{"id":5899,"date":"2022-06-06T11:27:12","date_gmt":"2022-06-06T11:27:12","guid":{"rendered":"http:\/\/shkollaislame.com\/?p=5899"},"modified":"2022-06-06T11:27:12","modified_gmt":"2022-06-06T11:27:12","slug":"hatibi-i-domosdoshmerise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/shkollaislame.com\/?p=5899","title":{"rendered":"HATIBI I DOMOSDOSHM\u00cbRIS\u00cb"},"content":{"rendered":"<p>Nj\u00eb shok imi shum\u00eb i respektuar m\u00eb autorizoi ta z\u00ebvend\u00ebsoja p\u00ebr hutben e xhumas\u00eb. Ishte hera e par\u00eb q\u00eb n\u00eb at\u00eb xhami do ta mbaja hutben e xhumas\u00eb. At\u00eb dit\u00eb isha i z\u00ebn\u00eb me shum\u00eb pun\u00eb dhe nuk pata mund\u00ebsi t\u00eb p\u00ebrgatitesha si duhet. Prandaj vendosa ta mbaja nj\u00eb hutbe q\u00eb e pata ligj\u00ebruar m\u00eb her\u00ebt, e kisha t\u00eb shkruar n\u00eb flet\u00eb dhe titullohej <em>T\u00eb kapurit p\u00ebr dynjan\u00eb<\/em>.<\/p>\n<p>I mora flet\u00ebt dhe hipa n\u00eb minber. Ezani thirrte, a un\u00eb i v\u00ebzhgoja me kujdes fytyrat e namazfal\u00ebsve. V\u00ebrejta q\u00eb shumica prej tyre ishin pun\u00ebtor\u00eb t\u00eb thjesht\u00eb me t\u00eb hyra mujore t\u00eb ul\u00ebta. Shumica prej tyre, mund t\u00eb themi, ishin t\u00eb huaj, kishin ardhur n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend t\u00eb punonin, me shpres\u00eb q\u00eb, n\u00ebse do t\u00eb tubonin t\u00eb ardhura t\u00eb mjaftueshme, t\u00eb ktheheshin n\u00eb vendlindjet e tyre.<\/p>\n<p>&#8211; N\u00eb vete thash\u00eb: Si t\u2019u flas k\u00ebtyre se \u00ebsht\u00eb rrezik t\u00eb lidhesh p\u00ebr jet\u00ebn e k\u00ebsaj bote kur k\u00ebta jan\u00eb m\u00eb pak t\u00eb lidhur p\u00ebr dynja? A nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb e mira q\u00eb t\u2019u flas di\u00e7ka tjet\u00ebr q\u00eb kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr t\u00eb? M\u00eb e mira \u00ebsht\u00eb t\u2019u flas p\u00ebr p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb e tyre p\u00ebr ta fituar riskun hallall dhe t\u2019ua kujtoj se shpenzimi p\u00ebr veten dhe p\u00ebr familjet e tyre \u00ebsht\u00eb sadaka p\u00ebr hir t\u00eb Allahut. Po qe se ju flas p\u00ebr lidhshm\u00ebrin\u00eb p\u00ebr dynjan\u00eb, kjo do t\u2019i \u00e7oj\u00eb ta refuzojn\u00eb fjalimin tim n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, madje mund t\u00eb ndikoj\u00eb q\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhmen mos ta d\u00ebgjojn\u00eb asnj\u00eb fjalim timin e, ndoshta, q\u00ebndrimin e tyre do ta p\u00ebrgjith\u00ebsojn\u00eb duke e p\u00ebrfshir\u00eb \u00e7do hatib dhe ligj\u00ebrues tjet\u00ebr. Tema p\u00ebr rrezikun e lidhshm\u00ebris\u00eb p\u00ebr dynjan\u00eb mund ta \u00e7oj\u00eb dik\u00eb prej tyre t\u00eb mendoj\u00eb p\u00ebr t\u00eb ardhurat q\u00eb i fiton nga puna dhe ta shtyj\u00eb ta braktis\u00eb pun\u00ebn e tij.<\/p>\n<p>Dikush prej tyre mund t\u00eb hyj\u00eb n\u00eb betej\u00eb t\u00eb brendshme me veten n\u00eb momentin kur e ndien se po e humb koh\u00ebn e tij duke vrapuar pas kafshat\u00ebs p\u00ebr jetes\u00eb; kjo e demoralizon dhe e b\u00ebn t\u00eb ndihet pishman, edhe n\u00ebse nuk e ndal pun\u00ebn dhe vazhdon me pun\u00ebn e tij.<\/p>\n<p>T\u00eb gjitha k\u00ebto rezultate ishin t\u00eb papranueshme dhe t\u00eb urryera. Shum\u00eb shpejt e mora vendimin ta nd\u00ebrroja tem\u00ebn, nd\u00ebrkaq filluan idet\u00eb t\u00eb m\u00eb vinin nj\u00eb pas nj\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebsi raste ligj\u00ebruesi duhet patjet\u00ebr t\u00eb ket\u00eb n\u00eb mendje tema t\u00eb p\u00ebrgjithshme q\u00eb u p\u00ebrshtaten t\u00eb gjith\u00ebve, duke qen\u00eb i bindur se ka aft\u00ebsi ta ligj\u00ebroj\u00eb tem\u00ebn rrjedhsh\u00ebm dhe pa ngurrim. Myezini e th\u00ebrret ezanin e xhumas\u00eb, ai nuk t\u00eb pret derisa ti t\u00eb vendos\u00ebsh p\u00ebr tem\u00ebn apo ta kryesh p\u00ebrgatitjen e tem\u00ebs.<\/p>\n<p>Vendosa t\u00eb flisja p\u00ebr vler\u00ebn e dhikrit (p\u00ebrmendjes s\u00eb Allahut), sepse \u00ebsht\u00eb tem\u00eb q\u00eb nuk ka shum\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr p\u00ebrgatitje e, sidomos, p\u00ebr at\u00eb q\u00eb ligj\u00ebron shpesh. Argumentet dhe citatet nga Kurani dhe Suneti jan\u00eb me boll\u00ebk dhe t\u00eb gatshme.<\/p>\n<p>P\u00ebrfundova me hutben. Pas namazit e pyeta nj\u00eb mik timin i cili ishte prezent n\u00eb xhami p\u00ebr mendimin e tij rreth tem\u00ebs q\u00eb e ligj\u00ebrova. Ai e lavd\u00ebroi dhe m\u00eb tha: \u201cDukej qart\u00eb se e kishe p\u00ebrgatitur mir\u00eb tem\u00ebn!\u201d Un\u00eb qesha dhe i thash\u00eb: Besom\u00eb q\u00eb hutben e nisa pa e caktuar paraprakisht tem\u00ebn q\u00eb do ta ligj\u00ebroja.\u201d<\/p>\n<p>Rastin q\u00eb e rr\u00ebfeva dhe situat\u00ebn q\u00eb e p\u00ebrjetova nuk \u00ebsht\u00eb ftes\u00eb p\u00ebr tjer\u00ebt q\u00eb t\u00eb merret si metodologji veprimi, sepse assesi nuk \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrshtatshme q\u00eb hatibi (ligj\u00ebruesi) ta vonoj\u00eb p\u00ebrcaktimin e tem\u00ebs s\u00eb hutbes, e mos t\u00eb flasim t\u00eb filloj\u00eb me hutben pa e ditur paraprakisht se \u00e7far\u00eb teme do t\u00eb ligj\u00ebroj\u00eb.<\/p>\n<p>&#8211; Synimi i p\u00ebrmendjes s\u00eb rastit t\u00eb m\u00ebhersh\u00ebm \u00ebsht\u00eb p\u00ebr ta t\u00ebrhequr v\u00ebrejtjen rreth nj\u00eb gj\u00ebje me r\u00ebnd\u00ebsi e ajo \u00ebsht\u00eb ta kemi parasysh gjendjen e audienc\u00ebs apo xhematit para se ta zgjedhim tem\u00ebn e ligj\u00ebrat\u00ebs.<\/p>\n<p>Nj\u00eb tjet\u00ebr her\u00eb m\u00eb pati ndodhur t\u00eb ligj\u00ebroja n\u00eb hutbe rreth poligamis\u00eb (martes\u00ebs me m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb grua). Q\u00ebllimi im pse e zgjedha k\u00ebt\u00eb tem\u00eb at\u00ebkoh\u00eb ishte ta v\u00ebrtetoja se martesa me m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb grua \u00ebsht\u00eb rregull fetar dhe se ne nuk duhet t\u00eb ndikohemi nga ajo q\u00eb p\u00ebrflitet rreth k\u00ebsaj teme n\u00ebp\u00ebr mjetet e informimit. Mir\u00ebpo, shum\u00eb shpejt e zbulova se kisha gabuar at\u00eb dit\u00eb me zgjedhjen e tem\u00ebs. Menj\u00ebher\u00eb pasi e p\u00ebrfundova hutben dhe dola nga xhamia, m\u2019u afrua nj\u00eb i ri, m\u00eb ndali dhe m\u00eb tha: \u201cJam nj\u00eb i ri, e kam arritur mosh\u00ebn p\u00ebr t\u2019u martuar, mir\u00ebpo ende jam i pamartuar. P\u00ebr mua dhe \u00e7iftin tim, m\u00eb e udh\u00ebs \u00ebsht\u00eb t\u00eb flasim p\u00ebr problemin ton\u00eb sesa p\u00ebr ata q\u00eb jan\u00eb t\u00eb martuar dhe d\u00ebshirojn\u00eb t\u00eb martohen edhe me nj\u00eb grua tjet\u00ebr.\u201d<\/p>\n<p>I thash\u00eb:<\/p>\n<p>&#8211; \u00c7far\u00eb t\u00eb pengon t\u00eb martohesh?<\/p>\n<p>&#8211; Mehri i shtrenjt\u00eb, kam nevoj\u00eb p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 200 000 rial\u00eb (diku 40 000 euro), &#8211; m\u2019u p\u00ebrgjigj.<\/p>\n<p>I thash\u00eb:<\/p>\n<p>&#8211; E pse?<\/p>\n<p>&#8211; Me vajz\u00ebn q\u00eb dua t\u00eb martohem, familjar\u00ebt e saj e kan\u00eb caktuar k\u00ebt\u00eb shum\u00eb, &#8211; m\u00eb tha.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu zbulova q\u00eb paskam gabuar keq n\u00eb zgjedhjen e tem\u00ebs p\u00ebr k\u00ebt\u00eb grup t\u00eb namazfal\u00ebsve. Ata nuk kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr t\u2019u folur rreth dyshimeve t\u00eb cilat diskutohen p\u00ebr poligamin\u00eb dhe as p\u00ebr vler\u00ebn e poligamis\u00eb, apo t\u00eb nxiten p\u00ebr ta zbatuar at\u00eb dhe p\u00ebr t\u2019u angazhuar me t\u00eb, sepse shumica prej tyre, n\u00eb esenc\u00eb, jan\u00eb t\u00eb pamartuar, nd\u00ebrsa i martuari prej tyre ka telashe p\u00ebr ta mir\u00ebmbajtur gruan dhe familjen e t\u00eb mos flasim p\u00ebr grua tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>K\u00ebto dy raste ishin krejt\u00ebsisht t\u00eb kund\u00ebrta; n\u00eb rastin e par\u00eb pata mbar\u00ebsi, me lejen e Allahut, ta kuptoja situat\u00ebn dhe t\u2019ia q\u00eblloja tem\u00ebs, nd\u00ebrsa n\u00eb rastin e dyt\u00eb, e kuptova von\u00eb se gabova me zgjedhjen e tem\u00ebs.<\/p>\n<p>&#8211; Megjithat\u00eb, n\u00eb t\u00eb dy rastet m\u00ebsova se me r\u00ebnd\u00ebsi \u00ebsht\u00eb q\u00eb kur flasim n\u00eb vendtubime publike, kur nuk e njohim natyr\u00ebn e vendit dhe nevojat e publikut, tema e fjalimit ton\u00eb t\u00eb jet\u00eb e p\u00ebrshtatshme p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb, qoft\u00eb ajo ligj\u00ebrat\u00eb, apo hutbe e xhumas\u00eb, apo n\u00eb mjetet masive t\u00eb informimit. M\u00ebsova, po ashtu, se duhet t\u2019i largohemi ligj\u00ebrimit t\u00eb temave q\u00eb i p\u00ebrshtaten vet\u00ebm nj\u00eb grupi njer\u00ebzish dhe nuk i p\u00ebrshtaten mas\u00ebs.<\/p>\n<p>Kjo gj\u00eb nuk p\u00ebrkufizohet te tema e fjalimit dhe te titulli, sepse nj\u00eb tem\u00eb mund t\u00eb trajtohet dhe ta ligj\u00ebrojm\u00eb sipas m\u00ebnyr\u00ebs q\u00eb i p\u00ebrshtatet mas\u00ebs, apo nj\u00eb grupi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb njer\u00ebzish.<\/p>\n<p>&#8211; M\u00ebsova se e domosdoshme p\u00ebr ligj\u00ebruesin \u00ebsht\u00eb t\u00eb ket\u00eb n\u00eb memorien e tij nj\u00eb saldo temash t\u00eb gatshme dhe t\u00eb p\u00ebrshtatshme p\u00ebr t\u00eb gjitha situatat, qoft\u00eb p\u00ebr n\u00eb xhami apo qoft\u00eb p\u00ebr pjes\u00ebmarrje n\u00eb ndonj\u00eb lloj manifestimi dhe k\u00ebrkohet prej tij t\u00eb ligj\u00ebroj\u00eb, ai duhet t\u00eb jet\u00eb i p\u00ebrgatitur ta p\u00ebrcjell\u00eb mesazhin i cili u p\u00ebrshtatet njer\u00ebzve.<\/p>\n<p>&#8211; M\u00ebsova se duhet t\u00eb jem i v\u00ebmendsh\u00ebm n\u00eb zgjedhjen e tem\u00ebs p\u00ebr ta ligj\u00ebruar n\u00eb vendtubime publike, sidomos kur ligj\u00ebrata p\u00ebrcillet n\u00ebp\u00ebrmjet mjeteve t\u00eb informimit t\u00eb ndryshme si radio, televizion etj., prej nga nuk kemi mund\u00ebsi ta kontrollojm\u00eb publikun t\u00eb cilit i flasim, nd\u00ebrsa mund\u00ebsia p\u00ebr ta detajuar holl\u00ebsisht fjalimin dhe p\u00ebr t\u2019i plot\u00ebsuar nevojat e tyre \u00ebsht\u00eb gati e pamundur. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb shkak duhet t\u2019i largohemi fjalimit q\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me nevojat e nj\u00eb grupi t\u00eb caktuar apo ato personale.<\/p>\n<p>Si shembull, t\u00eb mbash fjalim p\u00ebr asketiz\u00ebm dhe t\u00eb sjell\u00ebsh detaje rreth saj nga jeta e selefit (gjeneratat e para t\u00eb drejta), \u00ebsht\u00eb tem\u00eb q\u00eb nuk i duhet publikut t\u00eb televizionit apo t\u00eb radios. Ata kan\u00eb nevoj\u00eb t\u2019u flas\u00ebsh p\u00ebr largimin nga gjynahet, t\u00eb jen\u00eb t\u00eb kujdessh\u00ebm ndaj obligimeve fetare etj., sepse shumica prej tyre fjalimin p\u00ebr asketiz\u00ebm n\u00eb detaje do ta shohin si di\u00e7ka t\u00eb tep\u00ebrt dhe ekzagjerim, madje, ndoshta, kjo mund t\u2019i \u00e7oj\u00eb edhe deri n\u00eb d\u00ebshp\u00ebrim dhe r\u00ebnie.<\/p>\n<p>Ajo q\u00eb po m\u00eb kujtohet n\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst \u00ebsht\u00eb se kur isha i ri, diku n\u00eb mosh\u00ebn madhore, xhuman\u00eb e falja te nj\u00eb xhami, ku imami i saj m\u00eb von\u00eb u b\u00eb m\u00ebsuesi im. Ishte i njohur p\u00ebr k\u00ebshillat q\u00eb ta zbutnin zemr\u00ebn. Allahu m\u00eb begatoi duke ma mund\u00ebsuar t\u00eb p\u00ebrfitoja nga k\u00ebshillat e tij gjat\u00eb xhumas\u00eb dhe nga m\u00ebsimet q\u00eb i merrja prej tij. Megjithat\u00eb, kur fliste n\u00eb hutbe p\u00ebr gj\u00ebra t\u00eb holl\u00ebsishme q\u00eb lidheshin me trajtimin e gjynahqarit, apo fliste p\u00ebr gj\u00ebra t\u00eb holl\u00ebsishme rreth asketizmit, at\u00ebkoh\u00eb fjalimi i tij p\u00ebr\u00e7onte tek un\u00eb mesazhe t\u00eb r\u00ebnda zhg\u00ebnjimi dhe, mendoj, q\u00eb k\u00ebt\u00eb ndjenj\u00eb nuk e kisha ve\u00e7 un\u00eb, por edhe shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb nga t\u00eb pranishmit n\u00eb xhuma.<\/p>\n<p>Fjalimi p\u00ebr meselet\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb detajuar p\u00ebr t\u00eb cilat njer\u00ebzit nuk kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr to, nuk \u00e7on me \u00e7do kusht n\u00eb motivimin e tyre, bile, ndoshta, mund t\u2019i \u00e7oj\u00eb t\u00eb krijojn\u00eb ndjenja t\u00eb zhg\u00ebnjimit dhe t\u00eb d\u00ebshp\u00ebrimit te ta.<\/p>\n<p>&#8211; Po ashtu m\u00ebsova se me r\u00ebnd\u00ebsi \u00ebsht\u00eb ta b\u00ebjm\u00eb dallimin mes dy elementeve: sakt\u00ebsis\u00eb e asaj q\u00eb e themi dhe mes vendit e audienc\u00ebs ku e themi. E sakta apo e v\u00ebrteta q\u00eb ne e shpjegojm\u00eb n\u00eb detaje nuk n\u00ebnkupton patjet\u00ebr se \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrshtatshme t\u00eb demonstrohet para publikut i cili na d\u00ebgjon, pavar\u00ebsisht a jemi para tyre direkt, apo na d\u00ebgjojn\u00eb dhe na shohin n\u00ebp\u00ebrmjet rrjetit.<\/p>\n<p>Dr. Muhamed Duvejsh<\/p>\n<p>Nga arabishtja: Irfan Jahiu<\/p>\n<p>Pjes\u00eb nga libri: \u201cGabimet m\u00eb m\u00ebsuan\u201d<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb shok imi shum\u00eb i respektuar m\u00eb autorizoi ta z\u00ebvend\u00ebsoja p\u00ebr hutben e xhumas\u00eb. Ishte hera e par\u00eb q\u00eb n\u00eb at\u00eb xhami do ta mbaja hutben e xhumas\u00eb. At\u00eb dit\u00eb isha i z\u00ebn\u00eb me shum\u00eb pun\u00eb dhe nuk pata mund\u00ebsi t\u00eb p\u00ebrgatitesha si duhet. Prandaj vendosa ta mbaja nj\u00eb hutbe q\u00eb e pata ligj\u00ebruar m\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":5900,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,6,67,24],"tags":[],"class_list":{"0":"post-5899","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-c95-ahlak","8":"category-c96-davet","9":"category-te-zgjedhura","10":"category-c91-tregime"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5899","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5899"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5899\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5901,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5899\/revisions\/5901"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5900"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5899"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5899"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5899"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}