Fal\u00ebnderimi i takon vet\u00ebm se Allahut i Cili na mund\u00ebsoi q\u00eb ta shijojm\u00eb \u00ebmb\u00eblsin\u00eb e imanit. At\u00eb e fal\u00ebnderoj dhe lavd\u00ebroj dhe prej Tij falje dhe ndihm\u00eb k\u00ebrkoj. Paqja dhe m\u00ebshira e Allahut qofshin mbi Muhamedin, biri i Abdullahut dhe rob i Allahut.<\/p>\n
Allahu i Madh\u00ebruar d\u00ebrgoi pejgamber\u00eb, zbriti libra, caktoi ligje dhe dispozita dhe e m\u00ebsoi robin se \u00e7ka duhet t\u00eb veproj\u00eb duke qen\u00eb i gjall\u00eb dhe po ashtu e m\u00ebsoi se \u00e7ka duhet t\u00eb veproj\u00eb kur njeriu nd\u00ebrron jet\u00eb dhe si do t\u00eb jet\u00eb gjendja e tij n\u00eb ahiret. Nuk lejoi q\u00eb njeriu vet t\u00eb caktoj\u00eb ligje dhe rregulla sepse dija e tij \u00ebsht\u00eb e mang\u00ebt dhe e p\u00ebrkufizuar, por e detyroi t\u2019i ndjek ligjet dhe dispozitat e Allahut dhe t\u00eb D\u00ebrguarit t\u00eb Tij dhe ndjekjen e rrug\u00ebs s\u00eb tij e b\u00ebri t\u00eb jet\u00eb anija e shp\u00ebtimit t\u00eb robit n\u00eb dynja dhe ahiret. I D\u00ebrguari i Allahut, alejhi salatu ue selam, na lajm\u00ebroi p\u00ebr \u00e7do gj\u00eb q\u00eb i b\u00ebn dobi dhe e d\u00ebmton njeriun duke qen\u00eb i gjall\u00eb apo duke qen\u00eb i vdekur dhe na detyroi q\u00eb ta pasojm\u00eb rrug\u00ebn e tij dhe \u00e7do vep\u00ebr q\u00eb nuk e ka vepruar ai e konsideroi si risi n\u00eb fe.<\/p>\n
I vdekuri mund t\u00eb p\u00ebrfitoj\u00eb edhe pas vdekjes s\u00eb tij dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb d\u00ebshmojn\u00eb Allahu dhe i D\u00ebrguari i Tij. Jeta e varrit dhe ahireti jan\u00eb prej gj\u00ebrave t\u00eb fshehta q\u00eb muslimani detyrohet t\u2019i beson thell\u00ebsisht dhe ajo q\u00eb i b\u00ebn dobi t\u00eb vdekuri nuk kemi mund\u00ebsi ta dim\u00eb p\u00ebrve\u00e7 se n\u00ebp\u00ebrmjet shpalljes dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye duhet t\u00eb kapemi fort p\u00ebr t\u00eb dhe mos t\u00eb veprojm\u00eb vepra t\u00eb cilat bien ndesh me rregullat e fes\u00eb dhe n\u00eb fund mos t\u00eb p\u00ebrfitojm\u00eb as ne dhe as i vdekuri prej nesh.<\/p>\n
Veprat nga t\u00eb cilat mund t\u00eb p\u00ebrfitoj\u00eb i vdekuri jan\u00eb t\u00eb shumta dhe t\u00eb llojllojshme dhe ato vijn\u00eb si rezultat i veprave t\u00eb tij dhe gjurm\u00ebve t\u00eb k\u00ebtyre veprave q\u00eb i ka punuar duke qen\u00eb i gjall\u00eb dhe po ashtu mund t\u2019i vijn\u00eb edhe prej t\u00eb tjer\u00ebve t\u00eb cil\u00ebt d\u00ebshirojn\u00eb t\u2019i b\u00ebjn\u00eb mir\u00eb v\u00ebllait t\u00eb tyre musliman.<\/p>\n
Robi i Allahut g\u00ebzohet kur i vijn\u00eb t\u00eb mirat e nj\u00ebpasnj\u00ebshme, prej familjes apo shokut, prej l\u00ebmoshave q\u00eb i ka dh\u00ebn\u00eb apo prej veprave q\u00eb i ka punuar dhe ai \u00ebsht\u00eb n\u00eb varr. I D\u00ebrguari i Allahut, alejhi salatu ue selam, p\u00ebrg\u00ebzoi se ekziston nj\u00eb grup njer\u00ebzish t\u00eb cil\u00ebt shp\u00ebrblehen edhe pas vdekjes s\u00eb tyre. Ata edhe pse jan\u00eb t\u00eb vdekur, veprat e mira t\u00eb tyre jan\u00eb t\u00eb gjalla dhe nuk u kan\u00eb vdekur dhe u lumt\u00eb atyre p\u00ebr at\u00eb q\u00eb e vepruan derisa ishin t\u00eb gjall\u00eb.<\/p>\n
Pra, veprat q\u00eb mundet t\u00eb p\u00ebrfiton njeriu pas vdekjes s\u00eb tij ndahen n\u00eb dy lloje:<\/p>\n
Lloji i par\u00eb: Veprat q\u00eb i p\u00ebrfiton i vdekuri nga t\u00eb tjer\u00ebt dhe ato jan\u00eb:<\/p>\n
– Falja e namazit t\u00eb xhenazes s\u00eb tij.<\/p>\n
Pejgamberi, alejhi salatu ue selam, thot\u00eb: \u201cNuk ka ndonj\u00eb musliman q\u00eb vdes e ta falin xhenazen e tij dyzet burra, t\u00eb cil\u00ebt nuk i shoq\u00ebrojn\u00eb Allahut asgj\u00eb vet\u00ebm se Allahu do t\u2019i b\u00ebj ata nd\u00ebrmjet\u00ebsues p\u00ebr t\u00eb\u201d.<\/p>\n
Po ashtu i D\u00ebrguari i Allahut, alejhi salatu ue selam, thot\u00eb: \u201cN\u00ebse ka nj\u00eb t\u00eb vdekur (musliman) q\u00eb ia falin namazin e xhenazes nj\u00eb grup musliman\u00ebsh q\u00eb mb\u00ebrrin t\u00eb nj\u00ebqind vet\u00ebt, ku q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebsojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb, atyre do t\u2019u pranohet t\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebsojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb\u201d.<\/p>\n
Ib\u00ebn Kajimi, Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb, thot\u00eb se q\u00ebllimi i faljes s\u00eb namazit t\u00eb xhenazes \u00ebsht\u00eb lutja p\u00ebr t\u00eb vdekurin.<\/p>\n
Nj\u00eb prej lutjeve m\u00eb t\u00eb mira dhe m\u00eb t\u00eb plota q\u00eb kan\u00eb ardhur \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb na e p\u00ebrcjell Auf ib\u00ebn Malik, Allahu qoft\u00eb i k\u00ebnaqur me t\u00eb, i cili thot\u00eb se i D\u00ebrguari i Allahut, alejhi salatu ue selam, ia fali namazin nj\u00eb xhenazes dhe n\u00eb lutjen e tij tha: \u201cO Zot, falja m\u00ebkatet dhe m\u00ebshiroje, shp\u00ebtoje dhe kij ndjes\u00eb ndaj tij, b\u00ebja vendin e mir\u00eb dhe zgjeroja vendin ku do t\u00eb hyj\u00eb, pastroje at\u00eb me uj\u00eb, bor\u00eb dhe akull dhe pastroje nga m\u00ebkatet, ashtu si\u00e7 e pastron rrob\u00ebn e bardh\u00eb nga njollat, z\u00ebvend\u00ebsoja sht\u00ebpin\u00eb me nj\u00eb sht\u00ebpi m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, familjen me nj\u00eb familje m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, bashk\u00ebshortin (ten) me nj\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, fute n\u00eb xhenet dhe mbroje prej d\u00ebnimit t\u00eb varrit dhe d\u00ebnimit t\u00eb zjarrit\u201d.<\/p>\n
P\u00ebrcjell\u00ebsi i k\u00ebtij hadithi thot\u00eb. \u201cPasha Allahun n\u00eb at\u00eb moment shpresova q\u00eb un\u00eb t\u00eb jem i vdekuri\u201d.<\/p>\n
Muslimani kur i m\u00ebson k\u00ebto argumente pa dyshim se e stimulojn\u00eb q\u00eb ai t\u00eb prezanton n\u00eb xhenazet e v\u00ebllait t\u00eb vet musliman dhe t\u00eb shpreson se me lutjet e tij Allahu t\u00eb vdekurit m\u00ebkatet do t\u2019ia fal dhe do ta m\u00ebshiron.<\/p>\n
– Q\u00ebndrimi tek varri i t\u00eb vdekurit, lutja p\u00ebr t\u00eb dhe k\u00ebrkimi i faljes p\u00ebr t\u00eb<\/p>\n
Ib\u00ebn Omeri, Allahu qoft\u00eb i k\u00ebnaqur prej tyre, p\u00ebrcjell se i D\u00ebrguari i Allahut, alejhi salatu ue selam, kur e l\u00ebshonte t\u00eb vdekurin n\u00eb varr thoshte: \u201cBISMILAH UE ALA SUNETI RESULILAH\u201d. (N\u00eb em\u00ebr t\u00eb Allahut dhe sipas tradit\u00ebs s\u00eb t\u00eb D\u00ebrguarit t\u00eb Allahut).<\/p>\n
Othmani, Allahu qoft\u00eb i k\u00ebnaqur me t\u00eb, e p\u00ebrcjell se i D\u00ebrguari i Allahut, alejhi salatu ue selam, pasi q\u00eb i varroste t\u00eb vdekurit q\u00ebndronte tek varri i tij dhe thoshte: \u201cK\u00ebrkoni falje p\u00ebr v\u00ebllain tuaj, lutuni p\u00ebr t\u00eb q\u00eb t\u00eb forcohet, sepse ai tani \u00ebsht\u00eb duke u pyetur\u2019\u2019.<\/p>\n
– Lutje p\u00ebr t\u00eb vdekurin gjat\u00eb vizit\u00ebs s\u00eb varrezave<\/p>\n
Gjat\u00eb vizit\u00ebs s\u00eb varrezave \u00ebsht\u00eb sunet t\u00eb k\u00ebndohet nj\u00eb lutje e posa\u00e7me, t\u00eb cil\u00ebn na e tregon i D\u00ebrguari, alejhi salatu ue selam, n\u00eb nj\u00eb hadith dhe thot\u00eb: \u201cES-SELAMU ALEJKUM EHLED-DIJARI MINEL-MU\u2019MININE VEL MUSLIMINE VE IN\u2019NA INSHA-ALLAHU BIKUM LAHIKUN. NES\u2019ELU-ILAHE LENA VE LEKUM EL-AFIJE.\u201d. (Es-selamu alejkum, o ju banor\u00eb t\u00eb k\u00ebtij vendi, besimtar\u00eb e musliman\u00eb. Edhe ne insha\u2019Allah, me urdhrin e Allahut, kur t\u00eb vij\u00eb p\u00ebrcaktimi i Tij, me ju do t\u00eb radhitemi. Lusim Allahun p\u00ebr ne dhe p\u00ebr ju q\u00eb t\u00eb na m\u00ebshiroj\u00eb!).<\/p>\n
Gjithashtu preferohet t\u00eb b\u00ebjm\u00eb lutje t\u00eb ndryshme p\u00ebr faljen e m\u00ebkateve p\u00ebr shp\u00ebtimin e tyre, shp\u00ebrblimin me Xhenet, etj.<\/p>\n
Lejohet edhe t\u00eb ngrihen duart gjat\u00eb lutjes, por k\u00ebrkohet q\u00eb gjat\u00eb lutjes t\u00eb kthehemi nga Kibla dhe jo nga varret. Pastaj \u00ebsht\u00eb mir\u00eb q\u00eb gjat\u00eb vizit\u00ebs ta kujtojm\u00eb veten se aty do t\u00eb jet\u00eb vendbanimi i ardhsh\u00ebm i yni dhe t\u00eb mundohemi t\u00eb shfryt\u00ebzojm\u00eb nga koha jon\u00eb e mbetur.<\/p>\n
Imam Neveviu, Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb, thot\u00eb se dijetar\u00ebt jan\u00eb unik\u00eb n\u00eb at\u00eb se lutja u b\u00ebn dobi t\u00eb vdekurve dhe shp\u00ebrblimi i saj u shkon atyre.<\/p>\n
El Kasimij, Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb, thot\u00eb se prej drejtave t\u00eb v\u00ebllaz\u00ebris\u00eb dhe shoq\u00ebris\u00eb \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u00eb lutesh p\u00ebr v\u00ebllain t\u00ebnd musliman duke qen\u00eb ai i gjall\u00eb dhe po ashtu pas vdekjes s\u00eb tij, duke u lutur p\u00ebr t\u00eb dhe p\u00ebr familjen e tij me gjitha ato dua q\u00eb lutesh edhe p\u00ebr veten t\u00ebnde.<\/p>\n
– Lutja e musliman\u00ebve n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb vdekurit<\/p>\n
Lutja e musliman\u00ebve q\u00eb b\u00ebhet p\u00ebr t\u00eb vdekurit i shkon t\u00eb vdekurve dhe ata p\u00ebrfitojn\u00eb prej lutjeve t\u00eb tyre duke u bazuar n\u00eb fjal\u00ebt e Allahut t\u00eb Madh\u00ebruar i cili thot\u00eb: \u201cEdhe ata q\u00eb erdh\u00ebn pas tyre, thon\u00eb: \u201cO Zoti yn\u00eb, falna neve dhe v\u00ebllez\u00ebrit tan\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb besuar para nesh dhe mos lejo q\u00eb n\u00eb zemrat tona t\u00eb ket\u00eb asnj\u00eb t\u00eb keqe ndaj besimtar\u00ebve! O Zoti yn\u00eb, Ti je v\u00ebrtet i But\u00eb dhe M\u00ebshir\u00ebplot\u00eb!\u201d. (El-Hashr: 10)<\/p>\n
Pejgamberi, alejhi salatu ue selam, thot\u00eb: \u201cKur muslimani lutet p\u00ebr v\u00ebllain e tij, pa ditur gj\u00eb (ky i fundit), lutja pranohet. Tek koka e lut\u00ebsit q\u00ebndron nj\u00eb melek i ngarkuar t\u00eb thot\u00eb, pas \u00e7do lutjeje t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr v\u00ebllain musliman, Amin, t\u00eb dh\u00ebnt\u00eb Allahu edhe ty t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn gj\u00eb!\u201d.<\/p>\n
Kjo p\u00ebrfshin lutjen e muslimanit p\u00ebr v\u00ebllain e tij q\u00eb s\u2019\u00ebsht\u00eb prezent, qoft\u00eb gjall\u00eb apo i vdekur.<\/p>\n
– P\u00ebrshpejtimi n\u00eb pagimin apo larjen e borxhit q\u00eb e ka i vdekuri<\/p>\n
<\/p>\n
I D\u00ebrguari i Allahut, alejhi salatu ue selam, thot\u00eb: \u201cShpirti i njeriut \u00ebsht\u00eb i lidhur p\u00ebr borxhin e tij deri sa t\u2019i paguhet apo lahet\u201d.<\/p>\n
Hakimi n\u00eb Mustredekun e tij na e p\u00ebrcjell hadithin e Xhabir ib\u00ebn Abdullahut, i cili thot\u00eb: \u201cVdiq nj\u00eb njeri dhe ne e pastruam, e qefinos\u00ebm, dhe pastaj e venduam n\u00eb vendin ku i falim xhenazet. I D\u00ebrguari i Allahut, alejhi salatu ue selam, lajm\u00ebroi p\u00ebr faljen e xhenazes, por para saj na tha: \u201cA ka ky v\u00ebllai juaj borxhe?\u201d – I tham\u00eb : Po, dy dinar\u00eb. U largua prej aty dhe tha: \u201cFaljani ju namazin e xhenazes v\u00ebllait tuaj\u201d. N\u00eb at\u00eb moment u lajm\u00ebrua nj\u00eb njeri, t\u00eb cilin e quanin Ebu Katade, dhe tha: O i D\u00ebrguar i Allahut, un\u00eb e marr p\u00ebrsip\u00ebr at\u00eb borxh.- I tha i D\u00ebrguari i Allahut, alejhi salatu ue selam: \u201cAt\u00ebher\u00eb, a pranon q\u00eb borxhi i tij t\u00eb b\u00ebhet p\u00ebrgjegj\u00ebsi e jotja dhe e pasuris\u00eb t\u00ebnde, nd\u00ebrsa i vdekuri t\u00eb jet\u00eb i past\u00ebr prej saj\u201d. – Ebu Katade i tha se un\u00eb pranoj q\u00eb t\u00eb jet\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsia e imja, e pastaj ia fal\u00ebn namazin bashk\u00eb me Pejgamberin, alejhi salatu ue selam. Gjithnj\u00eb kur e takonte Pejgamberi, salallahu alejhi ue selem, Ebu Kataden e pyeste se a e ka pastruar borxhin e t\u00eb vdekurit, derisa nj\u00eb dit\u00eb i tha Ebu Katade se e pastroi borxhin, dhe Pejgamberi, salallahu alejhi ue selem, tha: \u201cTani \u00ebsht\u00eb flladitur l\u00ebkura e tij n\u00eb varr\u201d. (D.m.th. Tani i \u00ebsht\u00eb flladitur l\u00ebkura, se n\u00eb at\u00eb moment \u00ebsht\u00eb larguar prej tij d\u00ebnimi i Allahu).<\/p>\n
Ky hadith \u00ebsht\u00eb argument se t\u00eb vdekurit mund t\u2019ia lajn\u00eb borxhin edhe njer\u00ebz q\u00eb s\u2019i ka t\u00eb af\u00ebrt dhe se larja e borxhit \u00ebsht\u00eb shkak p\u00ebr ngritjen e d\u00ebnimit prej tij.<\/p>\n
– Dh\u00ebnia e l\u00ebmosh\u00ebs p\u00ebr t\u00eb vdekurin<\/p>\n
<\/p>\n
Imam Buhariu dhe Muslimi sh\u00ebnojn\u00eb nj\u00eb hadith prej Aishes, radijallahu anha, se nj\u00eb njeri i tha Pejgamberit, alejhi salatu ue selam: \u201cO i D\u00ebrguari i Allahut, n\u00ebna ime \u00ebsht\u00eb arratisur (ka vdekur) dhe s\u2019ka l\u00ebn\u00eb fare testament. Sikur t\u00eb fliste do t\u00eb jepte sadaka. A ka shp\u00ebrblim ajo n\u00ebse un\u00eb do t\u00eb jepja p\u00ebr t\u00eb? Pejgamberi, alejhi salatu ue selam, tha: \u201cPo!\u201d.<\/p>\n
Imam Neveviu, Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb, thot\u00eb se l\u00ebmosha e dh\u00ebn\u00eb p\u00ebr t\u00eb vdekurin i b\u00ebn dobi t\u00eb vdekurit dhe i arrin shp\u00ebrblimi i saj dhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb jan\u00eb unik t\u00eb gjith\u00eb dijetar\u00ebt.<\/p>\n
Ib\u00ebn Tejmije, Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb, thot\u00eb se nuk ka aspak divergjenc\u00eb mes dijetar\u00ebve t\u00eb Ehli Sunetit se l\u00ebmosha i b\u00ebn dobi t\u00eb vdekurit dhe n\u00ebse njeriu jep l\u00ebmosh\u00eb p\u00ebr t\u00eb ajo i shkon\u201d.<\/p>\n
<\/p>\n
– Kryerja e haxhit p\u00ebr t\u00eb vdekurin<\/p>\n
Nj\u00eb grua e kishte pyetur Pejgamberin, alejhi salatu ue selam, p\u00ebr babain e saj, t\u00eb cilin detyrimi i haxhit e kishte gjetur si plak t\u00eb vjet\u00ebr i cili nuk mund ta p\u00ebrballonte hipjen dhe udh\u00ebtimin i vet\u00ebm, q\u00eb pastaj kishte vdekur – A ta kryente haxhin p\u00ebr t\u00eb? Pejgamberi, alejhi salatu ue selam, i tha: \u201cPo, kryeje haxhin p\u00ebr t\u00eb\u201d.<\/p>\n
Dhe nj\u00eb grua tjet\u00ebr – si\u00e7 theksohet n\u00eb hadithin e Ib\u00ebn Abasit, Allahu qoft\u00eb i k\u00ebnaqur me t\u00eb, e kishte pyetur Pejgamberin, alejhi salatu ue selam: \u201cA ta kryente haxhin p\u00ebr n\u00ebn\u00ebn e saj, e cila ishte zotuar se do ta kryente haxhin, por kishte vdekur?\u201d. Ai i thot\u00eb: \u201cKryeje haxhin p\u00ebr t\u00eb, \u00e7far\u00eb mendon, n\u00eb qoft\u00eb se ajo t\u00eb kishte borxh, a do t\u2019ia kishe paguar?\u201d. Ajo tha: \u201cPo!\u201d Ai thot\u00eb: \u201cAt\u00ebher\u00eb, paguaja, se Allahu \u00ebsht\u00eb m\u00eb i merituar q\u00eb t\u2019ia p\u00ebrmbush\u00ebsh zotimin\u201d. Sipas nj\u00eb transmetimi tjet\u00ebr, thuhet: \u201cBorxhi i Allahut \u00ebsht\u00eb m\u00eb prioritar p\u00ebr t\u2019u paguar\u201d.<\/p>\n
Ib\u00ebn Tejmije, Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb, thot\u00eb se n\u00eb k\u00ebto hadithe t\u00eb sakta kemi argumente t\u00eb qarta se i D\u00ebrguari i Allahut, alejhi salatu ue selam, urdh\u00ebroi n\u00eb kryerjen e Haxhit detyrues p\u00ebr t\u00eb vdekurin dhe kryerjen e haxhit n\u00eb t\u00eb cilin \u00ebsht\u00eb zotuar i vdekuri se do ta kryej\u00eb dhe nuk e ka kryer zotimin e tij dhe po ashtu ka urdh\u00ebruar n\u00eb plot\u00ebsimin e agj\u00ebrimit q\u00eb \u00ebsht\u00eb zotuar se do ta agj\u00ebroj\u00eb i vdekuri dhe nuk e ka agj\u00ebruar, dhe i urdh\u00ebruari her\u00eb \u00ebsht\u00eb i biri, e her\u00eb i v\u00ebllai dhe i D\u00ebrguari i Allahut, alejhi salatu ue selam, k\u00ebt\u00eb e p\u00ebrngjasoi me borxh q\u00eb bie mbi t\u00eb vdekurin. Borxhi lejohet q\u00eb t\u00eb paguhet nga \u00e7donj\u00ebri dhe po ashtu edhe haxhi lejohet q\u00eb t\u00eb kryhet prej \u00e7do muslimani.<\/p>\n
Ib\u00ebn Kajimi, Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb, thot\u00eb se kjo vlen vet\u00ebm se p\u00ebr ata q\u00eb kan\u00eb pasur arsye n\u00eb moskryerjen e k\u00ebtyre adhurimeve, kurse ata q\u00eb kan\u00eb pasur mund\u00ebsi t\u2019i kryejn\u00eb adhurimet si haxhin apo dh\u00ebnien e zeqatit dhe nuk e kan\u00eb b\u00ebr\u00eb p\u00ebr ta nuk ka nevoj\u00eb as t\u00eb kryhet haxhi e as t\u00eb jepet zeqati p\u00ebr arsye se ajo nuk u pranohet.<\/p>\n
Lloji i dyt\u00eb: Veprat q\u00eb i p\u00ebrfiton i vdekuri prej pun\u00ebs s\u00eb vet dhe prej gjurm\u00ebve t\u00eb atyre veprave dhe ato jan\u00eb:<\/p>\n
– Veprat q\u00eb i ka punuar n\u00eb dynja dhe gjurm\u00ebt e tyre dhe l\u00ebmoshat q\u00eb i ka dh\u00ebn\u00eb<\/p>\n
Allahu, azze ue xhel, thot\u00eb: \u201cSigurisht, Ne i ringjallim t\u00eb vdekurit dhe sh\u00ebnojm\u00eb veprat q\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb dhe gjurm\u00ebt e (pun\u00ebve t\u00eb) tyre\u201d. (Ja Sin: 12)<\/p>\n
Seid ib\u00ebn Xhubejri, Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb, e komenton k\u00ebt\u00eb ajet dhe thot\u00eb: \u201cAto vepra t\u00eb cilat i shpik\u00ebn dhe i vepruan n\u00eb dynja dhe pas vdekjes s\u00eb tyre i vepruan t\u00eb tjer\u00ebt. N\u00eb rast se ishin vepra t\u00eb mira dhe njer\u00ebzit vepron me to, at\u00ebher\u00eb ata do t\u00eb shp\u00ebrblehen edhe pas vdekjes s\u00eb tyre duke mos ia pak\u00ebsuar shp\u00ebrblimin atij q\u00eb e vepron n\u00eb k\u00ebt\u00eb bot\u00eb\u201d.<\/p>\n
Ib\u00ebn Kethiri, Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb, e komenton k\u00ebt\u00eb ajet dhe thot\u00eb: \u201cI sh\u00ebnojm\u00eb t\u00eb gjitha veprat t\u00eb cil\u00ebt i kan\u00eb vepruar me duart e tyre dhe po ashtu gjurm\u00ebt e k\u00ebtyre veprave t\u00eb cil\u00ebt i kan\u00eb vepruar edhe t\u00eb tjer\u00ebt dhe n\u00ebse jan\u00eb t\u00eb mira sh\u00ebnohen si t\u00eb mira e n\u00ebse jan\u00eb t\u00eb liga u sh\u00ebnohen si t\u00eb liga\u201d.<\/p>\n
– At\u00eb \u00e7ka e vepron f\u00ebmija i mir\u00eb prej veprave t\u00eb mira, prind\u00ebrit fitojn\u00eb prej shp\u00ebrblimit t\u00eb vepr\u00ebs s\u00eb tij, duke mos iu pak\u00ebsuar shp\u00ebrblimi f\u00ebmij\u00ebs<\/p>\n
Kjo vjen p\u00ebr shkak se f\u00ebmija \u00ebsht\u00eb prej pun\u00ebs s\u00eb tyre dhe arritjes s\u00eb tyre.<\/p>\n
Allahu, azze ue xhel, thot\u00eb: \u201cDhe se njeriu do t\u00eb ket\u00eb vet\u00ebm at\u00eb p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn ka punuar\u201d. (En-Nexhm: 39)<\/p>\n
Imam Ahmedi, Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb, sh\u00ebnon nj\u00eb hadith nga Aisha, radijallahu anha, se Pejgamberi, salallahu alejhi ue selem, ka th\u00ebn\u00eb: \u201cUshqimi m\u00eb i mir\u00eb i njeriut \u00ebsht\u00eb t\u00eb cilin e fiton vet, dhe f\u00ebmija i tij \u00ebsht\u00eb nga fitimi i tij.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
– L\u00ebmosha e vazhdueshme, dija nga e cila p\u00ebrfitohet pas tij apo f\u00ebmija i mir\u00eb q\u00eb lutet p\u00ebr t\u00eb<\/p>\n
Pejgamberi, salallahu alejhi ue selem, thot\u00eb: \u201cKur njeriu vdes, atij i nd\u00ebrpritet puna, p\u00ebrve\u00e7 tre gj\u00ebrave: L\u00ebmosha e vazhdueshme, dija nga e cila p\u00ebrfitohet pas tij apo f\u00ebmija i mir\u00eb q\u00eb lutet p\u00ebr t\u00eb\u201d.<\/p>\n
<\/p>\n
Ib\u00ebn Tejmije, Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb, thot\u00eb se i D\u00ebrguari i Allahut, alejhi salatu ue selam, nuk ka th\u00ebn\u00eb se i vdekuri nuk p\u00ebrfiton prej veprave t\u00eb tjer\u00ebve. N\u00ebse lutet p\u00ebr t\u00eb i biri kjo \u00ebsht\u00eb prej veprave t\u00eb tij q\u00eb nuk nd\u00ebrpritet dhe n\u00ebse luten p\u00ebr t\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt kjo nuk \u00ebsht\u00eb prej veprave t\u00eb tij, mir\u00ebpo ajo i b\u00ebn dobi dhe i vdekuri p\u00ebrfiton prej saj.<\/p>\n
– Trash\u00ebgimi i Mus\u2019hafit, nd\u00ebrtimi i xhamis\u00eb, nd\u00ebrtimi i strehimoreve dhe hapja e lumeve<\/p>\n
Pejgamberi, salallahu alejhi ue selem, me nj\u00eb hadith q\u00eb e p\u00ebrcjell Ebu Hurejra, Allahu qoft\u00eb i k\u00ebnaqur me t\u00eb, thot\u00eb: \u201cVeprat dhe gjurm\u00ebt e mira q\u00eb i takon besimtari pas vdekjes s\u00eb tij jan\u00eb: dija q\u00eb ia ka m\u00ebsuar dikujt dhe e ka shp\u00ebrndar\u00eb, pastaj f\u00ebmij\u00ebn e mir\u00eb q\u00eb e ka lan\u00eb dhe b\u00ebn dua p\u00ebr t\u00eb, pastaj Mus\u2019hafin q\u00eb ia ka trash\u00ebguar ndokujt apo xhamin\u00eb \u00e7ka e ka nd\u00ebrtuar, strehimoren q\u00eb e ka nd\u00ebrtuar p\u00ebr udh\u00ebtar\u00ebt dhe kalor\u00ebsit, lumin t\u00eb cilin e ka hapur apo l\u00ebmosh\u00ebn q\u00eb e ka dh\u00ebn\u00eb prej pasuris\u00eb s\u00eb tij, duke qen\u00eb i gjall\u00eb dhe me sh\u00ebndet t\u00eb mir\u00eb, t\u00eb gjitha i takon pas vdekjes s\u00eb tij.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
Imam Neveviu, Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb, thot\u00eb se musliman\u00ebt jan\u00eb unik\u00eb n\u00eb at\u00eb se l\u00ebnia e xhamive dhe vendeve tjera si vak\u00ebf \u00ebsht\u00eb vep\u00ebr e sakt\u00eb dhe e drejt\u00eb dhe se vak\u00ebfi as nuk shitet, as nuk dhurohet dhe as nuk trash\u00ebgohet. N\u00eb t\u00eb duhet t\u00eb respektohen kushtet e vak\u00ebfit dhe pa dyshim se n\u00eb vak\u00ebf ka shum\u00eb mir\u00ebsi dhe konsiderohet si l\u00ebmosh\u00eb e vazhdueshme.<\/p>\n
Imam el Menavi, Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb, thot\u00eb se shp\u00ebrblimet e k\u00ebtyre veprave t\u00eb lartp\u00ebrmendura i shkojn\u00eb t\u00eb njeriut edhe pas vdekjes se tij dhe njeriu kur vdes i nd\u00ebrpriten veprat p\u00ebrve\u00e7 se prej tyre.<\/p>\n
– N\u00ebse i vdekuri ka shpikur nj\u00eb vep\u00ebr t\u00eb mir\u00eb apo ka thirrur n\u00eb udh\u00ebzim<\/p>\n
<\/p>\n
Transmeton Muslimi n\u00eb Sahihun e tij prej hadithit t\u00eb Xherir ib\u00ebn Abdullahit, se Pejgamberi, salallahu alejhi ue selem, ka th\u00ebn\u00eb: \u201cKush shpik nj\u00eb vep\u00ebr t\u00eb mir\u00eb, ai do t\u00eb ket\u00eb shp\u00ebrblimin e tij dhe shp\u00ebrblimin e atyre q\u00eb do e veprojn\u00eb pas tij, duke mos e pak\u00ebsuar aspak shp\u00ebrblimin e tyre.\u201d<\/p>\n
– Mbjellja e ndonj\u00eb peme apo fare q\u00eb e mbjell<\/p>\n
<\/p>\n
Pejgamberi, alejhi salatu ue selam, ka th\u00ebn\u00eb: \u201cMuslimani fiton sadaka p\u00ebr \u00e7do pem\u00eb q\u00eb e mbjell dhe p\u00ebr \u00e7do far\u00eb q\u00eb e mbjell dhe q\u00eb \u00ebsht\u00eb ushqyese e shpez\u00ebs dhe njeriut dhe kafsh\u00ebve\u201d.<\/p>\n
Po ashtu ka th\u00ebn\u00eb: \u201cMuslimani fiton sadaka prej \u00e7do gj\u00ebje q\u00eb mbillet e q\u00eb hahet prej asaj q\u00eb i vilet. \u00c7dokush q\u00eb mbjell, fiton prej saj sadaka deri n\u00eb Dit\u00ebn e Kiametit\u201d.<\/p>\n
<\/p>\n
Imam Neveviu, Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb, thot\u00eb: \u201cK\u00ebto hadithe jan\u00eb argument p\u00ebr vler\u00ebn e madhe q\u00eb e ka mbjellja e pem\u00ebve apo e fareve dhe se shp\u00ebrblimi i atij q\u00eb mbjell \u00ebsht\u00eb i vazhduesh\u00ebm derisa ekziston ajo pem\u00eb dhe ajo q\u00eb ka dal\u00eb prej saj\u201d.<\/p>\n
K\u00ebto pra jan\u00eb veprat t\u00eb bazuara n\u00eb Kur\u2019an dhe Sunet q\u00eb mundet t\u00eb p\u00ebrfitoj\u00eb i vdekuri prej vetvetes dhe prej t\u00eb tjer\u00ebve pasi q\u00eb t\u2019ia dor\u00ebzoj\u00eb amanetin Allahut. Po ashtu ka edhe vepra tjera p\u00ebr t\u00eb cilat njer\u00ebzit mendojn\u00eb se t\u00eb vdekurit mund t\u00eb p\u00ebrfitojn\u00eb prej tyre po n\u00eb fakt ato vepra bien n\u00eb kund\u00ebrshtim me parimet fetare dhe i vdekuri nuk p\u00ebrfiton asgj\u00eb prej tyre. Cilat jan\u00eb ato? Me lejen e Allahut n\u00eb shkrimin e ardhsh\u00ebm do t\u2019i ceki se cilat jan\u00eb veprat q\u00eb i vdekuri nuk ka dobi prej tyre.<\/p>\n
E lus Allahun q\u00eb t\u00eb na fal dhe m\u00ebshiron dhe n\u00eb Xhenetin e Tij me gjith\u00eb musliman\u00ebt t\u00eb na bashkoj\u00eb.<\/p>\n
P\u00ebrgatiti dhe p\u00ebrktheu: Irfan JAHIU<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Fal\u00ebnderimi i takon vet\u00ebm se Allahut i Cili na mund\u00ebsoi q\u00eb ta shijojm\u00eb \u00ebmb\u00eblsin\u00eb e imanit. At\u00eb e fal\u00ebnderoj dhe lavd\u00ebroj dhe prej Tij falje dhe ndihm\u00eb k\u00ebrkoj. Paqja dhe m\u00ebshira e Allahut qofshin mbi Muhamedin, biri i Abdullahut dhe rob i Allahut. Allahu i Madh\u00ebruar d\u00ebrgoi pejgamber\u00eb, zbriti libra, caktoi ligje dhe dispozita dhe […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":3904,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,4,6,8,67],"tags":[],"class_list":["post-3903","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-c95-ahlak","category-c86-akide","category-c96-davet","category-c85-fikh","category-te-zgjedhura"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3903","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3903"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3903\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3905,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3903\/revisions\/3905"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3904"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3903"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3903"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3903"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}