ARSYEJA E QART\u00cb DHE ARSYEJA E FSHEHT\u00cb<\/p>\n
I s\u00ebmuri me s\u00ebmundje t\u00eb r\u00ebnd\u00eb, udh\u00ebtari n\u00eb rrug\u00eb t\u00eb shpejta (autostrada) dhe lehona, nuk \u00ebsht\u00eb problem po qe se han\u00eb dhe pin\u00eb haptazi para atyre q\u00eb e din\u00eb arsyen e mosagj\u00ebrimit t\u00eb tyre.<\/p>\n
Nd\u00ebrsa, gruaja me menstruacione dhe disa raste tjera q\u00eb arsyeja e mosagj\u00ebrimit t\u00eb tyre \u00ebsht\u00eb e fsheht\u00eb dhe e paqart\u00eb p\u00ebr njer\u00ebzit, m\u00eb mir\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u00eb mos han\u00eb dhe pin\u00eb haptazi, p\u00ebr shkak se mund t\u2019i akuzojn\u00eb padrejt\u00ebsisht dhe madh\u00ebshtia e Ramazanit t\u00eb bjer\u00eb nga syt\u00eb e njer\u00ebzve, gj\u00eb q\u00eb nuk duhet t\u00eb lejojm\u00eb t\u00eb ndodh\u00eb.<\/p>\n
UDH\u00cbTARI<\/p>\n
Kur lejohet udh\u00ebtari ta prish\u00eb agj\u00ebrimin?<\/p>\n
Gjat\u00eb udh\u00ebtimit p\u00ebr t\u00eb mos mbajtur agj\u00ebrim, kusht \u00ebsht\u00eb:<\/p>\n
– Mos t\u00eb b\u00ebj\u00eb hile, duke marr\u00eb udh\u00ebtim enkas, me q\u00ebllim q\u00eb t\u2019i lejohet prishja e agj\u00ebrimit.<\/p>\n
– Udh\u00ebtimi t\u00eb mos jet\u00eb p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb gjynah. Distanca e udh\u00ebtimit t\u00eb jet\u00eb n\u00eb suazat e rregullave t\u00eb fes\u00eb q\u00eb llogaritet udh\u00ebtim (mbi 80 km ose sipas tradit\u00ebs). Duhet ta kap\u00ebrcesh vendbanimin t\u00ebnd dhe pas teje t\u2019i l\u00ebsh sht\u00ebpit\u00eb e fundit e pastaj e prish agj\u00ebrimin.<\/p>\n
N\u00ebse ka v\u00ebshtir\u00ebsi (n\u00eb udh\u00ebtim), m\u00eb mir\u00eb \u00ebsht\u00eb mos t\u00eb mbaj\u00eb agj\u00ebrim, p\u00ebrndryshe, n\u00eb rrethana t\u00eb tjera, m\u00eb mir\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u00eb mbaj\u00eb agj\u00ebrim (gjat\u00eb udh\u00ebtimit).<\/p>\n
N\u00ebse dielli per\u00ebndon para se t\u00eb udh\u00ebtosh, duhet t\u00eb \u00e7elet iftari. Pastaj, n\u00ebse menj\u00ebher\u00eb, sapo q\u00eb fluturon aeroplani, e sheh diellin (nga aeroplani), nuk obligohesh ta l\u00ebsh ushqimin, por vazhdon me ngr\u00ebnie dhe pirje.<\/p>\n
N\u00ebse aeroplani fluturon para se t\u00eb per\u00ebndoj\u00eb dielli dhe ti d\u00ebshiron ta mbash dhe mos ta prish\u00ebsh agj\u00ebrimin n\u00eb udh\u00ebtim, at\u00ebher\u00eb pret derisa t\u00eb per\u00ebndoj\u00eb dielli mbi vendin ku gjendet n\u00eb qiell aeroplani.<\/p>\n
GRUAJA ME MENSTRUACIONE DHE LEHONA<\/p>\n
Po qe se gruaja me menstruacione dhe lehonia n\u00eb Ramazan pastrohen para se t\u00eb lind\u00eb agimi (para imsakut), qoft\u00eb edhe nj\u00eb minut\u00eb para imsakut, ato detyrohen t\u00eb agj\u00ebrojn\u00eb dhe nuk \u00ebsht\u00eb problem n\u00ebse lahen pas imsakut, por jo t\u00eb vonohen deri n\u00eb lindjen e diellit, sepse namazin e sabahut duhet ta falin brenda koh\u00ebs s\u00eb vet t\u00eb p\u00ebrcaktuar.<\/p>\n
Po ashtu, n\u00ebse gruaja mban agj\u00ebrim dhe dit\u00ebn e ndien q\u00eb koha e menstruacioneve \u00ebsht\u00eb af\u00ebr, por gjaku del pasi t\u00eb per\u00ebndoj\u00eb dielli, agj\u00ebrimi i saj \u00ebsht\u00eb n\u00eb rregull.[1]<\/sup><\/a><\/p>\n N\u00ebse lehona pastrohet para se t\u2019i kryej\u00eb dyzet dit\u00eb, n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast ajo duhet t\u00eb nis t\u00eb agj\u00ebroj\u00eb, t\u00eb falet, i lejohet ta b\u00ebj\u00eb umren\u00eb si dhe kontaktet intime me burrin e saj. Por, po qe se i kthehet gjaku brenda dyzet dit\u00ebve pasi \u00ebsht\u00eb pastruar, m\u00eb e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb se ky gjak llogaritet gjak i lehonis\u00eb. Nd\u00ebrsa, sa i p\u00ebrket agj\u00ebrimit, namazit dhe haxhit t\u00eb saj q\u00eb i ka kryer pasi ajo e ka llogaritur se \u00ebsht\u00eb pastruar nga lehonia, t\u00eb gjitha ato i llogariten t\u00eb sakta, nuk duhet t\u00eb kompensoj\u00eb gj\u00eb p\u00ebrderisa ato i ka kryer gjat\u00eb periudh\u00ebs kur ajo ishte e past\u00ebr.[2]<\/sup><\/a><\/p>\n N\u00ebse gruaja aborton dhe dalin prej saj copa t\u00eb embrionit ende t\u00eb pazhvilluar n\u00eb form\u00ebn e njeriut, tek ai nuk shihet p\u00ebrshkrimi i ndonj\u00eb organi si dora apo koka, n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast gjaku q\u00eb del prej saj \u00ebsht\u00eb gjak \u00e7rregullimi (hemorragji) e jo gjak lehonie. Ajo duhet t\u00eb falet, t\u00eb agj\u00ebroj\u00eb Ramazanin dhe i lejohen marr\u00ebdh\u00ebniet me burrin. P\u00ebr \u00e7do namaz duhet t\u00eb marr\u00eb abdes dhe, po ashtu, i lejohet ta b\u00ebj\u00eb bashkimin e namazeve, namazin e drek\u00ebs me ikindin\u00eb dhe namazin e akshamit me jacin\u00eb (i fal t\u00eb plota dhe jo t\u00eb shkurtuara). P\u00eblqehet t\u00eb pastrohet para namazeve t\u00eb bashkuara dhe p\u00ebr namazin e sabahut.[3]<\/sup><\/a><\/p>\n – Gruaja shtatz\u00ebn\u00eb n\u00ebse e aborton embrionin e saj:<\/p>\n N\u00ebse qart\u00ebsohet te embrioni se ka filluar t\u00eb marr\u00eb form\u00ebn e njeriut, pra shihen qart\u00eb vijat e kok\u00ebs, duarve dhe k\u00ebmb\u00ebve t\u00eb tij, n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast gjaku q\u00eb del nga gruaja pas abortit, \u00ebsht\u00eb gjak lehonie. Ajo duhet ta l\u00ebr\u00eb namazin dhe agj\u00ebrimin, si dhe i nd\u00ebrpritet koha e idetit.[4]<\/sup><\/a><\/p>\n N\u00ebse tek embrioni nuk shfaqen shenja se ka nisur krijimi n\u00eb form\u00ebn e njeriut, at\u00ebher\u00eb gjaku q\u00eb del pas abortit \u00ebsht\u00eb gjak \u00e7rregullimi dhe jo lehonie. Gruaja n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast duhet t\u00eb falet dhe t\u00eb agj\u00ebroj\u00eb.<\/p>\n Koha m\u00eb e p\u00ebraf\u00ebrt ku mund t\u00eb qart\u00ebsohet nisja e krijimit t\u00eb organeve te embrioni \u00ebsht\u00eb 81 dit\u00eb prej nisjes s\u00eb shtatz\u00ebnis\u00eb, n\u00eb t\u00eb shumt\u00ebn e rasteve 90 dit\u00eb.[5]<\/sup><\/a> N\u00ebse gruaja aborton pas 90 dit\u00ebve, mir\u00ebpo mjek\u00ebt e informojn\u00eb n\u00ebn\u00ebn q\u00eb embrioni e ka nd\u00ebrprer\u00eb zhvillimin e tij para se t\u2019i mbush\u00eb 90 dit\u00eb, n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast p\u00ebr baz\u00eb merret se a ka filluar t\u00eb shihet qart\u00eb forma e njeriut.<\/p>\n SUFRA DHE KUDRA[6]<\/sup><\/a><\/p>\n Dispozita e l\u00ebngjeve (sufra apo kudra), q\u00eb gruaja i sheh para menstruacioneve[7]<\/sup><\/a>:<\/p>\n N\u00ebse l\u00ebngu \u00ebsht\u00eb i ndar\u00eb nga gjaku, pra vjen ve\u00e7, at\u00ebher\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb gjak menstruacioni. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast ajo duhet ta fal\u00eb namazin, t\u00eb agj\u00ebroj\u00eb dhe t\u00eb marr\u00eb abdes p\u00ebr \u00e7do namaz.<\/p>\n N\u00ebse l\u00ebngu \u00ebsht\u00eb i bashk\u00ebngjitur me gjakun e menstruacioneve, at\u00ebher\u00eb \u00ebsht\u00eb gjak i menstruacioneve. Gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe gruaja nuk e fal namazin dhe nuk agj\u00ebron.[8]<\/sup><\/a><\/p>\n N\u00cbSE GRUAJA PASTROHET NGA MENSTRUACIONET GJAT\u00cb DIT\u00cbS N\u00cb RAMAZAN<\/p>\n N\u00ebse gruaja pastrohet nga menstruacionet gjat\u00eb dit\u00ebs n\u00eb Ramazan, sipas mendimit m\u00eb t\u00eb sakt\u00eb t\u00eb dijetar\u00ebve[9]<\/sup><\/a>, ajo duhet t\u00eb braktis\u00eb ushqimin dhe pijen dhe t\u00eb agj\u00ebroj\u00eb pjes\u00ebn e mbetur t\u00eb dit\u00ebs, p\u00ebr shkak se arsyeja sheriatike p\u00ebr mosagj\u00ebrim ka kaluar. K\u00ebt\u00eb dit\u00eb pas Ramazanit duhet ta kompensoj\u00eb (edhe pse e ka agj\u00ebruar nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb dit\u00ebs).[10]<\/sup><\/a><\/p>\n P\u00cbRDORIMI I BARNAVE Q\u00cb E PENGOJN\u00cb ARDHJEN E MENSTRUACIONEVE<\/p>\n \u201cLejohet p\u00ebrdorimi i barnave q\u00eb e pengojn\u00eb ardhjen e menstruacioneve gjat\u00eb Ramazanit n\u00ebse p\u00ebrdorimi i tyre nuk e d\u00ebmton sh\u00ebndetin n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi.\u201d[11]<\/sup><\/a><\/p>\n Mjek\u00ebt e kan\u00eb v\u00ebrtetuar q\u00eb k\u00ebto barna kan\u00eb ndikim negativ n\u00eb trup. Dijetari, Ibn Uthejmini, Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb, ka th\u00ebn\u00eb: \u201c\u00cbsht\u00eb v\u00ebrtetuar se k\u00ebto ila\u00e7e kan\u00eb ndikim negativ n\u00eb sh\u00ebndet dhe n\u00eb mit\u00ebr.\u201d[12]<\/sup><\/a><\/p>\n P\u00ebr k\u00ebt\u00eb shkak, gruaja m\u00eb mir\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u2019i l\u00ebr\u00eb menstruacionet t\u00eb vijn\u00eb n\u00eb koh\u00ebn e vet, t\u2019i iket p\u00ebrdorimit t\u00eb barnave q\u00eb e pengojn\u00eb ardhjen e menstruacioneve dhe ta ruaj\u00eb sh\u00ebndetin e saj. Menstruacionet jan\u00eb gj\u00eb e natyrshme q\u00eb Allahu e ka p\u00ebrcaktuar p\u00ebr femr\u00ebn.\u201d[13]<\/sup><\/a><\/p>\n Kur gruaja pajtohet me natyrshm\u00ebrin\u00eb dhe me at\u00eb q\u00eb e ka p\u00ebrcaktuar Allahu p\u00ebr t\u00eb, kjo \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr veprat m\u00eb t\u00eb mira q\u00eb e afrojn\u00eb tek Allahu (n\u00eb Ramazan dhe jasht\u00eb Ramazanit). Ajo ka fusha t\u00eb tjera q\u00eb mund t\u00eb veproj\u00eb, p\u00ebrve\u00e7 namazit dhe agj\u00ebrimit q\u00eb i ndalohen gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe, sikurse duaja, dhikri, l\u00ebmosha etj.<\/p>\n Xhuvejbiri, Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb, ka th\u00ebn\u00eb: \u201cI thash\u00eb Dahakut: Lehona dhe gruaja me menstruacione a kan\u00eb hise n\u00eb Nat\u00ebn e Kadrit? M\u00eb tha: \u2018Po. \u00c7donj\u00ebrit q\u00eb Allahu ia pranon veprat e tij, do t\u2019ia jap\u00eb hisen e tij nga Nata e Kadrit.\u2019 \u201d[14]<\/sup><\/a><\/p>\n <\/p>\n Dr. Muhamed el Munexhidi<\/p>\n Nga arabishtja: Irfan JAHIU<\/p>\n Pjes\u00eb e librit: Zahireja e agj\u00ebruesit (\u00ebsht\u00eb i p\u00ebrkthyer n\u00eb gjuh\u00eb shqipe)<\/p>\n <\/p>\n [1]<\/a> Mexhmua Fetava Ibn Baz (15\/17, 192).<\/p>\n [2]<\/a> Mexhmua Fetava Ibn Baz (10\/211).<\/p>\n [3]<\/a> Mexhmua Fetava Ibn Baz (10\/229).<\/p>\n [4]<\/a> Pasi e ka divorcuar burri apo i ka vdekur burri. (sh.p.)<\/p>\n [5]<\/a> Mexhmua Fetava Ibn Uthejmin (19\/258).<\/p>\n [6]<\/a> Sufra dhe kudra jan\u00eb dy l\u00ebngje q\u00eb dalin nga gruaja ndonj\u00ebher\u00eb para dhe ndonj\u00ebher\u00eb pas menstruacioneve. Sufra \u00ebsht\u00eb nj\u00eb l\u00ebng me ngjyr\u00eb t\u00eb verdh\u00eb si qelbi i plag\u00ebve, nd\u00ebrsa kudra \u00ebsht\u00eb nj\u00eb l\u00ebng me ngjyr\u00ebn e ujit t\u00eb turbullt dhe i p\u00ebrzier me t\u00eb kuqe. (sh.p.)<\/p>\n [7]<\/a> N\u00ebse i sheh pas menstruacioneve, pra pasi t\u00eb pastrohet, l\u00ebngu nuk llogaritet nga menstruacionet. (sh.p.)<\/p>\n [8]<\/a> Mexhmua Fetava Ibn Baz (10\/207).<\/p>\n [9]<\/a> Nj\u00eb grup dijetar\u00ebsh thot\u00eb q\u00eb obligohet t\u00eb l\u00ebr\u00eb ushqimin dhe t\u00eb agj\u00ebroj\u00eb pjes\u00ebn e mbetur t\u00eb dit\u00ebs, nd\u00ebrsa nj\u00eb grup tjet\u00ebr i dijetar\u00ebve thot\u00eb q\u00eb nuk obligohet ta agj\u00ebroj\u00eb pjes\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb dit\u00ebs, sepse ajo nijetin p\u00ebr agj\u00ebrim nuk e ka b\u00ebr\u00eb prej para imsakut, por, megjithat\u00eb, p\u00eblqehet, p\u00ebr \u00e7do rast, t\u00eb l\u00ebr\u00eb ushqimin dhe ta agj\u00ebroj\u00eb pjes\u00ebn e dit\u00ebs q\u00eb ka mbetur. (sh.p.)<\/p>\n [10]<\/a> Mexhmua Fetava Ibn Baz (15\/193).<\/p>\n [11]<\/a> Fetava el-Lexhnetu ed-Daime (5\/389).<\/p>\n [12]<\/a> Mexhmua Fetava Ibn Uthejmin (19\/259).<\/p>\n [13]<\/a> Mexhmua Fetava Ibn Uthejmin\u00a0 (19\/268).<\/p>\n