{"id":7797,"date":"2025-09-04T20:15:58","date_gmt":"2025-09-04T20:15:58","guid":{"rendered":"https:\/\/shkollaislame.com\/?p=7797"},"modified":"2025-09-04T20:15:58","modified_gmt":"2025-09-04T20:15:58","slug":"kerkimi-i-dijes-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/shkollaislame.com\/?p=7797","title":{"rendered":"K\u00cbRKIMI I DIJES"},"content":{"rendered":"<ol>\n<li>Dija fetare \u00ebsht\u00eb jet\u00eb p\u00ebr zemrat dhe shpirtrat, drit\u00eb p\u00ebr syt\u00eb, kopsht p\u00ebr mendjet, udh\u00ebzim q\u00eb me t\u00eb ndri\u00e7ohet ibadeti dhe rregullat nd\u00ebrnjer\u00ebzore.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Dija fetare \u00ebsht\u00eb peshorja e robit q\u00eb me t\u00eb i mat bindjet, fjal\u00ebt, veprat, gjendjet dhe t\u00eb gjitha \u00e7\u00ebshtjet e tjera t\u00eb tij.<\/p>\n<p>Prej nga mundet njeriu q\u00eb ta dalloj\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn nga e kota, devijimin nga udh\u00ebzimi, sinqeritetin nga g\u00ebnjeshtra, fen\u00eb dhe ligjet e Allahut nga fet\u00eb e tjera, n\u00ebse nuk do t\u00eb ishte dija fetare?<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li>Nevoja e njer\u00ebzve p\u00ebr m\u00ebsimin e dispozitave t\u00eb fes\u00eb, k\u00ebrkimin e dijes fetare, njohjen e hallallit dhe haramit \u00ebsht\u00eb m\u00eb e madhe sesa nevoja e tyre p\u00ebr ushqim dhe pije.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Imam Ahmedi, Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb, thot\u00eb: \u201cP\u00ebr dijen njer\u00ebzit kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb nevoj\u00eb sesa q\u00eb kan\u00eb p\u00ebr ushqimin dhe pijen, sepse p\u00ebr ushqim dhe pije njeriu ka nevoj\u00eb nj\u00eb ose dy her\u00eb n\u00eb dit\u00eb, kurse p\u00ebr dijen nevoja e tij \u00ebsht\u00eb si p\u00ebr frym\u00ebmarrjen.\u201d<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\"><sup>[1]<\/sup><\/a><\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li>Dija \u00ebsht\u00eb trash\u00ebgimia e profet\u00ebve.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Pejgamberi, lavd\u00ebrimi dhe paqja e Allahut qofshin p\u00ebr t\u00eb, thot\u00eb: \u201cDijetar\u00ebt jan\u00eb trash\u00ebgimtar\u00ebt e pejgamber\u00ebve. Pejgamber\u00ebt nuk lan\u00eb p\u00ebr trash\u00ebgimi dinarin dhe d\u00ebrhemin, por e lan\u00eb trash\u00ebgimi dijen. Prandaj kush e merr at\u00eb, le ta marr\u00eb hisen m\u00eb t\u00eb madhe (dhe mos t\u00eb k\u00ebnaqet me pak).\u201d<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\"><sup>[2]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>Ib\u00ebn El-Kajimi, Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb, thot\u00eb: \u201cKjo q\u00eb u p\u00ebrmend n\u00eb hadith \u00ebsht\u00eb virtyti m\u00eb i madh i dijetar\u00ebve. Pejgamber\u00ebt jan\u00eb krijesat m\u00eb t\u00eb mira t\u00eb Allahut dhe kjo i b\u00ebn q\u00eb edhe trash\u00ebgimtar\u00ebt e tyre t\u00eb jen\u00eb krijesat m\u00eb t\u00eb mira t\u00eb Allahut pas tyre.<\/p>\n<p>\u00c7donj\u00ebri q\u00eb ka trash\u00ebgimi pas vdekjes s\u00eb tij ajo i mbetet dhe u shp\u00ebrndahet trash\u00ebgimtar\u00ebve t\u00eb tij. Ata jan\u00eb q\u00eb e trash\u00ebgojn\u00eb dhe kujdesen p\u00ebr t\u00eb pas tij. Pas pejgamber\u00ebve, amanetin e thirrjes n\u00eb fen\u00eb e Allahut mbi supet e tyre e mor\u00ebn dijetar\u00ebt, prandaj ata jan\u00eb m\u00eb meritor\u00ebt p\u00ebr trash\u00ebgimin\u00eb e pejgamber\u00ebve.<\/p>\n<p>Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sinjal q\u00eb dijetar\u00ebt jan\u00eb njer\u00ebzit m\u00eb t\u00eb af\u00ebrt t\u00eb pejgamber\u00ebve dhe trash\u00ebgimin\u00eb e trash\u00ebgojn\u00eb njer\u00ebzit m\u00eb t\u00eb af\u00ebrt t\u00eb trash\u00ebgimtarit.\u201d<a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\"><sup>[3]<\/sup><\/a><\/p>\n<ol start=\"4\">\n<li>Dija \u00ebsht\u00eb rrug\u00eb p\u00ebr t\u00eb hyr\u00eb n\u00eb Xhenet.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Pejgamberi, lavd\u00ebrimi dhe paqja e Allahut qofshin p\u00ebr t\u00eb, thot\u00eb: \u201cKush e merr rrug\u00ebn e k\u00ebrkimit t\u00eb dijes, Allahu do t\u2019ia leht\u00ebsoj\u00eb rrug\u00ebn p\u00ebr n\u00eb Xhenet.\u201d<a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\"><sup>[4]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>Ib\u00ebn El-Kajimi, Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb, thot\u00eb: \u201cMarrja e rrug\u00ebs p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar dije n\u00eb dynja e k\u00ebnaq Zotin e si shp\u00ebrblim k\u00ebrkuesit t\u00eb dijes ia leht\u00ebson rrug\u00ebn p\u00ebr n\u00eb Xhenet.\u201d<a href=\"#_ftn5\" name=\"_ftnref5\"><sup>[5]<\/sup><\/a><\/p>\n<ol start=\"5\">\n<li>Allahu, melek\u00ebt, banor\u00ebt e qiejve dhe t\u00eb tok\u00ebs luten p\u00ebr at\u00eb q\u00eb ua m\u00ebson njer\u00ebzve mir\u00ebsin\u00eb.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Pejgamberi, lavd\u00ebrimi dhe paqja e Allahut qofshin p\u00ebr t\u00eb, thot\u00eb: \u201cAllahu, melek\u00ebt e Tij, banor\u00ebt e qiejve dhe t\u00eb tok\u00ebs, derisa edhe milingona n\u00eb strofk\u00ebn e saj, po edhe balena, luten p\u00ebr at\u00eb q\u00eb ua m\u00ebson njer\u00ebzve mir\u00ebsin\u00eb.\u201d<a href=\"#_ftn6\" name=\"_ftnref6\"><sup>[6]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>Ai q\u00eb ua m\u00ebson njer\u00ebzve mir\u00ebsin\u00eb \u201cpasi q\u00eb m\u00ebsimet e tij u b\u00ebn\u00eb sebep p\u00ebr shp\u00ebtimin, lumturin\u00eb dhe pastrimin e shpirtrave t\u00eb tyre, Allahu e shp\u00ebrbleu sipas llojit t\u00eb vepr\u00ebs s\u00eb tij, duke e b\u00ebr\u00eb lutjen e Allahut, lutjen e melek\u00ebve dhe banor\u00ebve t\u00eb tok\u00ebs sebep p\u00ebr suksesin, lumturin\u00eb dhe shp\u00ebtimin e tij.<\/p>\n<p>Po ashtu, ai q\u00eb njer\u00ebzve ua m\u00ebson mir\u00ebsin\u00eb, pasi q\u00eb e manifeston fen\u00eb e Allahut dhe dispozitat e Tij, ua shpjegon njer\u00ebzve emrat dhe cil\u00ebsit\u00eb e Allahut, si shp\u00ebrblim p\u00ebr t\u00eb Allahu e b\u00ebri q\u00eb lutja e Tij dhe lutjet e banor\u00ebve t\u00eb qiejve dhe t\u00eb tok\u00ebs t\u00eb jen\u00eb mburrje dhe nder p\u00ebr t\u00eb, lavd\u00ebrim dhe ngritje e namit t\u00eb tij te banor\u00ebt e qiejve dhe t\u00eb tok\u00ebs.\u201d<a href=\"#_ftn7\" name=\"_ftnref7\"><sup>[7]<\/sup><\/a><\/p>\n<ol start=\"6\">\n<li>Melek\u00ebt i shtrijn\u00eb flatrat e tyre p\u00ebr k\u00ebrkuesin e dijes.<\/li>\n<\/ol>\n<p>I D\u00ebrguari i Allahut, lavd\u00ebrimi dhe paqja e Allahut qofshin p\u00ebr t\u00eb, ka th\u00ebn\u00eb: \u201cMelek\u00ebt i l\u00ebshojn\u00eb flatrat e tyre p\u00ebr k\u00ebrkuesin e dijes, nga k\u00ebnaq\u00ebsia p\u00ebr shkak t\u00eb veprimit t\u00eb tij. P\u00ebr dijetarin k\u00ebrkojn\u00eb falje \u00e7far\u00eb ka n\u00eb qiell dhe n\u00eb tok\u00eb, madje edhe peshqit n\u00eb uj\u00eb. Vlera e dijetarit karshi adhuruesit \u00ebsht\u00eb si vlera e h\u00ebn\u00ebs karshi planet\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb.\u201d<a href=\"#_ftn8\" name=\"_ftnref8\"><sup>[8]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>Po t\u00eb ishte ky privilegj i vetmi privilegj p\u00ebr k\u00ebrkuesin e dijes, do t\u2019i mjaftonte atij p\u00ebr nder dhe merit\u00eb. Melek\u00ebt i shtrijn\u00eb flatrat e tyre p\u00ebr k\u00ebrkuesin e dijes \u201cn\u00eb shenj\u00eb modestie, respekti dhe nderi p\u00ebr dijen q\u00eb e bartin dhe e k\u00ebrkojn\u00eb, e cila \u00ebsht\u00eb nga trash\u00ebgimia e pejgamber\u00ebve. Kjo vep\u00ebr e melek\u00ebve buron nga dashuria dhe respekti q\u00eb e kan\u00eb p\u00ebr k\u00ebrkuesin e dijes, prandaj edhe i shtrijn\u00eb flatrat p\u00ebr t\u00eb, sepse ai \u00ebsht\u00eb n\u00eb rrug\u00ebn e k\u00ebrkimit t\u00eb dijes, e cila \u00ebsht\u00eb jeta e bot\u00ebs dhe shp\u00ebtimi i saj.\u201d<a href=\"#_ftn9\" name=\"_ftnref9\"><sup>[9]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>Prandaj Fudajl ib\u00ebn Ijadi, Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb, thoshte: \u201cP\u00ebr t\u00eb dijshmin q\u00eb punon me dijen e tij dhe at\u00eb ua m\u00ebson t\u00eb tjer\u00ebve, thirret: \u201cO i madh n\u00eb Dit\u00ebn e Kiametit.\u201d<a href=\"#_ftn10\" name=\"_ftnref10\"><sup>[10]<\/sup><\/a><\/p>\n<ol start=\"7\">\n<li>Dija \u00ebsht\u00eb rrug\u00eb q\u00eb k\u00ebrkuesin e saj e b\u00ebn pjes\u00ebmarr\u00ebs n\u00eb mesin e atyre q\u00eb d\u00ebshmojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn (e cila \u00ebsht\u00eb nj\u00ebshm\u00ebria e Zotit &#8211; sh.p.).<\/li>\n<\/ol>\n<p>Allahu thot\u00eb. \u201cAllahu d\u00ebshmon, e po ashtu edhe engj\u00ebjt, edhe njer\u00ebzit e dijes, se nuk ka zot tjet\u00ebr q\u00eb meriton t\u00eb adhurohet p\u00ebrve\u00e7 Tij, duke mbajtur drejt\u00ebsin\u00eb&#8230;\u201d (Ali Imran: 18)<\/p>\n<p>Imam Kurtubiu, Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb, thot\u00eb: \u201cKy ajet d\u00ebshmon p\u00ebr vler\u00ebn e dijes dhe t\u00eb dijetar\u00ebve. Po t\u00eb ishte ndokush me vler\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe se dijetar\u00ebt, Allahu do ta p\u00ebrmendte at\u00eb n\u00eb ajet paralel me Veten dhe melek\u00ebt e Tij, si\u00e7 i p\u00ebrmendi dijetar\u00ebt.\u201d<a href=\"#_ftn11\" name=\"_ftnref11\"><sup>[11]<\/sup><\/a><\/p>\n<ol start=\"8\">\n<li>Sikur t\u00eb kishte di\u00e7ka m\u00eb t\u00eb vlefshme se dijenia, Allahu do ta urdh\u00ebronte Pejgamberin e Tij, lavd\u00ebrimi dhe paqja e Allahut qofshin p\u00ebr t\u00eb, q\u00eb t\u00eb k\u00ebrkonte nga Allahu t\u2019ia shtonte at\u00eb. Mir\u00ebpo urdhri i Allahut ishte i qart\u00eb, q\u00eb ta k\u00ebrkoj\u00eb vet\u00ebm shtimin e dijenis\u00eb. Allahu thot\u00eb: \u201c&#8230; \u201cO Zoti im, shtoma dijenin\u00eb!\u201d (Ta Ha: 114)<a href=\"#_ftn12\" name=\"_ftnref12\"><sup>[12]<\/sup><\/a><\/li>\n<\/ol>\n<p>Sufjan ib\u00ebn Ujejne, Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb, thot\u00eb: \u201cPejgamberi, lavd\u00ebrimi dhe paqja e Allahut qofshin p\u00ebr t\u00eb, nuk ndalej s\u00eb k\u00ebrkuari shtimin e dijenis\u00eb, derisa Allahu ia mori shpirtin.\u201d<a href=\"#_ftn13\" name=\"_ftnref13\"><sup>[13]<\/sup><\/a><\/p>\n<ol start=\"9\">\n<li>Pejgamberi, lavd\u00ebrimi dhe paqja e Allahut qofshin p\u00ebr t\u00eb, nga Allahu e k\u00ebrkonte dijen e dobishme. Prej lutjeve t\u00eb tij ishte: \u201cO Zoti im, at\u00eb q\u00eb ma m\u00ebsove b\u00ebje t\u00eb dobishme p\u00ebr mua, m\u00ebsoma at\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb e dobishme p\u00ebr mua dhe ma shto dijenin\u00eb.\u201d<a href=\"#_ftn14\" name=\"_ftnref14\"><sup>[14]<\/sup><\/a><\/li>\n<\/ol>\n<p>Pejgamberi, lavd\u00ebrimi dhe paqja e Allahut qofshin p\u00ebr t\u00eb, pasi e falte namazin (farzin) e sabahut, pasi jepte selam, thoshte: \u201cO Zoti im, k\u00ebrkoj nga Ti t\u00eb ma jap\u00ebsh dijen e dobishme, riskun e mir\u00eb (hallall) dhe pranimin e pun\u00ebve (t\u00eb mira).\u201d<a href=\"#_ftn15\" name=\"_ftnref15\"><sup>[15]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>Pejgamberi, lavd\u00ebrimi dhe paqja e Allahut qofshin p\u00ebr t\u00eb, k\u00ebrkonte mbrojtje tek Allahu nga dija e padobishme. Prej lutjeve t\u00eb tij ishte: \u201cO Zoti im, un\u00eb k\u00ebrkoj mbrojtje te Ti nga dija e padobishme, nga zemra e cila nuk ndien p\u00ebrulje, nga shpirti i cili nuk ngopet (nuk k\u00ebnaqet me at\u00eb q\u00eb e posedon), dhe nga lutja e cila nuk pranohet.\u201d<a href=\"#_ftn16\" name=\"_ftnref16\"><sup>[16]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>Dija e dobishme \u00ebsht\u00eb ajo dije q\u00eb myslimanit i m\u00ebson p\u00ebr Zotin dhe fen\u00eb e tij, ia m\u00ebson citatet e Kuranit dhe Sunetit, ia pastron shpirtin, ia jep si fryt vepr\u00ebn dhe i ndihmon p\u00ebr n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet e dynjas\u00eb.<\/p>\n<ol start=\"10\">\n<li>Allahu do t\u2019i ngrej\u00eb dijetar\u00ebt n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb lart\u00eb n\u00eb dynja dhe ahiret.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Allahu thot\u00eb: \u201c&#8230;se Allahu do t\u2019i ngrej\u00eb n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb lart\u00eb ata midis jush q\u00eb besojn\u00eb dhe q\u00eb u \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb dija&#8230;\u201d (El-Muxhadile: 11)<\/p>\n<p>\u201cDo t\u00eb thot\u00eb: do t\u2019i ngrej\u00eb me shp\u00ebrblim n\u00eb bot\u00ebn tjet\u00ebr dhe me respekt n\u00eb dynja. Do ta ngrej\u00eb besimtarin karshi atij q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb besimtar dhe dijetarin karshi atij q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb dijetar. Abdullah ib\u00ebn Mesudi, Allahu qoft\u00eb i k\u00ebnaqur prej tij, thot\u00eb q\u00eb Allahu n\u00eb k\u00ebt\u00eb ajet i lavd\u00ebroi dijetar\u00ebt. Kuptimi i ajetit \u00ebsht\u00eb q\u00eb Allahu do t\u2019i ngrej\u00eb \u2018n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb lart\u00eb\u2019 dijetar\u00ebt sip\u00ebr atyre q\u00eb besojn\u00eb dhe q\u00eb nuk iu dha dija; d.m.th. n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb lart\u00eb n\u00eb fen\u00eb e tyre, n\u00ebse ata punojn\u00eb me at\u00eb q\u00eb jan\u00eb urdh\u00ebruar.\u201d<a href=\"#_ftn17\" name=\"_ftnref17\"><sup>[17]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>Pejgamberi, lavd\u00ebrimi dhe paqja e Allahut qofshin p\u00ebr t\u00eb, thot\u00eb: \u201cAllahu i ngre me k\u00ebt\u00eb Lib\u00ebr (Kuranin) disa popuj, dhe i ul me k\u00ebt\u00eb Lib\u00ebr disa t\u00eb tjer\u00eb.\u201d<a href=\"#_ftn18\" name=\"_ftnref18\"><sup>[18]<\/sup><\/a><\/p>\n<ol start=\"11\">\n<li>Dija \u00ebsht\u00eb nga veprat dobiprur\u00ebse q\u00eb shp\u00ebrblimi i saj mbetet pas vdekjes s\u00eb njeriut deri n\u00eb Dit\u00ebn e Kiametit. N\u00eb shp\u00ebrblim jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt dijetari dhe ai q\u00eb e merr dijen.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Pejgamberi, lavd\u00ebrimi dhe paqja e Allahut qofshin p\u00ebr t\u00eb, thot\u00eb: \u201cKur njeriu vdes, atij i nd\u00ebrpritet (shp\u00ebrblimi nga) puna, p\u00ebrve\u00e7 tri gj\u00ebrave: L\u00ebmosha e vazhdueshme, dija nga e cila p\u00ebrfitohet pas tij, apo f\u00ebmija i mir\u00eb q\u00eb lutet p\u00ebr t\u00eb.\u201d<a href=\"#_ftn19\" name=\"_ftnref19\"><sup>[19]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>Pejgamberi, lavd\u00ebrimi dhe paqja e Allahut qofshin p\u00ebr t\u00eb, thot\u00eb: \u201cKush udh\u00ebzon p\u00ebr n\u00eb mir\u00ebsi, e merr shp\u00ebrblimin si t\u00eb atij q\u00eb e punon at\u00eb mir\u00ebsi.\u201d<a href=\"#_ftn20\" name=\"_ftnref20\"><sup>[20]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>Pejgamberi, lavd\u00ebrimi dhe paqja e Allahut qofshin p\u00ebr t\u00eb, thot\u00eb: \u201cKush th\u00ebrret p\u00ebr n\u00eb udh\u00ebzim, merr shp\u00ebrblim si shp\u00ebrblimet e atyre q\u00eb e kan\u00eb ndjekur, duke mos iu pak\u00ebsuar atyre aspak shp\u00ebrblimet.\u201d<a href=\"#_ftn21\" name=\"_ftnref21\"><sup>[21]<\/sup><\/a><\/p>\n<ol start=\"12\">\n<li>Allahu thot\u00eb: \u201c&#8230;andaj pyetni dijetar\u00ebt e Librit, n\u00ebse nuk e dini (k\u00ebt\u00eb).\u201d (En-Nahl: 43)<\/li>\n<\/ol>\n<p>Allahu n\u00eb ajet urdh\u00ebroi q\u00eb t\u2019i pyesim dijetar\u00ebt p\u00ebr at\u00eb q\u00eb nuk kemi dijeni \u201cdhe t\u2019u kthehemi fjal\u00ebve t\u00eb tyre. K\u00ebt\u00eb e llogariti si d\u00ebshmi prej tyre.\u201d<a href=\"#_ftn22\" name=\"_ftnref22\"><sup>[22]<\/sup><\/a><\/p>\n<ol start=\"13\">\n<li>Pejgamberi, lavd\u00ebrimi dhe paqja e Allahut qofshin p\u00ebr t\u00eb, thot\u00eb: \u201cAtij q\u00eb Allahu ia do t\u00eb mir\u00ebn, ia mund\u00ebson fikhun (kuptimin) e fes\u00eb.\u201d<a href=\"#_ftn23\" name=\"_ftnref23\"><sup>[23]<\/sup><\/a><\/li>\n<\/ol>\n<p>\u201cAndaj atij q\u00eb nuk ia mund\u00ebson fikhun e fes\u00eb, nuk ia do t\u00eb mir\u00ebn. Kurse atij q\u00eb ia do t\u00eb mir\u00ebn, ia mund\u00ebson kuptimin e fes\u00eb, e atij q\u00eb ia mund\u00ebson ta kuptoj\u00eb fen\u00eb e Tij, me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb ia do t\u00eb mir\u00ebn. Fikhu (kuptimi) i fes\u00eb k\u00ebtu n\u00ebnkupton dijen q\u00eb e b\u00ebn t\u00eb domosdoshme pun\u00ebn.\u201d<a href=\"#_ftn24\" name=\"_ftnref24\"><sup>[24]<\/sup><\/a><\/p>\n<ol start=\"14\">\n<li>Dija fetare q\u00eb k\u00ebrkohet shkaku i vler\u00ebs s\u00eb saj dhe q\u00eb argumentet e Kuranit dhe Sunetit nxisin t\u00eb m\u00ebsohet dhe t\u2019iu m\u00ebsohet t\u00eb tjer\u00ebve \u00ebsht\u00eb dija e Kuranit dhe Sunetit, m\u00ebsimi dhe kuptimi i citateve t\u00eb tyre, njohja e \u00e7\u00ebshtjeve t\u00eb fes\u00eb t\u00eb domosdoshme q\u00eb duhet t\u2019i dij\u00eb myslimani p\u00ebr adhurimin e Zotit t\u00eb tij dhe rregullat nd\u00ebrnjer\u00ebzore, njohja e Allahut, e emrave dhe cil\u00ebsive t\u00eb Tij, si: shkenca e tefsirit, teuhidit, hadithit dhe fikhut.<\/li>\n<\/ol>\n<p>B\u00ebn pjes\u00eb k\u00ebtu edhe \u00e7do gj\u00eb q\u00eb p\u00ebrdoret si mjet dhe ndihmon p\u00ebr t\u2019i kuptuar k\u00ebto shkenca, si: shkencat e gjuh\u00ebs, usuli i fikhut (bazat e jurisprudenc\u00ebs islame), terminologjis\u00eb s\u00eb hadithit dhe t\u00eb ngjashmet me to.<\/p>\n<ol start=\"15\">\n<li>K\u00ebrkimi i dituris\u00eb \u00ebsht\u00eb detyrim n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Pejgamberi, lavd\u00ebrimi dhe paqja e Allahut qofshin p\u00ebr t\u00eb, thot\u00eb: \u201cK\u00ebrkimi i dijes \u00ebsht\u00eb detyrim p\u00ebr \u00e7do mysliman.\u201d<a href=\"#_ftn25\" name=\"_ftnref25\"><sup>[25]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>Dija nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eblloj, ka dije q\u00eb m\u00ebsimi i saj \u00ebsht\u00eb detyrim individual p\u00ebr \u00e7do mysliman dhe \u00e7do myslimane dhe ka dije q\u00eb m\u00ebsimi i saj \u00ebsht\u00eb detyrim kolektiv.<\/p>\n<p>Imam Neveviu, Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb, thot\u00eb: \u201cDija fetare ndahet n\u00eb tri deg\u00eb:<\/p>\n<p>Dega e par\u00eb: Dija fetare q\u00eb m\u00ebsimi i saj \u00ebsht\u00eb detyrim individual; vepra \u00a0pa t\u00eb\u00a0cil\u00ebn\u00a0nuk\u00a0plot\u00ebsohet\u00a0vaxhibi\u00a0(obligimi), p\u00ebrve\u00e7se me\u00a0t\u00eb, ajo (gj\u00eb)\u00a0\u00ebsht\u00eb vaxhib\u00a0(obligim) dhe obligohet t\u00eb m\u00ebsohet, si: m\u00ebnyra e marrjes s\u00eb abdesit, m\u00ebnyra e faljes s\u00eb namazit etj.<\/p>\n<p>Dega e dyt\u00eb: Dija fetare q\u00eb m\u00ebsimi i saj \u00ebsht\u00eb detyrim kolektiv; \u00ebsht\u00eb ajo dije q\u00eb arritja e saj iu duhet patjet\u00ebr njer\u00ebzve p\u00ebr ta ngritur fen\u00eb e tyre, si: m\u00ebsimi p\u00ebrmendsh i Kuranit, m\u00ebsimi i haditheve, m\u00ebsimi i shkencave t\u00eb Kuranit dhe hadithit, m\u00ebsimi i usuli fikhut, m\u00ebsimi i fikhut, m\u00ebsimi i gjuh\u00ebs.<\/p>\n<p>Dega e tret\u00eb: Dija fetare q\u00eb m\u00ebsimi i saj \u00ebsht\u00eb vullnetar, si: studimi i holl\u00ebsish\u00ebm i bazave t\u00eb argumenteve, m\u00ebsimi i ibadeteve vullnetare nj\u00eb t\u00eb padituri.\u201d<a href=\"#_ftn26\" name=\"_ftnref26\"><sup>[26]<\/sup><\/a><\/p>\n<ol start=\"16\">\n<li>Kush d\u00ebshiron ta p\u00ebrforcoj\u00eb dijen, duhet t\u00eb kujdeset q\u00eb t\u2019i m\u00ebsoj\u00eb bazat e \u00e7do fushe nga fushat q\u00eb i interesojn\u00eb. Kush nuk i m\u00ebson bazat e shkenc\u00ebs (q\u00eb i intereson), do t\u00eb privohet t\u00eb arrij\u00eb deri n\u00eb njohjen e asaj fushe.<\/li>\n<li>N\u00eb fillim t\u00eb k\u00ebrkimit t\u00eb dijes me r\u00ebnd\u00ebsi \u00ebsht\u00eb q\u00eb n\u00eb \u00e7do fush\u00eb t\u00eb dijes t\u00eb fillohet me libra q\u00eb jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrmbledhur shkurtimisht. Ato duhet q\u00eb t\u00eb lexohen dhe t\u00eb m\u00ebsohen me njer\u00ebz t\u00eb dijes q\u00eb e zot\u00ebrojn\u00eb at\u00eb fush\u00eb t\u00eb dijes. K\u00ebrkuesi i dijes pa i p\u00ebrsosur dhe zot\u00ebruar k\u00ebta libra, nuk duhet ta angazhoj\u00eb veten me libra t\u00eb m\u00ebdhenj.<\/li>\n<\/ol>\n<p>K\u00ebrkuesi i dijes duhet gradualisht t\u00eb ngjitet shkall\u00ebve t\u00eb dijes, duke filluar me librat e p\u00ebrmbledhur shkurtimisht, si: me \u2018Dyzet hadithet e imam Neveviut\u2019 n\u00eb l\u00ebmin e hadithit, \u2018Zadul Musteknia\u2019 n\u00eb fikhun e medh\u2019hebit hanbelij<a href=\"#_ftn27\" name=\"_ftnref27\"><sup>[27]<\/sup><\/a>, \u2018El-Varakat\u2019 n\u00eb usuli fikh etj.<\/p>\n<ol start=\"18\">\n<li>Ajo q\u00eb e ve\u00e7on librin e p\u00ebrmbledhur shkurtimisht \u00ebsht\u00eb se nx\u00ebn\u00ebsit ia afron kuptimin e kaptinave t\u00eb shkenc\u00ebs q\u00eb e lexon, meselet\u00eb n\u00eb lib\u00ebr m\u00eb leht\u00eb i m\u00ebson dhe nuk i harron, i ndihmon q\u00eb t\u2019i kujtohen meselet\u00eb m\u00eb shpejt, i ndihmon q\u00eb t\u00eb formoj\u00eb nj\u00eb pamje t\u00eb p\u00ebrgjithshme p\u00ebr njohurit\u00eb e shkenc\u00ebs q\u00eb i m\u00ebson, e ushtron nx\u00ebn\u00ebsin t\u00eb formoj\u00eb aft\u00ebsi mendore q\u00eb zakonisht nuk gjendet te nx\u00ebn\u00ebsit e tjer\u00eb.<\/li>\n<li>E r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr k\u00ebrkuesin e dijes \u00ebsht\u00eb ngjitja n\u00eb shkall\u00ebt e dijes me konsekuenc\u00eb, t\u00eb filloj\u00eb nga e vogla p\u00ebr kah e madhja, nga e lehta p\u00ebr kah e v\u00ebshtira. Dijen ta marr\u00eb gradualisht, nj\u00ebherit t\u00eb filloj\u00eb me pak, pastaj sipas takatit t\u00eb tij me kalimin e dit\u00ebve t\u00eb shtoj\u00eb nga dija m\u00eb shum\u00eb. Nuk duhet q\u00eb t\u00eb mashtrohet nga euforia dhe t\u00eb filloj\u00eb me libra t\u00eb m\u00ebdhenj ose t\u00eb filloj\u00eb me leximin e shum\u00eb librave, ose ta angazhoj\u00eb veten me mesele t\u00eb m\u00ebdha dhe me \u00e7\u00ebshtje ku dijetar\u00ebt kan\u00eb mospajtime mes vete, e me kalimin e dit\u00ebve kjo ta dob\u00ebsoj\u00eb, t\u00eb bjer\u00eb n\u00eb ambicie ose t\u2019i pak\u00ebsohet ajo.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Nj\u00eb nd\u00ebr porosit\u00eb e bukura \u00ebsht\u00eb porosia e imam Ib\u00ebn Shihab Ez-Zuhrit p\u00ebr Junus ib\u00ebn Jezid, Allahu i m\u00ebshiroft\u00eb, i cili i tha: \u201cMos e merr dijen me t\u00eb madhe, sepse dija \u00ebsht\u00eb e gjer\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb lugina. Cil\u00ebndo lugin\u00eb ta synosh, nuk mund ta p\u00ebrthekosh. Prandaj, dijen merre gradualisht me koh\u00eb, me kalimin e dit\u00ebve dhe t\u00eb net\u00ebve. Mos e merr dijen p\u00ebrnj\u00ebher\u00eb, sepse kush e k\u00ebrkon marrjen e saj p\u00ebrnj\u00ebher\u00eb, do t\u00eb ik\u00ebn prej saj p\u00ebrnj\u00ebher\u00eb. Andaj, ngjitu shkall\u00ebve t\u00eb dijes pak nga pak, p\u00ebr \u00e7do dit\u00eb e nat\u00eb.\u201d<a href=\"#_ftn28\" name=\"_ftnref28\"><sup>[28]<\/sup><\/a><\/p>\n<ol start=\"20\">\n<li>K\u00ebrkuesi i dijes duhet t\u2019u jap\u00eb prioritet fushave t\u00eb dijes q\u00eb jan\u00eb m\u00eb meritore p\u00ebr t\u2019iu dh\u00ebn\u00eb prioritet; t\u00eb filloj\u00eb me m\u00ebsimin e Kuranit p\u00ebrmendsh ose nj\u00eb pjese t\u00eb tij, pastaj me m\u00ebsimin e teuhidit, \u00e7\u00ebshtjeve q\u00eb jan\u00eb detyrim individual t\u00eb m\u00ebsohen duhet t\u2019u jap\u00eb prioritet para atyre q\u00eb jan\u00eb detyrim kolektiv dhe vullnetar. Nuk duhet ta humb\u00eb koh\u00ebn e tij n\u00eb gj\u00ebra q\u00eb nuk i b\u00ebjn\u00eb dobi dhe nuk p\u00ebrfiton nga to.<\/li>\n<li>Nga mendjempreht\u00ebsia dhe largpam\u00ebsia n\u00eb k\u00ebrkimin e dijes \u00ebsht\u00eb p\u00ebrsosja e mjeteve n\u00eb \u00e7do fush\u00eb t\u00eb dijes dhe p\u00ebrpjekja p\u00ebr plot\u00ebsimin e aft\u00ebsis\u00eb mendore. Kjo arrihet kur k\u00ebrkuesi i dijes e m\u00ebson mir\u00eb shkenc\u00ebn q\u00eb e studion, derisa i zot\u00ebron meselet\u00eb, bazat dhe q\u00ebllimet e saj dhe i plot\u00ebson mjetet e saj sipas fuqis\u00eb dhe mundit t\u00eb tij.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Allahu thot\u00eb: \u201cAta q\u00eb u kemi dh\u00ebn\u00eb Librin dhe e lexojn\u00eb ashtu si\u00e7 \u00ebsht\u00eb shpallur&#8230;.\u201d (El-Bekare: 121)<\/p>\n<p>Pejgamberi, lavd\u00ebrimi dhe paqja e Allahut qofshin p\u00ebr t\u00eb, thot\u00eb: \u201cKur ndonj\u00ebri prej jush ta punoj\u00eb ndonj\u00eb pun\u00eb, Allahu do q\u00eb ai ta zot\u00ebroj\u00eb at\u00eb pun\u00eb.\u201d<a href=\"#_ftn29\" name=\"_ftnref29\"><sup>[29]<\/sup><\/a><\/p>\n<ol start=\"22\">\n<li>Me r\u00ebnd\u00ebsi p\u00ebr k\u00ebrkuesin e dijes \u00ebsht\u00eb q\u00eb dijen ta marr\u00eb nga dijetar\u00ebt si dhe me r\u00ebnd\u00ebsi \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u00eb ket\u00eb ekuilib\u00ebr n\u00eb mes t\u00eb marrjes s\u00eb dijes nga dijetar\u00ebt dhe marrjes s\u00eb dijes nga librat. Duhet t\u00eb p\u00ebrkujdeset q\u00eb librat e fush\u00ebs q\u00eb i m\u00ebson t\u00eb jen\u00eb t\u00eb sakt\u00eb dhe botime t\u00eb drejta, nd\u00ebrsa p\u00ebr meselet\u00eb e paqarta dhe q\u00eb nuk i kupton duhet t\u2019u kthehet dijetar\u00ebve (ose librin ta lexoj\u00eb dhe m\u00ebsoj\u00eb s\u00eb bashku me dijetar\u00ebt).<\/li>\n<li>Me r\u00ebnd\u00ebsi p\u00ebr k\u00ebrkuesin e dijes \u00ebsht\u00eb ekuilibri n\u00eb mes kuptimit dhe m\u00ebsimit p\u00ebrmendsh.<\/li>\n<\/ol>\n<p>M\u00ebsimi p\u00ebrmendsh (hifzi) \u00ebsht\u00eb kapitali i k\u00ebrkuesit t\u00eb dijes, por ai nuk i b\u00ebn dobi p\u00ebrve\u00e7 atij q\u00eb kupton, prandaj bashkimi n\u00eb mes hifzit dhe kuptimit \u00ebsht\u00eb i domosdosh\u00ebm. \u00c7donj\u00ebri e ndihmon tjetrin, kuptimi e ndihmon m\u00ebsimin p\u00ebrmendsh dhe m\u00ebsimi p\u00ebrmendsh e ndihmon kuptimin.<\/p>\n<ol start=\"24\">\n<li>Nga largpam\u00ebsia n\u00eb k\u00ebrkimin e dijes \u00ebsht\u00eb ruajtja e dijes, t\u00eb m\u00ebsuarit p\u00ebrmendsh, t\u00eb m\u00ebsuarit bashk\u00eb me dik\u00eb tjet\u00ebr, p\u00ebrs\u00ebritja e asaj q\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00ebsuar p\u00ebrmendsh, her\u00eb me p\u00ebrs\u00ebritje nd\u00ebr mend, e her\u00eb me let\u00ebr dhe me laps.<\/li>\n<li>M\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishmja n\u00eb k\u00ebrkimin e dijes \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkujdesja p\u00ebr t\u00eb punuar me dije. Dija e dobishme \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb si fryt e jep pun\u00ebn, p\u00ebrndryshe dija pa pun\u00eb \u00ebsht\u00eb argument kund\u00ebr njeriut, ashtu si\u00e7 Pejgamberi, lavd\u00ebrimi dhe paqja e Allahut qofshin p\u00ebr t\u00eb, tha: \u201cKurani do t\u00eb jet\u00eb ose argument p\u00ebr ty, ose kund\u00ebr teje.\u201d<a href=\"#_ftn30\" name=\"_ftnref30\"><sup>[30]<\/sup><\/a><\/li>\n<\/ol>\n<p>Allahu i qorton ashp\u00ebr ata q\u00eb nuk punojn\u00eb me dije dhe thot\u00eb: \u201cO besimtar\u00eb, p\u00ebrse thoni at\u00eb q\u00eb nuk e b\u00ebni? \u00cbsht\u00eb shum\u00eb e urryer p\u00ebr Allahun t\u00eb thoni at\u00eb q\u00eb nuk e b\u00ebni!\u201d (Es-Saf: 2-3)<\/p>\n<p>Dhe thot\u00eb: \u201cVall\u00eb, a i urdh\u00ebroni njer\u00ebzit q\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb t\u00eb mira e veten po e harroni, ju q\u00eb lexoni Shkrimet?! A nuk arsyetoni?\u201d (El-Bekare: 44)<\/p>\n<p>Shuajbi, alejhi selam, popullit t\u00eb vet i tha: \u201c&#8230;Un\u00eb nuk d\u00ebshiroj t\u00eb b\u00ebj at\u00eb, q\u00eb jua ndaloj juve&#8230;\u201d (Hud: 88)<\/p>\n<p>Dija \u00ebsht\u00eb pema dhe puna \u00ebsht\u00eb fryti. Dija \u00ebsht\u00eb prindi dhe puna \u00ebsht\u00eb f\u00ebmija. Nuk llogaritet dijetar ai q\u00eb nuk punon me dijen e tij.<\/p>\n<p>Abdullah ib\u00ebn Mesudi, Allahu qoft\u00eb i k\u00ebnaqur prej tij, tha: \u201cNuk \u00ebsht\u00eb dija duke m\u00ebsuar shum\u00eb hadithe, por dija \u00ebsht\u00eb duke i pasur frik\u00ebrespekt Allahut.\u201d<a href=\"#_ftn31\" name=\"_ftnref31\"><sup>[31]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>Muhamed ib\u00ebn El-Munkedir, Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb, tha: \u201cDija i brohorit pun\u00ebs, k\u00ebrkon t\u2019i p\u00ebrgjigjet, p\u00ebrndryshe ajo ik\u00ebn.\u201d<a href=\"#_ftn32\" name=\"_ftnref32\"><sup>[32]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>Hasan El-Basrij, Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb, tha: \u201cAi q\u00eb njer\u00ebzve ua tejkalon me dijen e tij, m\u00eb meritor \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u2019i tejkaloj\u00eb edhe me pun\u00ebn e tij.\u201d<a href=\"#_ftn33\" name=\"_ftnref33\"><sup>[33]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>E pyet\u00ebn nj\u00ebrin p\u00ebr nj\u00eb mesele dhe u p\u00ebrgjigj: \u201cKur ushtari d\u00ebshiron t\u00eb dal\u00eb n\u00eb luft\u00eb, a nuk i mbledh mjetet e luft\u00ebs? E n\u00ebse ushtarit jeta i kalon n\u00eb mbledhjen e mjeteve, kur do t\u00eb dal\u00eb t\u00eb luftoj\u00eb? Dija \u00ebsht\u00eb mjeti i pun\u00ebs, e n\u00ebse jet\u00ebn e harxhon n\u00eb marrjen e dijes, kur do t\u00eb punosh?\u201d<a href=\"#_ftn34\" name=\"_ftnref34\"><sup>[34]<\/sup><\/a><\/p>\n<ol start=\"26\">\n<li>E r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb k\u00ebrkimin e dijes \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkujdesja p\u00ebr pastrimin e shpirtit. K\u00ebrkuesi i dijes duhet ta pastroj\u00eb shpirtin dhe zemr\u00ebn e tij nga m\u00ebkatet, gjynahet dhe morali i keq. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr duhet ta ngrej\u00eb dhe ta zhvilloj\u00eb shpirtin dhe zemr\u00ebn e tij me pun\u00eb t\u00eb mira dhe moral t\u00eb lavd\u00ebruar.<\/li>\n<li>Nga edukata e k\u00ebrkimit t\u00eb dijes \u00ebsht\u00eb sinqeriteti me Allahun, frika ndaj Allahut, t\u00eb k\u00ebrkuarit e vazhduesh\u00ebm t\u00eb ndihm\u00ebs nga Allahu, stolisja me virtyte t\u00eb larta, modestia me m\u00ebsuesin dhe shok\u00ebt, ambiciet e larta dhe vendosm\u00ebria e prer\u00eb, durimi gjat\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsive n\u00eb k\u00ebrkimin e dijes, serioziteti dhe k\u00ebmb\u00ebngulja, p\u00ebrkujdesja p\u00ebr paraqitjen e jashtme, puna me dije, respektimi dhe nderimi i m\u00ebsuesit, parashtrimi i pyetjeve me edukat\u00eb, lutja p\u00ebr m\u00ebsuesin gjat\u00eb jet\u00ebs dhe pas vdekjes s\u00eb tij, p\u00ebrkujdesja p\u00ebr shenjt\u00ebrin\u00eb e librave t\u00eb dijes.<\/li>\n<li>K\u00ebrkuesi i dijes duhet t\u00eb ket\u00eb kujdes nga zararet dhe pengesat n\u00eb rrug\u00ebn e k\u00ebrkimit t\u00eb dijes, nd\u00ebr to: syefaq\u00ebsia, mendjemadh\u00ebsia dhe vet\u00ebmahnitja, smira, mendimi i keq, sjellja e keqe, heqja e vetes p\u00ebr dijetar duke pretenduar q\u00eb ka dije p\u00ebr di\u00e7ka q\u00eb nuk e njeh, d\u00ebshira p\u00ebr paraqitje, marrja me \u00e7\u00ebshtje para aft\u00ebsimit, ngutja, vyshkja dhe dembelia, diskutimet e shumta, fanatizmi p\u00ebr nj\u00eb dijetar ose mendim.<\/li>\n<li>K\u00ebrkuesi i dijes n\u00eb maksimum duhet t\u2019i shfryt\u00ebzoj\u00eb thesaret e m\u00ebdha t\u00eb teknologjis\u00eb bashk\u00ebkohore. Sot kjo \u00ebsht\u00eb domosdoshm\u00ebri e koh\u00ebs, duke filluar nga rrjeti i internetit, mjetet e lidhjes telefonike bashk\u00ebkohore, tableta kompjuterik\u00eb, rrjetet sociale, faqet dhe burimet e ndryshme t\u00eb informimit, arritja dhe ruajtja e leht\u00eb e informacioneve dhe shp\u00ebrndarja e tyre.<\/li>\n<\/ol>\n<p>K\u00ebrkuesi i dijes nuk duhet t\u2019i anashkaloj\u00eb t\u00eb gjitha k\u00ebto mund\u00ebsi, ai duhet ta marr\u00eb t\u00eb mir\u00ebn dhe ta shfryt\u00ebzoj\u00eb t\u00eb dobishmen e saj, duke pasur kujdes nga e keqja dhe d\u00ebmet e saj. Pejgamberi, lavd\u00ebrimi dhe paqja\u00a0 e Allahut qofshin p\u00ebr t\u00eb, thot\u00eb: \u201cKujdesu p\u00ebr at\u00eb q\u00eb t\u00eb b\u00ebn dobi, k\u00ebrko ndihm\u00ebn e Allahut dhe mos u ndal.\u201d<a href=\"#_ftn35\" name=\"_ftnref35\"><sup>[35]<\/sup><\/a><\/p>\n<ol start=\"30\">\n<li>Nuk ka penges\u00eb q\u00eb dija t\u00eb k\u00ebrkohet n\u00eb shkollat, akademit\u00eb dhe universitetet online n\u00ebp\u00ebrmjet internetit. Kjo m\u00ebnyr\u00eb e marrjes s\u00eb dijes e ruan koh\u00ebn, mundin, pasurin\u00eb dhe t\u00eb ofron informacione. I suksessh\u00ebm \u00ebsht\u00eb ai q\u00eb Allahu ia jep suksesin atij.<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>E lusim Allahun t\u00eb na e jap\u00eb dijen e dobishme, pun\u00ebn e mir\u00eb dhe t\u00eb na jap\u00eb sukses n\u00eb at\u00eb q\u00eb Ai e do dhe At\u00eb e k\u00ebnaq.<\/p>\n<p>Fal\u00ebnderimi i takon Allahut, Zotit t\u00eb bot\u00ebve.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Dr. Muhamed Salih el-Munexhid<\/p>\n<p>Nga arabishtja: Irfan Jahiu<\/p>\n<p>Pjes\u00eb e librit \u201cUDH\u00cbZIME DHE DISPOZITA P\u00cbR NDODHIT\u00cb E NDRYSHME GJAT\u00cb VITIT\u201d<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> Miftah Darus Seade, Ib\u00ebn El-Kajim (1\/61).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> Ebu Davud (3641), Tirmidhiu (2682), Ib\u00ebn Maxheh (223), Sahih Et-Tergib ue Et-Terhib, Albani (70).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a> Miftah Darus Seade, Ib\u00ebn El-Kajim (1\/66).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a> Muslimi (2699).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a> Miftah Darus Seade, Ib\u00ebn El-Kajim (1\/63).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a> Sh\u00ebnon Tirmidhiu (2685), hadithi gjendet edhe n\u00eb Et-Tergib ue Et-Terhib (81).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a> Miftah Darus Seade, Ib\u00ebn El-Kajim (1\/63).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a> Ebu Davud (3641), Tirmidhiu (2682), Ib\u00ebn Maxheh (223), Sahih Et-Tergib ue Et-Terhib, Albani (70).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">[9]<\/a> Miftah Darus Seade, Ib\u00ebn El-Kajim (1\/36).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref10\" name=\"_ftn10\">[10]<\/a> Tirmidhiu (5\/50).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref11\" name=\"_ftn11\">[11]<\/a> Tefsir Kurtubiu (4\/41).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref12\" name=\"_ftn12\">[12]<\/a> Tefsir Kurtubiu (4\/41).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref13\" name=\"_ftn13\">[13]<\/a> Tefsir Ib\u00ebn Kethir (5\/319).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref14\" name=\"_ftn14\">[14]<\/a> Tirmidhiu (3599), Ib\u00ebn Maxhe (251), shejh Albani e sakt\u00ebsoi.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref15\" name=\"_ftn15\">[15]<\/a> Ib\u00ebn Maxhe 925), shejh Albani hadithin e vler\u00ebsoi t\u00eb mire.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref16\" name=\"_ftn16\">[16]<\/a> Muslimi (2722).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref17\" name=\"_ftn17\">[17]<\/a> Tefsir Kurtubiu (17\/299).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref18\" name=\"_ftn18\">[18]<\/a> Muslimi (817).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref19\" name=\"_ftn19\">[19]<\/a> Muslimi (1631).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref20\" name=\"_ftn20\">[20]<\/a> Muslimi (1893).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref21\" name=\"_ftn21\">[21]<\/a> Muslimi (2673).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref22\" name=\"_ftn22\">[22]<\/a> Miftah Darus Seade, Ib\u00ebn El-Kajim (1\/49).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref23\" name=\"_ftn23\">[23]<\/a> Buhariu (71), Muslimi (1037).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref24\" name=\"_ftn24\">[24]<\/a> Miftah Darus Seade, Ib\u00ebn El-Kajim (1\/60).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref25\" name=\"_ftn25\">[25]<\/a> Ib\u00ebn Maxhe (224), hadithin e vler\u00ebsoi t\u00eb dob\u00ebt imam Ahmedi dhe t\u00eb tjer\u00ebt, e disa t\u00eb tjer\u00eb bashk\u00ebkohor\u00eb e vler\u00ebsuan si t\u00eb sakt\u00eb.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref26\" name=\"_ftn26\">[26]<\/a> El-Mexhmua sherh El-Muhedhib (1\/24).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref27\" name=\"_ftn27\">[27]<\/a> Te ne k\u00ebrkuesi i dijes mundet t\u00eb filloj\u00eb me ndonj\u00eb lib\u00ebr t\u00eb shkurt\u00ebr t\u00eb medh\u2019hebit hanefij dhe ta m\u00ebsoj\u00eb me hoxhallar\u00ebt. (sh.p.)<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref28\" name=\"_ftn28\">[28]<\/a> Xhamiu bejanul Ilmi, Ib\u00ebn Abdulber (1\/431).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref29\" name=\"_ftn29\">[29]<\/a> Bejhakiu n\u00eb Shuab El-Iman (4\/334), shejh Albani e vler\u00ebsoi si t\u00eb mire n\u00eb Sahih El-Xhami\u2019 (1880).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref30\" name=\"_ftn30\">[30]<\/a> Muslimi (223).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref31\" name=\"_ftn31\">[31]<\/a> Ez-Zuhd, imam Ahmedi (fq.158).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref32\" name=\"_ftn32\">[32]<\/a> Iktida El-Ilmu El-Amele, Hatib El-Bagdadij (41).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref33\" name=\"_ftn33\">[33]<\/a> Xhamiu bejanul Ilmi, Ib\u00ebn Abdulber (2\/23).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref34\" name=\"_ftn34\">[34]<\/a> Hiljetul Evlija, Ebu Nuajm (7\/341).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref35\" name=\"_ftn35\">[35]<\/a> Muslimi (2664).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dija fetare \u00ebsht\u00eb jet\u00eb p\u00ebr zemrat dhe shpirtrat, drit\u00eb p\u00ebr syt\u00eb, kopsht p\u00ebr mendjet, udh\u00ebzim q\u00eb me t\u00eb ndri\u00e7ohet ibadeti dhe rregullat nd\u00ebrnjer\u00ebzore. Dija fetare \u00ebsht\u00eb peshorja e robit q\u00eb me t\u00eb i mat bindjet, fjal\u00ebt, veprat, gjendjet dhe t\u00eb gjitha \u00e7\u00ebshtjet e tjera t\u00eb tij. Prej nga mundet njeriu q\u00eb ta dalloj\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":7798,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,4,6,67],"tags":[],"class_list":{"0":"post-7797","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-c95-ahlak","8":"category-c86-akide","9":"category-c96-davet","10":"category-te-zgjedhura"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7797","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7797"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7797\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7800,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7797\/revisions\/7800"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7798"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7797"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7797"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7797"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}