Po t\u00eb kishte qen\u00eb risku i njeriut n\u00eb duart e njer\u00ebzve, sa padrejt\u00ebsi dhe sa urrejtje dhe sa \u00e7orodi do u b\u00ebnte! Pasha Allahun, n\u00ebse atyre ju lihej kjo \u00e7\u00ebshtje n\u00eb dor\u00eb do t\u2019i b\u00ebnin padrejt\u00ebsi nj\u00ebri-tjetrit dhe do ta urrenin nj\u00ebri-tjetrin, madje do ta harronin dhe do ta neglizhonin nj\u00ebri-tjetrin!<\/p>\n
Allahut i takon fal\u00ebnderimi dhe lavd\u00ebrimi! Ai nuk i b\u00ebn padrejt\u00ebsi askujt, dhe nuk e d\u00ebmton, dhe nuk e harron, dhe nuk e neglizhon, po e begaton, dhe e m\u00ebshiron, dhe atij mir\u00eb i b\u00ebn:\u00a0\u201cpo edhe n\u00eb vetet tuaja \u2013 a nuk e shihni vall\u00eb? N\u00eb qiell \u00ebsht\u00eb furnizimi juaj dhe gjith\u00e7ka q\u00eb ju \u00ebsht\u00eb premtuar Betohem p\u00ebr Zotin e qiellit dhe t\u00eb Tok\u00ebs, se kjo\u00a0<\/strong>(q\u00eb ju premtohet)\u00a0<\/strong>\u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb, ashtu si\u00e7 \u00ebsht\u00eb t\u00eb folurit tuaj\u201d. (Edh-Dharijat: 21-23)<\/p>\n Brenga p\u00ebr riskun i ka ngr\u00ebn\u00eb disa zemra dhe i ka lodhur disa mendje. Disa njer\u00ebz kur d\u00ebgjojn\u00eb p\u00ebr ndryshimet ekonomike, dhe p\u00ebr ndryshimet e \u00e7mimeve, dhe p\u00ebr problemet jet\u00ebsore, bien n\u00eb depresion dhe stresohen, thuaj ti se ata nuk e din\u00eb se Allahu garantoi furnizimin p\u00ebr t\u00eb gjitha krijesat e Tij, besimtar\u00eb dhe jobesimtar\u00eb, t\u00eb fortin dhe t\u00eb dob\u00ebtin, t\u00eb moshuarin apo t\u00eb voglin: \u201cS\u2019ka asnj\u00eb gjalles\u00eb n\u00eb Tok\u00eb q\u00eb t\u00eb mos i ket\u00eb mjetet e jetes\u00ebs prej Tij. Ai di vendbanimin e saj dhe vendin e vdekjes. T\u00eb gjitha k\u00ebto jan\u00eb\u00a0<\/strong>(t\u00eb sh\u00ebnuara)\u00a0n\u00eb Librin e qart\u00eb\u201d.\u00a0<\/strong>(Hud: 6) dhe\u00a0\u201dSa krijesa ka q\u00eb nuk e mbajn\u00eb dot veten me ushqim! Allahu u jep atyre dhe juve! Ai d\u00ebgjon dhe di gjith\u00e7ka\u201d.\u00a0(El-Ankebut: 60)<\/p>\n S\u2019ka njeri q\u00eb del nga kjo dynja pa e plot\u00ebsuar riskun e tij. Allahu ia sh\u00ebnoi t\u00eb birit t\u00eb Ademit riskun dhe ia p\u00ebrcaktoi at\u00eb para se t\u00eb del n\u00eb dynja. Abdullah ib\u00ebn Mesudi, Allahu qoft\u00eb i k\u00ebnaqur me t\u00eb<\/em>, transmetohet se ka th\u00ebn\u00eb:\u00a0\u201dM\u00eb ka treguar i D\u00ebrguari i Allahut, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin mbi t\u00eb, kurse ai \u00ebsht\u00eb ai i cili e fliste t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn dhe t\u00eb cilit i besohet: \u201cV\u00ebrtet \u00e7donj\u00ebri nga ju formohet n\u00eb p\u00ebrbrend\u00ebsen e n\u00ebn\u00ebs s\u00eb tij dyzet dit\u00eb si pik\u00eb, pastaj b\u00ebhet e varur ngjash\u00ebm me k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb, pastaj, b\u00ebhet cop\u00eb mishi ngjash\u00ebm me k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb, pastaj i d\u00ebrgohet meleku dhe e frym\u00ebzon n\u00eb t\u00eb shpirtin, dhe k\u00ebtij meleku i urdh\u00ebrohen dy gj\u00ebra: ta shkruaj nafak\u00ebn (riskun) (e f\u00ebmij\u00ebs), exhelin (sa do t\u00eb jetoj\u00eb), veprat dhe (n\u00eb pik\u00ebpamje t\u00eb jet\u00ebs tjet\u00ebr) a \u00ebsht\u00eb i fatsh\u00ebm apo i pafatsh\u00ebm.\u201d<\/em><\/p>\n N\u00eb vazhdim do t\u2019i paraqesim disa nga shkaqet q\u00eb e sjellin riskun t\u00eb bazuara n\u00eb Kur\u2019an dhe Sunet.<\/p>\n E para nga ato dhe m\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishmja \u00ebsht\u00eb devotshm\u00ebria (takvaja). Ai q\u00eb ia ka frik\u00ebn Allahut dhe kapet p\u00ebr ligjet e Tij, i jep furnizim prej nga nuk i shkon mendja dhe prej nga nuk e pret dhe nuk e shpreson. Ky \u00ebsht\u00eb premtim i prer\u00eb nga Allahu:\u00a0\u201dAtij q\u00eb i frik\u00ebsohet Allahut, Ai do t\u2019i gjej\u00eb rrug\u00ebdalje\u00a0<\/strong>(nga \u00e7do v\u00ebshtir\u00ebsi)\u00a0<\/strong>dhe do t\u2019i jap\u00eb risk prej nga nuk e pret\u201d.\u00a0(Et-Talak: 2-3)<\/p>\n Nga shkaqet e riskut \u00ebsht\u00eb edhe istigfari (k\u00ebrkim falja) dhe vazhdim\u00ebsia n\u00eb t\u00eb. Allahu p\u00ebr Nuhin, alejhi selam thot\u00eb: \u201de u thash\u00eb: \u201cK\u00ebrkoni falje nga Zoti juaj, i Cili \u00ebsht\u00eb Fal\u00ebs i madh, q\u00eb Ai t\u2019ju d\u00ebrgoj\u00eb shi t\u00eb bollsh\u00ebm, t\u2019ju shtoj\u00eb pasurin\u00eb dhe f\u00ebmij\u00ebt tuaj dhe t\u00eb b\u00ebj\u00eb p\u00ebr ju kopshte e lumenj!\u201d\u00a0<\/strong>(Nuh: 10-12)<\/p>\n Dhe p\u00ebr Hudin, alejhi selam, thot\u00eb: \u201cO populli im! K\u00ebrkoni falje nga Zoti juaj dhe kthehuni tek Ai t\u00eb penduar, se Ai do t\u2019ju sjell\u00eb shi t\u00eb begatsh\u00ebm dhe do t\u2019ju shtoj\u00eb fuqi mbi fuqin\u00eb tuaj. Mos u shmangni prej Atij duke qen\u00eb keqb\u00ebr\u00ebs!\u201d (Hud: 52)<\/p>\n Me nj\u00eb hadith p\u00ebrcillet: \u201cKush e shpeshton istigfarin Allahu do t\u2019ia hap p\u00ebr \u00e7do gj\u00eb nga nj\u00eb rrug\u00eb dhe p\u00ebr \u00e7do v\u00ebshtir\u00ebsi i ofron leht\u00ebsim dhe do ta furnizoj\u00eb nga nuk e mendon\u201d.<\/em><\/p>\n Imam Kurtubiu, Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb, thot\u00eb se kjo \u00ebsht\u00eb argument se istigfari e sjell riskun dhe \u00ebsht\u00eb shkak p\u00ebr zbritjen e shiut.<\/p>\n Nga shkaqet e riskut \u00ebsht\u00eb edhe mb\u00ebshtetja e drejt\u00eb n\u00eb Allahun. Pra t\u00eb lidhet zemra me Zotin e saj dhe t\u2019ia mb\u00ebshtet \u00e7\u00ebshtjet Atij. Ai q\u00eb i mb\u00ebshtetet Allahut, Ai i mjafton, dhe i largohet ajo q\u00eb e preokupon dhe e mundon, dhe e furnizon prej ku nuk e pret. P\u00ebrcillet me nj\u00eb hadith se i D\u00ebrguari i Allahut, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin mbi t\u00eb<\/em>, ka th\u00ebn\u00eb: \u201cSikur ju t\u00eb\u00a0mb\u00ebshteteni\u00a0ne\u00a0Allahun\u00a0me mb\u00ebshtetje t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, Allahu do t\u2019ju furnizoj\u00eb ashtu si\u00e7 furnizon\u00a0zogun, del\u00a0n\u00eb\u00a0m\u00ebngjes i uritur dhe ngryset i ngopur\u201d.<\/em><\/p>\n Ib\u00ebn Rexhebi, Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb, thot\u00eb: \u201cKy hadith \u00ebsht\u00eb baz\u00eb p\u00ebr tevekulin (mb\u00ebshtetjen n\u00eb Allahun) dhe \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga shkaqet kryesore q\u00eb e sjellin riskun\u201d.<\/p>\n Disa nga t\u00eb par\u00ebt tan\u00eb thoshin: Tevekuli ta sjell riskun pa lodhje dhe mundim!<\/p>\n Ajo q\u00eb duhet t\u00eb dihet \u00ebsht\u00eb se tevekuli (mb\u00ebshtetja n\u00eb Allahun) nuk e kund\u00ebrshton marrjen e shkaqeve dhe p\u00ebrpjekjen n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb riskut. Allahu p\u00ebr sa i p\u00ebrket marrjes s\u00eb shkaqeve t\u00eb riskut tha:\u00a0\u201dAi jua ka b\u00ebr\u00eb Tok\u00ebn t\u00eb p\u00ebrdorshme, andaj ecni n\u00ebp\u00ebr viset e saj dhe ushqehuni me at\u00eb, q\u00eb ju ka dh\u00ebn\u00eb Ai\u201d.\u00a0(El-Mulk: 15) dhe tha:\u00a0\u201dAi e di se disa prej jush do t\u00eb jen\u00eb t\u00eb s\u00ebmur\u00eb, disa do t\u00eb udh\u00ebtojn\u00eb n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb, duke k\u00ebrkuar mir\u00ebsit\u00eb e Tij\u00a0(p\u00ebr jetes\u00eb)\u201d.\u00a0<\/strong>(El-Muzemil: 20)<\/p>\n Imam Kurtubiu, Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb, tha: Allahu n\u00eb k\u00ebt\u00eb ajet e barazoi at\u00eb q\u00eb lufton n\u00eb rrug\u00eb t\u00eb Allahut me at\u00eb q\u00eb del dhe e k\u00ebrkon riskun n\u00eb hallall, dhe at\u00eb e shpenzon p\u00ebr veten dhe familjen dhe p\u00ebr bamir\u00ebsi. Dhe kjo \u00ebsht\u00eb argument se t\u00eb k\u00ebrkuarit e riskut apo p\u00ebrfitimi \u00ebsht\u00eb n\u00eb grad\u00eb t\u00eb luft\u00ebs n\u00eb rrug\u00eb t\u00eb Allahut, sepse n\u00eb ajet i ceki t\u00eb dyja bashk\u00eb.<\/p>\n Omeri, Allahu qoft\u00eb i k\u00ebnaqur me t\u00eb, thoshte: Mos ta l\u00eb asnj\u00ebri nga ju k\u00ebrkimin e riskut dhe t\u00eb thot\u00eb: O Zot, m\u00eb furnizo! Ju e dini se qielli nuk pikon ari dhe argjend!<\/p>\n Nga shkaqet e riskut \u00ebsht\u00eb edhe respektimi i lidhjes farefisnore.<\/p>\n I D\u00ebrguari i Allahut, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin mbi t\u00eb<\/em>, thot\u00eb:\u00a0\u201dKush d\u00ebshiron t\u2019i shtohet risku (furnizimi) dhe t\u2019i zgjatet jeta le t\u00eb mbaj\u00eb lidhjet farefisnore\u201d.<\/em><\/p>\n Respektimi i lidhjes farefisnore l\u00eb gjurm\u00eb t\u00eb \u00e7uditshme dhe fryte t\u00eb d\u00ebshmuara; duke filluar nga leht\u00ebsimi i rizkut dhe zgjatjes s\u00eb jet\u00ebs dhe mbjelljes s\u00eb dashuris\u00eb.<\/p>\n Prej urt\u00ebsis\u00eb dhe merit\u00ebs s\u00eb Allahut \u00ebsht\u00eb se e b\u00ebri shpenzimin nga shkaqet e shtimit t\u00eb riskut. Ai q\u00eb jep, Allahu ia z\u00ebvend\u00ebson dhe e bekon n\u00eb at\u00eb q\u00eb e posedon:\u00a0\u201dAi ua z\u00ebvend\u00ebson at\u00eb q\u00eb e ndani ju; Ai \u00ebsht\u00eb Dhuruesi m\u00eb i mir\u00eb\u201d.\u00a0(Sebe\u2019: 39) E z\u00ebvend\u00ebson me bereqet dhe me shtim t\u00eb pasuris\u00eb n\u00eb dynja, kurse n\u00eb ahiret me shp\u00ebrblime t\u00eb m\u00ebdha:\u00a0\u201dDjalli ju frik\u00ebson me skamje e varf\u00ebri dhe ju urdh\u00ebron t\u00eb b\u00ebni vepra t\u00eb pamoralshme. Kurse Allahu ju premton faljen dhe mir\u00ebsin\u00eb e Tij. Allahu \u00ebsht\u00eb Mir\u00ebb\u00ebr\u00ebs i madh dhe i Gjith\u00ebdijsh\u00ebm\u201d.\u00a0<\/strong>(El-Bekare: 268)<\/p>\n Ib\u00ebn Abasi, Allahu qoft\u00eb i k\u00ebnaqur me t\u00eb, thot\u00eb: \u201cDy jan\u00eb nga Allahu dhe dy jan\u00eb nga shejtani! Shejtani ju premton fukarall\u00ebk dhe thot\u00eb: mos shpenzo dhe mbaje p\u00ebr vete se ti ke nevoj\u00eb p\u00ebr t\u00eb dhe ju urdh\u00ebron n\u00eb t\u00eb lig\u00eb, kurse Allahu ju premton falje nga gjynahet dhe m\u00ebkatet dhe ju premton shtim n\u00eb risk\u201d.<\/p>\n N\u00eb nj\u00eb hadith kudsij:\u00a0\u201dO biri i Ademit, shpenzo (n\u00eb bamir\u00ebsi) e Un\u00eb do t\u00eb shpenzoj p\u00ebr ty\u201d.<\/em><\/p>\n Dhe me nj\u00eb hadith t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb:\u00a0\u201dNuk ka dit\u00eb q\u00eb nuk zbresin dy melek\u00eb prej Allahut dhe thon\u00eb: O Allah, jepi atij q\u00eb jep dhe atij q\u00eb nuk jep shkat\u00ebrroja pasurin\u00eb\u201d.<\/em><\/p>\n Prandaj shpenzoni dhe p\u00ebrg\u00ebzohuni me z\u00ebvend\u00ebsim t\u00eb gjer\u00eb nga mir\u00ebsit\u00eb e Allahut. Madje Allahu tha:\u00a0\u201dPasaniku le t\u00eb shpenzoj\u00eb sipas pasuris\u00eb q\u00eb ka, nd\u00ebrsa i varfri le t\u00eb shpenzoj\u00eb sipas asaj q\u00eb i ka dh\u00ebn\u00eb Allahu; Allahu nuk e ngarkon ask\u00ebnd mbi sa i ka dh\u00ebn\u00eb. Pas v\u00ebshtir\u00ebsis\u00eb, Ai sjell leht\u00ebsimin\u201d.\u00a0(Et-Talak: 7)<\/p>\n Nga shkaqet e rizkut dhe t\u00eb shtimit t\u00eb tij \u00ebsht\u00eb edhe bamir\u00ebsia ndaj t\u00eb varf\u00ebrve dhe t\u00eb mjer\u00ebve dhe nevojtar\u00ebve. Me nj\u00eb hadith p\u00ebrcillet:\u00a0\u201dVall\u00eb ndihma dhe rizku a nuk ju vjen nga shkaku i t\u00eb ngrat\u00ebve q\u00eb keni n\u00eb mesin tuaj\u201d.<\/em><\/p>\n Kjo i p\u00ebrfshin shtresat e nevojtar\u00ebve nga t\u00eb varfrit, t\u00eb mjer\u00ebt, t\u00eb s\u00ebmur\u00ebve, t\u00eb huajve dhe atyre q\u00eb nuk kan\u00eb familje.<\/p>\n Nga shkaqet m\u00eb madh\u00ebshtore t\u00eb riskut dhe t\u00eb shtimit t\u00eb tij, madje ky shkak \u00ebsht\u00eb gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs i gjitha shkaqeve t\u00eb m\u00ebhershme, \u00ebsht\u00eb q\u00ebndrueshm\u00ebria n\u00eb fen\u00eb e Allahut, dhe t\u00eb vepruarit me vepra t\u00eb mira dhe largimi nga ato t\u00eb ligat. Risku nuk shtohet vet\u00ebm se me shtimin e adhurimeve dhe nuk pak\u00ebsohet apo humbet vet\u00ebm se si shkak i gjynaheve dhe m\u00ebkateve. Robi privohet nga risku dhe furnizimi p\u00ebr shkak gjynaheve q\u00eb i b\u00ebn.<\/p>\n Gjynahet, m\u00ebkatet dhe t\u00eb ligat jan\u00eb dyert m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha q\u00eb i mbyllin burimet e riskut, qoft\u00eb ajo p\u00ebr individin apo p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb! Gjynahet dhe m\u00ebkatet i v\u00ebshtir\u00ebsojn\u00eb shkaqet e arritjes s\u00eb riskut dhe e shkat\u00ebrrojn\u00eb bereqetin:\u00a0\u201dSikur t\u00eb q\u00ebndronin\u00a0<\/strong>(banor\u00ebt e Mek\u00ebs)\u00a0<\/strong>n\u00eb rrug\u00ebn e v\u00ebrtet\u00eb, Ne do t\u2019u jepnim uj\u00eb t\u00eb bollsh\u00ebm, p\u00ebr t\u2019i v\u00ebn\u00eb ata me k\u00ebt\u00eb n\u00eb sprov\u00eb. Por k\u00ebdo q\u00eb largohet nga k\u00ebshillat e Zotit t\u00eb tij, Ai do ta hedh\u00eb n\u00eb nj\u00eb d\u00ebnim t\u00eb ashp\u00ebr\u201d.\u00a0(El-Xhin: 16-17)<\/p>\n Ai q\u00eb do risku t\u2019i shtohet dhe jetesa t\u2019i p\u00ebrmir\u00ebsohet dhe bereqeti ta kaploj\u00eb, le t\u00eb kapet p\u00ebr fen\u00eb e Allahut, dhe le t\u2019i respektoj\u00eb ligjet e Tij, le t\u2019i largohet ndalesave t\u00eb Tij dhe ta mbroj\u00eb veten nga vendet q\u00eb \u00ebsht\u00eb i zem\u00ebruar Allahu me to!<\/p>\n O ju musliman\u00eb, frikojuni Allahut dhe meditoni k\u00ebt\u00eb hadith t\u00eb D\u00ebrguarit t\u00eb Allahut, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin mbi t\u00eb<\/em>, ku thot\u00eb:\u00a0\u201dV\u00ebrtet\u00eb Shpirti i Shenjt\u00eb (Xhibrili) e ka vulosur n\u00eb zemr\u00ebn dhe shpirtin tim se asnj\u00eb njeri nuk mund t\u00eb vdes pa e plot\u00ebsuar exhelin (afatin e jet\u00ebs s\u00eb tij), dhe pa e harxhuar apo shpenzuar rizkun e caktuar t\u00eb Tij. Frik\u00ebsojuni Allahut dhe k\u00ebrkoni prej Tij, mos e lejoni veten p\u00ebr t\u00eb mos k\u00ebrkuar rizk prej Allahut e pastaj t\u00eb kund\u00ebrshtoni dhe t\u00eb mos i p\u00ebrfillni urdhrat e Allahut. V\u00ebrtet prej Allahut p\u00ebrfitohet duke respektuar urdhrat e Tij\u201d.<\/em><\/p>\n Shejh Dr. Salih Humejd<\/strong><\/p>\n Nga arabishtja: Irfan JAHIU<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Po t\u00eb kishte qen\u00eb risku i njeriut n\u00eb duart e njer\u00ebzve, sa padrejt\u00ebsi dhe sa urrejtje dhe sa \u00e7orodi do u b\u00ebnte! Pasha Allahun, n\u00ebse atyre ju lihej kjo \u00e7\u00ebshtje n\u00eb dor\u00eb do t\u2019i b\u00ebnin padrejt\u00ebsi nj\u00ebri-tjetrit dhe do ta urrenin nj\u00ebri-tjetrin, madje do ta harronin dhe do ta neglizhonin nj\u00ebri-tjetrin! Allahut i takon fal\u00ebnderimi […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":4465,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,67],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4464","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-c95-ahlak","8":"category-te-zgjedhura"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4464","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4464"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4464\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4466,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4464\/revisions\/4466"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4465"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4464"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4464"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4464"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}