurit kund\u00ebr okupacionit t\u00eb SHBA-ve n\u00eb k\u00ebto treva dhe t\u00eb mbrojtjes deri n\u00eb fund t\u00eb paq\u00ebs rajonale. E kund\u00ebrta e asaj q\u00eb pretendojn\u00eb ata q\u00eb duan ta b\u00ebjn\u00eb Turqin\u00eb nj\u00eb shkall\u00eb p\u00ebr ngritje t\u00eb imperializmit t\u00eb SHBA-ve, e ardhmja e Turqis\u00eb kalon n\u00ebp\u00ebr insistimin p\u00ebr paq\u00eb n\u00eb rajon. Kjo nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb iluzion por mu e kund\u00ebrta, kjo\u00a0\u00ebsht\u00eb alternativa m\u00eb realiste, n\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn nuk do ket\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb flitet p\u00ebr nj\u00eb Turqi. Tani SHBA-t\u00eb orvaten q\u00eb t\u00eb shtyjn\u00eb Turqin\u00eb q\u00eb me t\u00eb shpejt\u00eb t\u00eb marr\u00eb pozicion, t\u00eb provokojn\u00eb. N\u00eb planin afatshkurt\u00ebr duhet q\u00eb mos t\u00eb hyjm\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb loj\u00eb. N\u00eb planin afatmes\u00ebm dhe afatgjat\u00eb, ejani q\u00eb \u00e7do send prej fiillimit ta polemizojm\u00eb; nj\u00ebzet vjet\u00ebt e fundit i kaluam si t\u00eb kotur, duke u b\u00ebr\u00eb se jemi duke menduar, se jemi duke polemizuar. T\u00eb ndalemi dhe s\u00ebrish t\u00eb mendojm\u00eb; si t\u00eb b\u00ebjm\u00eb nj\u00eb jetes\u00eb n\u00eb nj\u00eb shtet sekular pa ofenduar musliman\u00eb, si mund t\u00eb bashk\u00ebjetojm\u00eb n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin shtet me kurd\u00ebt dhe me tjera p\u00ebrkat\u00ebsi kulturore, pa grindje dhe pa p\u00ebrleshje, si mund q\u00eb t\u00eb b\u00ebjm\u00eb nj\u00eb solidaritet me fqinj\u00ebt, n\u00eb vend se t\u00eb vijm\u00eb me ta fyt p\u00ebr fyti, dhe krejt k\u00ebto seriozisht dhe sinqerisht t\u2019-i flasim. Duhet pas\u00eb patjet\u00ebr nj\u00eb rrug\u00ebdalje tjet\u00ebr nga kjo fortun\u00eb, pa sh\u00ebndrimin e Turqis\u00eb dhe rajonit n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb luftarake. Turqia nuk ka nj\u00eb hart\u00eb rruge. Mos t\u00eb heqim dor\u00eb nga dallimet tona ideore por ama p\u00ebr t\u00eb mbijetuar patjet\u00ebr nj\u00eb hart\u00eb rruge ta gjejm\u00eb. Mos t\u00eb harrojm\u00eb se koh\u00ebn q\u00eb pat\u00ebm e harxhuam pa dhimbsur, tani m\u00eb nuk kemi shum\u00eb koh\u00eb.<\/p>\n<p>Nuray Mert<\/p>\n<p>P\u00ebrktheu: Ramadan Ramadani<\/p>\n<p>18.7.2003<\/p>\n<p>Albislam.com<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Habia q\u00eb p\u00ebrjetuam nga ajo q\u00eb b\u00ebn\u00eb SHBA-t\u00eb n\u00eb Sulejmanie, n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb habi si ajo q\u00eb do kishim ndaj nj\u00eb gj\u00ebje t\u00eb papritur kjo \u00ebsht\u00eb habi e t\u00eb habitur\u00ebve! Sidoqoft\u00eb Turqia \u00ebsht\u00eb vend i t\u00eb habitur\u00ebve. Pas r\u00ebnies s\u00eb Sovjet\u00ebve e deri sot bota po p\u00ebrjeton nj\u00eb nd\u00ebrrim t\u00eb madh, rrjedha [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":1761,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":{"0":"post-1760","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-c82-artikuj"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1760","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1760"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1760\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1763,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1760\/revisions\/1763"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1761"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1760"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1760"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1760"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}