{"id":763,"date":"2015-05-21T19:59:19","date_gmt":"2015-05-21T19:59:19","guid":{"rendered":"http:\/\/shkollaislame.com\/SHKIWP\/index.php\/2015\/05\/21\/myslimani-dhe-kultura-e-te-lexuarit\/"},"modified":"2015-05-21T19:59:19","modified_gmt":"2015-05-21T19:59:19","slug":"myslimani-dhe-kultura-e-te-lexuarit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/shkollaislame.com\/?p=763","title":{"rendered":"Myslimani dhe kultura e t\u00eb lexuarit"},"content":{"rendered":"<p>Leximi &euml;sht&euml; mjeti m&euml; i fort&euml; q&euml; ndihmon formimin e personalitetit t&euml; myslimanit. Leximi &euml;sht&euml; nj&euml; kultur&euml; q&euml; duhet t&euml; jet&euml; prezent te myslimani. Leximi i ndihmon njeriut n&euml; shfryt&euml;zimin e koh&euml;s, ne formimin e drejt&euml; dhe e ruan at&euml; q&euml; mos t&euml; bie n&euml; ndikimin e fjal&euml;ve dhe propagandave t&euml; njer&euml;zve.<br \/>Islami leximit i kushton nj&euml; r&euml;nd&euml;si t&euml; ve&ccedil;ant&euml;. Pasi q&euml; e vetmja gj&euml; q&euml; e ngrit&euml; njeriun &euml;sht&euml; marrja me lexim.<\/p>\n<p>  <!--more-->  <\/p>\n<p>N&euml;se thellohemi n&euml; porosit&euml; Hyjnore q&euml; na ka urdh&euml;ruar Allahu me to, shohim se fjala e par&euml; q&euml; i &euml;sht&euml; zbrit Muhamedit &euml;sht&euml; &ldquo; Lexo me emrin e Zotit t&euml;nd, i Cili krijoi (gjith&ccedil;ka), e krijoi njeriun nga nj&euml; dro&ccedil;k&euml; gjaku! Lexo! Zoti yt &euml;sht&euml; Bujari m&euml; i madh, i Cili, me an&euml; t&euml; pen&euml;s ia m&euml;soi, ia m&euml;soi njeriut ato q&euml; nuk i dinte&rdquo;. ( Alek 1-5). Ky &euml;sht&euml; nj&euml; urdh&euml;r q&euml; z&euml;ri vendin e par&euml; n&euml; porosit&euml; Hyjnore. Ende pa e obliguar njeriun me besim. Ende pa e obliguar njeriun me namaz. Ende pa e obliguar me agj&euml;rim. Ende pa e obliguar me mir&euml;sin&euml; ndaj prind&euml;rve dhe njer&euml;zve n&euml; p&euml;rgjith&euml;si, ishte urdhri p&euml;r lexim. Sepse, t&euml; gjitha k&euml;to arrihen vet&euml;m p&euml;rmes leximit. Kjo ishte nj&euml; thirrje Hyjnore drejtuar mysliman&euml;ve q&euml; t&euml; nd&euml;rtojn&euml; identitetin e tyre mbi dije dhe njohje. Njeriu i cili nuk lexon nuk mund ta njeh Krijuesin e Tij. Njeriu i cili nuk lexon nuk mund ta njeh fen&euml; e tij. Njeriu i cili nuk lexon nuk mund t&euml; jet&euml; njeri i civilizuar dhe i kulturuar. Nj&euml; popull i cili nuk merret me lexim nuk mund t&euml; p&euml;rparoj dhe nuk mund ta nd&euml;rtoj t&euml; ardhmen shkencore t&euml; vet&euml;s s&euml; tyre.<\/p>\n<p>Gj&euml;ja e par&euml; e cila duhet t&euml; arrihet p&euml;rmes leximit &euml;sht&euml; njohja e Krijuesit. Pastaj vijn&euml; dijet tjera sipas pozit&euml;s dhe nevoj&euml;s q&euml; njer&euml;zit kan&euml; p&euml;r to. Nuk ka mos pajtim mes popujve q&euml; kan&euml; kaluar por edhe ata q&euml; jetojn&euml; sot p&euml;r nevoj&euml;n e leximit dhe r&euml;nd&euml;sin&euml; e tij p&euml;r ngritjen e njer&euml;zimit. Leximi gjithashtu ndihmon n&euml; zhvillimin e mendjes, ndri&ccedil;imin e saj si dhe zhvillimin e njeriut p&euml;r nj&euml; t&euml; ardhme t&euml; ndritshme. Po ashtu leximi dhe m&euml;simi i tij &euml;sht&euml; nj&euml; baz&euml; p&euml;r ngritjen e njeriut n&euml; l&euml;mit tjera.<br \/>Po ashtu, p&euml;r r&euml;nd&euml;sin&euml; q&euml; Islami i jep leximit shohim edhe betimin q&euml; Allahu ka b&euml;r&euml; n&euml; lapsin dhe n&euml; at&euml; q&euml; shkruan lapsi. Allahu thot&euml; n&euml; librin e Tij: N&ucirc;n. Betohem p&euml;r pen&euml;n dhe p&euml;r at&euml; q&euml; shkruajn&euml; ( Kalem 1). N&euml;se ajo q&euml; shkruhet nga lapsi nuk lexohet at&euml;her&euml; nuk ka vler&euml;. Edhe porosit&euml; profetike nxisin n&euml; lexim. Thot&euml; i D&euml;rguari i Allahut: &ldquo; Kush lexon nj&euml; shkronj&euml; nga Kurani, ai do t&euml; ket&euml; nj&euml; t&euml; mir&euml;. Nd&euml;rsa e mira shp&euml;rblehet me dhjet&euml; fish. Nuk them elif-lam-mim nj&euml; shkronj&euml; e p&euml;rbashk&euml;t. Por, Elifun nj&euml; shkronj&euml;, Lamun nj&euml; shkronj&euml;, dhe Mimun nj&euml; shkronj&euml;&rdquo;. Ky hadith normal q&euml; tregon p&euml;r vler&euml;n e leximit t&euml; Kuranit dhe se p&euml;r &ccedil;do shkronj&euml; q&euml; njeriu lexon nga Kurani ka shp&euml;rblimin e dhjet&euml; fishit. Por, nj&euml;koh&euml;sisht ka edhe an&euml;n tjet&euml;r q&euml; njeriun e nxit q&euml; vazhdimisht t&euml; merret me lexim.<\/p>\n<p>N&euml;se meditojm&euml; n&euml; disa ngjarje t&euml; historis&euml; s&euml; Pejgamberit shohim nj&euml; kujdes t&euml; ve&ccedil;ant&euml; n&euml; &ccedil;&euml;shtjen e leximit. Prej k&euml;tyre ngjarjeve &euml;sht&euml; edhe &ccedil;&euml;shtja e rob&euml;rve n&euml; luft&euml;n e Bedrit. I D&euml;rguari i Allahut i vinte kusht rob&euml;rve t&euml; luft&euml;s q&euml; ishin idhujtar&euml; n&euml;se d&euml;shirojn&euml; t&euml; lirohen nga rob&euml;ria tua m&euml;soj dhjet&euml; mysliman&euml;ve leximin dhe shkrimin. Ky kusht i Muhamedit alejhi selam n&euml; lirimin rob&euml;rve tregon qart&euml; p&euml;r r&euml;nd&euml;sin&euml; e m&euml;simit t&euml; leximit dhe shkrimit. Sepse, jan&euml; nevoja esenciale p&euml;r ngritjen e &ccedil;do populli i cili d&euml;shiron p&euml;rparimin dhe civilizimin. Mysliman&euml;t pas p&euml;rfundimit t&euml; k&euml;saj beteje kishin nevoj&euml; t&euml; madhe p&euml;r pasuri. Sepse, kishin l&euml;n&euml; vendet e tyre me t&euml;r&euml; pasurin&euml; q&euml; e kishin. Po ashtu kishin mund&euml;si q&euml; p&euml;rmes rob&euml;rve t&euml; luft&euml;s ta shfryt&euml;zojn&euml; trysnin&euml; ndaj Kurejshitve. Ose ti ruajn&euml; rob&euml;rit p&euml;r kompensim. T&euml; gjitha k&euml;to ishin t&euml; mundshme dhe mysliman&euml;t p&euml;r t&euml; gjitha k&euml;to kishin nevoj&euml;. Por, i D&euml;rguari i Allahut mendonte n&euml; di&ccedil;ka q&euml; &euml;sht&euml; m&euml; e r&euml;nd&euml;sishme se kjo, e q&euml; ishte q&euml; mysliman&euml;ve tua m&euml;sojn&euml; leximin dhe shkrimin.<\/p>\n<p>Kjo ishte nj&euml; ide e Pejgamberit q&euml; kishte q&euml;llim nd&euml;rtimin e nj&euml; kulture dhe nj&euml; civilizimi t&euml; fort&euml; e q&euml; kjo nuk mund&euml; t&euml; arrihet vet&euml;m p&euml;rmes leximit. Ata q&euml; dinin shkrimin dhe leximin ishin m&euml; t&euml; af&euml;rmit e Pejgamberit. Shiko n&euml; shokun e Pejgamberit Zejd b. Thabit, i cili kishte p&euml;rpar&euml;si nga shum&euml; prej shok&euml;ve t&euml; Pejgamberit. U b&euml; shoq&euml;rues i vazhduesh&euml;m i Pejgamberit, sepse ai dinte shkrimin dhe leximin. Ai u b&euml; prej atyre q&euml; Pejgamberi e urdh&euml;roi ta shkruaj at&euml; q&euml; i zbrite nga ana e Allahut. Po ashtu i D&euml;rguari i Allahut e ngarkoi q&euml; ti shkruaj letrat dhe mesazhet q&euml; ia d&euml;rgonte mbret&euml;rve t&euml; ndrysh&euml;m si dhe ishte p&euml;rkthyesi i tij n&euml; gjuh&euml;n sirianite dhe hebreite. Nd&euml;rsa ky shok i Pejgamberit n&euml; k&euml;t&euml; koh&euml; kishte vet&euml;m 13 vite.<\/p>\n<p>Nga k&euml;to porosi dhe nga k&euml;to ngjarje u mboll dashuria p&euml;r lexim n&euml; zemrat e mysliman&euml;ve. Bibliotekat islame ishin bibliotekat m&euml; t&euml; m&euml;dha me shekuj t&euml; t&euml;r&euml;. Ai q&euml; lexon p&euml;r civilizimin islam do t&euml; has n&euml; bibliotekat e Bagdadit, biblioteka e Kurtub&euml;s n&euml; Spanj&euml;, biblioteka e Garnat&euml;s, ajo e Kajros, Damaskut dhe shum&euml; e shum&euml; biblioteka tjera q&euml; me shekuj kan&euml; qen&euml; vat&euml;r e dituris&euml; dhe simbol i kultur&euml;s dhe civilizimit t&euml; mysliman&euml;ve.<\/p>\n<p>Mysliman&euml;t e par&euml; ishin shembuj dhe pishtar&euml; t&euml; dituris&euml;. Ata p&euml;rve&ccedil; q&euml; ishin t&euml; ngritur n&euml; shkencat fetare, ishin t&euml; par&euml;t edhe n&euml; shkencat jo fetare. Jo vet&euml;m t&euml; par&euml;t, por ata ishin edhe zbuluesit dhe themeluesit e shkencave t&euml; ndryshme. N&euml; medicin&euml; ende vazhdon t&euml; jet&euml; baz&euml; libri Avicenna i shkruar nga Ib&euml;n. Sina. Pastaj n&euml; fush&euml;n e sociologjis&euml; &euml;sht&euml; baz&euml; parath&euml;nia e Ib&euml;n Haldunit. Po ashtu n&euml; l&euml;min e matematik&euml;s dhe shum&euml; shkenca q&euml; fillin e kan&euml; nga dijetar&euml;t dhe shkenc&euml;tar&euml;t mysliman&euml;. K&euml;shtu ishte sepse ata kuptuan imperativin e par&euml; Hyjnor&euml; q&euml; ishte &ldquo; Lexo&rdquo;. Ata lexuan dhe p&euml;rparuan. Ne nuk lexojm&euml; dhe nuk p&euml;rparojm&euml;.<\/p>\n<p>Nj&euml; shoq&euml;ri e cila nuk ka kultur&euml; t&euml; leximit &euml;sht&euml; nj&euml; shoq&euml;ri me probleme serioze. N&euml; popullin ton leximi nuk e z&euml; vendin e merituar. Shprehia e t&euml; marrit me lexim mungon te &ccedil;do shtres&euml; dhe mosh&euml; e shoq&euml;ris&euml;. F&euml;mija nuk merren me lexim, nuk fitojn&euml; kultur&euml; t&euml; leximit. Edhe ata q&euml; tregojn&euml; suksese n&euml; m&euml;simin e tyre n&euml; shkoll&euml; kufizohen vet&euml;m n&euml; librat shkollore, ose th&euml;n&euml; m&euml; qart&euml; vet&euml;m n&euml; ato m&euml;sime q&euml; k&euml;rkohen p&euml;r notim. Nuk ka vullnet p&euml;r t&euml; shtuar diapazonin e dijes. K&euml;shtu vazhdon f&euml;mija deri n&euml; p&euml;rfundimin e shkoll&euml;s s&euml; mesme.<\/p>\n<p>K&euml;to probleme i sheh edhe te student&euml;t. N&euml; koh&euml;n e provimeve i sheh bibliotekat t&euml; mbushura me student&euml;, n&euml; p&euml;rpjekje p&euml;r p&euml;rgatitje p&euml;r provim. Me p&euml;rfundimin e provimit, p&euml;rfundon edhe kultura p&euml;r t&euml; lexuar. Nuk lexon qoft&euml; edhe nj&euml; lib&euml;r. Harron edhe vendin se ku e ka vendos librin n&euml; dhom&euml;n e tij. Nd&euml;rsa pasi e kryen fakultetin nuk merret m&euml; me lexim. Bibliotek&euml;n e mban vet&euml;m p&euml;r stoli dhe zbukurim t&euml; dhom&euml;s.<\/p>\n<p>Sikur t&euml; b&euml;hej ndonj&euml; statistik&euml; se sa merremi me lexim sigurisht se nuk do ta kalonte as dhjet&euml; p&euml;r qindin e popullsis&euml; q&euml; merren me lexim dhe q&euml; e kan&euml; kultur&euml; t&euml; lexuarit. Mungesa e kultur&euml;s s&euml; leximit p&euml;rcjell&euml; &ccedil;do mosh&euml; t&euml; popullit ton&euml;. Si pasoj e k&euml;saj dukurie pastaj ballafaqohemi me shum&euml; probleme. Merremi me thash e th&euml;nie, keqkuptojm&euml; nj&euml;ri tjetrin, merremi me propaganda, biem viktim&euml; e tyre. Shpesh her&euml; i akuzojm&euml; njer&euml;zit pa t&euml; drejt&euml;, qoft&euml; n&euml; aspektin fetar&euml;, apo n&euml; aspekte tjera p&euml;r shkak t&euml; munges&euml;s s&euml; njohurive n&euml; lidhje me at&euml; &ccedil;&euml;shtje. E kjo vjen si pasoj e munges&euml;s s&euml; kultur&euml;s s&euml; leximit.<\/p>\n<p>Andaj t&euml; nderuar besimtar&euml;:<br \/>Libri le t&euml; jet&euml; shoq&euml;ruesi yn&euml; m&euml; i miri. I vetmi shok i cili nuk t&euml; hidh&euml;ron asnj&euml;her&euml; &euml;sht&euml; libri. Leximi le t&euml; jet&euml; kultur&euml; e jet&euml;s son&euml;. Libri &euml;sht&euml; ushqimi i shpirtit dhe s&euml;mundjes. Leximi &euml;sht&euml; adhurim, &euml;sht&euml; krenaria e njeriut, &euml;sht&euml; shkak p&euml;r t&euml; fituar sy &ccedil;el&euml;sin, pastron shpirtin, &euml;sht&euml; der&euml; p&euml;r shpikje dhe zhvillim t&euml; mendjes si dhe zgjeron njohurit e njeriut.<\/p>\n<p>Mesazhi i Hutb&euml;s s&euml; Xhumas&euml;<br \/>Vendi: Xhamia Dardania &#8211; Gjilan<br \/>Ligj&euml;rues: Hoxh&euml; Shaban Murati<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Leximi &euml;sht&euml; mjeti m&euml; i fort&euml; q&euml; ndihmon formimin e personalitetit t&euml; myslimanit. Leximi &euml;sht&euml; nj&euml; kultur&euml; q&euml; duhet t&euml; jet&euml; prezent te myslimani. Leximi i ndihmon njeriut n&euml; shfryt&euml;zimin e koh&euml;s, ne formimin e drejt&euml; dhe e ruan at&euml; q&euml; mos t&euml; bie n&euml; ndikimin e fjal&euml;ve dhe propagandave t&euml; njer&euml;zve.Islami leximit i kushton [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58],"tags":[],"class_list":{"0":"post-763","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-c115-hutbet"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/763","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=763"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/763\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=763"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=763"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=763"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}