{"id":7980,"date":"2026-02-03T21:27:28","date_gmt":"2026-02-03T21:27:28","guid":{"rendered":"https:\/\/shkollaislame.com\/?p=7980"},"modified":"2026-02-03T21:27:28","modified_gmt":"2026-02-03T21:27:28","slug":"dija-dhe-dijetaret-ne-tokat-e-shamit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/shkollaislame.com\/?p=7980","title":{"rendered":"DIJA DHE DIJETAR\u00cbT N\u00cb TOKAT E SHAMIT"},"content":{"rendered":"<p>Shami p\u00ebrgjat\u00eb historis\u00eb vazhdoi t\u00eb jet\u00eb feneri i dijes dhe dijetar\u00ebve. \u00c7doher\u00eb ishte t\u00ebrheq\u00ebs dhe josh\u00ebs p\u00ebr dijetar\u00ebt. Merrnin rrug\u00eb t\u00eb gjata p\u00ebr ta vizituar e p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb dije, prej koh\u00ebs s\u00eb sahab\u00ebve e deri n\u00eb dit\u00ebt e sotme.<\/p>\n<p>Ibn Hibani (Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb) thot\u00eb: \u201cShami \u00ebsht\u00eb vendi i pejgamber\u00ebve e i lajm\u00ebtar\u00ebve t\u00eb Allahut si dhe qendra e t\u00eb devotshm\u00ebve dhe njer\u00ebzve t\u00eb mir\u00eb.\u201d<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\"><sup>[1]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>N\u00eb Sham q\u00ebndruan dhe e vizituan nj\u00eb num\u00ebr i madh i sahab\u00ebve. Disa prej tyre e vizituan para \u00c7lirimit t\u00eb Mek\u00ebs, e disa t\u00eb tjer\u00eb q\u00ebndruan n\u00eb Sham, pasi u \u00e7lirua Meka.<\/p>\n<p>Velid ibn Muslimi (Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb!) tregon: \u201cN\u00eb Sham q\u00ebndruan dhjet\u00eb mij\u00eb sahab\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt me syt\u00eb e tyre e kan\u00eb par\u00eb Pejgamberin \ufdfa\u201d<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\"><sup>[2]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>Shum\u00eb prej tabiin\u00ebve, ve\u00e7mas kokat e tyre t\u00eb dijes, mor\u00ebn dituri prej dijetar\u00ebve t\u00eb Shamit.<\/p>\n<p>&#8211; <em>Prej sahab\u00ebve q\u00eb q\u00ebndruan dhe e vizituan Shamin <\/em><\/p>\n<p>Prej udh\u00ebheq\u00ebsve dhe prij\u00ebsve: Ebu Ubejde ibn Amir Xherahu, Halid ibn Velidi, Shurehbil ibn Hasene, Ijad ibn Ganmi Fihri, Shurehbil ibn Simt Kindi, Habib ibn Mesleme Fihri, Seid ibn Amir Xhumehiu, Fadale ibn Ubejd Ensariu, Muavi ibn Ebu Sufjani, themeluesi i shtetit emevit n\u00eb Sham.<\/p>\n<p>K\u00ebta t\u00eb gjith\u00eb ishin prej prij\u00ebsve q\u00eb udh\u00ebhoq\u00ebn vilajetin e Shamit dhe tokat e tij.<\/p>\n<p>Prej sahab\u00ebve n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi: Bilal ibn Rebahu, Sad ibn Ubade, Ebu Malik Eshariu, Ebu Dherr Gifariu\u00a0, Fadl ibn Abas ibn Abdulmutalibi, Auf ibn Malik Eshxhaiu, Theubani, sh\u00ebrb\u00ebtori i Pejgamberit \ufdfa, Ebu Derdai, Shedad ibn Evsi, Vathile ibn Eskai, Irbad ibn Sarije, Ebu Umame Bahiliu, Temim Dari, Mikdam ibn Ma\u2019di Keribi dhe shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb (Allahu qoft\u00eb i k\u00ebnaqur me ta!).<\/p>\n<p>&#8211; <em>Prej dijetar\u00ebve gjat\u00eb brezave t\u00eb ndrysh\u00ebm<\/em><\/p>\n<p><em>Ebu Muslim Haulani<\/em> (vdiq m\u00eb 62 h.): dijetar i fikhut, asket dhe adhurues i njohur, borziloku dhe i lexueshmi i Shamit. Ishte n\u00eb mesin e m\u00eb t\u00eb dalluarve prej gjenerat\u00ebs s\u00eb tabiin\u00ebve. P\u00ebr t\u00eb thuhej: \u201cI urti i k\u00ebtij umeti.\u201d<\/p>\n<p><em>Abdurrahman ibn Ganmi Eshariu<\/em> (vdiq m\u00eb 78 h.): dijetar i fikhut n\u00eb Sham dhe hoxha i Palestin\u00ebs. Omeri h e d\u00ebrgoi n\u00eb Sham t\u2019ua m\u00ebsonte fen\u00eb banor\u00ebve t\u00eb Shamit dhe prej tij mor\u00ebn dituri tabiin\u00ebt e Shamit.<\/p>\n<p><em>Ebu Idris Haulani<\/em> (vdiq m\u00eb 80 h.): dijetari i Shamit pas vdekjes s\u00eb Ebu Derdait h. U angazhua gjykat\u00ebs i Damaskut n\u00eb koh\u00ebn e Abdulmelik ibn Mervanit. Njoh\u00ebs i mir\u00eb i fes\u00eb.<\/p>\n<p><em>Kabisa ibn Dhuejibi<\/em> (vdiq m\u00eb 86 h.): imam i madh dhe alamet hoxh\u00eb. Imam Zuhriu (Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb!) p\u00ebr t\u00eb thoshte: \u201cKabisa ibn Dhuejibi ishte prej dijetar\u00ebve t\u00eb k\u00ebtij umeti.\u201d<a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\"><sup>[3]<\/sup><\/a><\/p>\n<p><em>Bilal ibn Ebu Derda Ensariu<\/em> (vdiq m\u00eb 93 h.): gjykat\u00ebs n\u00eb Damask. Imam Buhariu (Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb!) p\u00ebr t\u00eb tha: \u201cBilali ishte emiri i Shamit.\u201d<a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\"><sup>[4]<\/sup><\/a><\/p>\n<p><em>Omer ibn Abdulazizi<\/em> (vdiq m\u00eb 101 h.): emiri i mysliman\u00ebve, imami i drejt\u00eb, dijetari pun\u00ebtor, asketi dhe adhuruesi i dalluar. Besatimin p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb kalif e mori n\u00eb Xhamin\u00eb e Damaskut. N\u00eb koh\u00ebn e tij Shami ishte feneri i dijes, arsimit dhe ngritjes shkencore.<\/p>\n<p><em>Bilal ibn Sad Sekuni<\/em> (vdiq m\u00eb 110 h.): dijetar, edukator dhe k\u00ebshillues i njohur, hoxh\u00eb dhe lexues i Kuranit n\u00eb Damask. P\u00ebr banor\u00ebt e Damaskut ishte si Hasan Basriu (Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb!) p\u00ebr banor\u00ebt e Irakut. Imam Evzaiu (Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb!) thoshte: \u201cNuk kam d\u00ebgjuar k\u00ebshillues m\u00eb t\u00eb mir\u00eb se Bilal ibn Sadin.\u201d<a href=\"#_ftn5\" name=\"_ftnref5\"><sup>[5]<\/sup><\/a><\/p>\n<p><em>Rexha ibn Hajvete<\/em> (vdiq m\u00eb 112 h.): nd\u00ebr tabiin\u00ebt m\u00eb t\u00eb dalluar n\u00eb fush\u00ebn e dijes dhe fikhut, hoxha i Damaskut, burr\u00ebshtetasi i madh i shtetit emevit. Transmetoi hadithe prej Muavi ibn Ebu Sufjanit (Allahu qoft\u00eb i k\u00ebnaqur me t\u00eb!) dhe Sudaj ibn Axhlanit, i njohur si Ebu Umame Bahiliu (Allahu qoft\u00eb i k\u00ebnaqur me t\u00eb!).<\/p>\n<p><em>Mekhul Shami <\/em>(vdiq m\u00eb 113 h.): imami i Shamit dhe nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb dijshmit e koh\u00ebs s\u00eb tij. Nuk kishte m\u00eb mendjempreht\u00eb p\u00ebr dh\u00ebnien e fetvave se ai. Ishte hoxha i imam Evzaiut (Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb!).<\/p>\n<p>Seid ibn Abdulazizi (Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb!) p\u00ebr Mekhulin thoshte: \u201cIshte m\u00eb i dijshmi i Shamit dhe ishte m\u00eb i dijsh\u00ebm se imam Zuhriu (Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb!).\u201d<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkaq, imam Zuhriu (Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb!) p\u00ebr t\u00eb thoshte: \u201cDijetar\u00ebt jan\u00eb kat\u00ebr n\u00eb num\u00ebr: Seid ibn Musejibi n\u00eb Medin\u00eb&#8230; dhe Mekhuli n\u00eb Sham.\u201d<a href=\"#_ftn6\" name=\"_ftnref6\"><sup>[6]<\/sup><\/a><\/p>\n<p><em>Abdullah ibn Amir Jahsabi <\/em>(vdiq m\u00eb 113 h.): imami i Shamit n\u00eb leximin e Kuranit dhe nj\u00eb prej shtat\u00eb lexuesve t\u00eb dalluar.<\/p>\n<p>Sulejman ibn Musa Eshdaku (vdiq m\u00eb 119 h.): imam i madh n\u00eb fikh dhe myftiu i Damaskut. Seid \u00a0ibn Abdulazizi (Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb!) p\u00ebr t\u00eb thoshte: \u201cIshte m\u00eb i dituri n\u00eb Sham pas Mekhulit. Sikur t\u00eb m\u00eb pyesnin se cili \u00ebsht\u00eb m\u00eb i dituri n\u00eb Sham, do t\u00eb thosha se \u00ebsht\u00eb Sulejman ibn Musa Eshdaku.\u201d<a href=\"#_ftn7\" name=\"_ftnref7\"><sup>[7]<\/sup><\/a><\/p>\n<p><em>Abdurrahman ibn Am\u00ebr Euzaiu<\/em> (vdiq m\u00eb 157 h.): hoxha i madh, alamet dijetari dhe imami i Shamit n\u00eb fikh dhe asketiz\u00ebm. Tregohet se u \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjigjur shtat\u00ebdhjet\u00eb mij\u00eb \u00e7\u00ebshtjeve. Mysliman\u00ebt e Shamit punuan sipas medhehbit t\u00eb tij diku dyqind vjet.<\/p>\n<p><em>Seid ibn Abdulaziz Tenuhi Dimeshkiu<\/em> (vdiq m\u00eb 167 h.): dijetari i Damaskut n\u00eb fikh dhe myftiu i tij pas imam Evzaiut (Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb!). P\u00ebr t\u00eb Hakimi (Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb!) thoshte: \u201cN\u00eb l\u00ebmin e fikhut ishte sikur imam Maliku p\u00ebr banor\u00ebt e Hixhazit.\u201d<a href=\"#_ftn8\" name=\"_ftnref8\"><sup>[8]<\/sup><\/a><\/p>\n<p><em>Ebu Is\u2019hak Fazariu<\/em> (vdiq m\u00eb 186 h.): imam, haf\u00ebz dhe luft\u00ebtar i dalluar. Imam Shafiu (Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb!) thoshte: \u201cN\u00eb histori nuk ka lib\u00ebr m\u00eb t\u00eb mir\u00eb se libri i Ebu Is\u2019hakut.\u201d<\/p>\n<p>Ebu Hatimi (Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb!) thoshte: \u201cDijetar\u00ebt jan\u00eb t\u00eb nj\u00eb mendimi se Ebu Is\u2019hak Fazariu llogaritet nga imam\u00ebt prej t\u00eb cil\u00ebve merret dija.\u201d<a href=\"#_ftn9\" name=\"_ftnref9\"><sup>[9]<\/sup><\/a><\/p>\n<p><em>Velid ibn Muslim Dimeshkiu <\/em>(vdiq m\u00eb 195 h.): imam, haf\u00ebz dhe dijetar i Damaskut n\u00eb koh\u00ebn e vet. Dallohej me kuptimin e dijes dhe nx\u00ebnien p\u00ebrmendsh t\u00eb haditheve. Dijetari Ahmed ibn Hanbeli (Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb!) thoshte: \u201cNuk kam takuar n\u00eb mesin e banor\u00ebve t\u00eb Shamit m\u00eb t\u00eb men\u00e7ur se Velid ibn Muslimin.\u201d<a href=\"#_ftn10\" name=\"_ftnref10\"><sup>[10]<\/sup><\/a><\/p>\n<p><em>Ebu Sulejman Daraniu<\/em> (vdiq m\u00eb 205 h.): dijetar dhe asket i dalluar.<\/p>\n<p><em>Abdullah ibn Dhekvani<\/em> (vdiq m\u00eb 242 h.): lexues i njohur i Kuranit n\u00eb Damask, imam i Xhamis\u00eb Emevite. Ebu Zura Dimeshkiu (Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb!) thoshte: \u201cMendoj se, p\u00ebr mua, n\u00eb koh\u00ebn e Abdullah ibn Dhekvanit nuk kishte lexues m\u00eb t\u00eb mir\u00eb as n\u00eb Irak e as n\u00eb Hixhaz, as n\u00eb Sham e as n\u00eb Egjipt, madje as n\u00eb Horasan.\u201d<a href=\"#_ftn11\" name=\"_ftnref11\"><sup>[11]<\/sup><\/a><\/p>\n<p><em>Hisham ibn Amari<\/em> (vdiq m\u00eb 245 h.): hoxha, hatibi, lexuesi i Kuranit, dijetari i hadithit dhe myftiu i Damaskut. Ishte nj\u00ebri prej hoxhallar\u00ebve t\u00eb imam Buhariut, Ebu Davudit dhe Nesaiut, e t\u00eb tjer\u00ebve.<\/p>\n<p><em>Duhejm Abdurrahman ibn Ibrahim Dimeshkiu<\/em> (vdiq m\u00eb 245 h.): gjykat\u00ebs, imam n\u00eb fe, dijetar i fikhut, haf\u00ebz, dijetar i hadithit n\u00eb Sham dhe kadiu i qytetit Taberije.<\/p>\n<p><em>Ebu Zura Dimeshkiu <\/em>(vdiq m\u00eb 280 h.): imam dhe haf\u00ebz, dijetar i hadithit n\u00eb Sham, autor i librit t\u00eb historis\u00eb dhe jet\u00ebshkrimit t\u00eb transmetuesve t\u00eb haditheve.<\/p>\n<p><em>Ebu Abduleala ibn Mus\u2019hir Gasaniu<\/em> (vdiq m\u00eb 218 h.): hoxha i Shamit, dijetari i shkencave t\u00eb hadithit, betejave dhe gjenealogjis\u00eb. Jahja ibn Meini (Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb!) thot\u00eb: \u201cPrej dit\u00ebs kur dola prej Bagdadit dhe m\u00eb von\u00eb u ktheva s\u00ebrish, nuk kam par\u00eb sikur Ebu Mus\u2019hiri.\u201d<a href=\"#_ftn12\" name=\"_ftnref12\"><sup>[12]<\/sup><\/a><\/p>\n<p><em>Muhamed ibn Auf Taij Humsiu<\/em> (vdiq m\u00eb 272 h.): dijetar i hadithit n\u00eb Sham. Imam Ahmed ibn Hanbeli (Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb!) thoshte: \u201cQe dyzet vjet n\u00eb Sham nuk ka pasur dijetar si Muhamed ibn Aufi.\u201d<a href=\"#_ftn13\" name=\"_ftnref13\"><sup>[13]<\/sup><\/a><\/p>\n<p><em>Ebu Kasim Taberaniu<\/em> (vdiq m\u00eb 360 h.): imam, haf\u00ebz, k\u00ebrkues i dijes n\u00ebp\u00ebr tokat islame, dijetar i shkenc\u00ebs s\u00eb hadithit, autori i tre librave t\u00eb njohur t\u00eb hadithit \u201cEl Mu\u2019xhem\u201d.<\/p>\n<p><em>Abdullah ibn Atije Dimeshkiu<\/em> (vdiq m\u00eb 383 h.): lexues i njohur i Kuranit dhe komentues i Kuranit. Thuhej se i dinte p\u00ebrmendsh pes\u00ebdhjet\u00eb mij\u00eb vargje poetike p\u00ebr t\u2019u argumentuar me to rreth kuptimeve t\u00eb Kuranit dhe gjuh\u00ebs arabe.<\/p>\n<p><em>Nasr ibn Ibrahim Makdisi<\/em> (vdiq m\u00eb 490 h.): imami dhe hoxha i medhehbit shafi n\u00eb Sham n\u00eb koh\u00ebn e tij.<\/p>\n<p><em>Muhamed ibn Tahir ibn Kajsarani Makdisiu<\/em> (vdiq m\u00eb 507 h.): imam dhe haf\u00ebz i njohur, historian dhe k\u00ebrkues i dituris\u00eb, autor i librit \u201cEtrafu el Garaibi vel Efrad\u201d dhe \u201cEtraf el Kutub es Sitte\u201d, e shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb.<\/p>\n<p><em>Ebu Kasim ibn Asakiri<\/em> (vdiq m\u00eb 571 h.): dijetari i Shamit n\u00eb shkenc\u00ebn e hadithit dhe historis\u00eb, autori i librit \u201cTarih Dimeshk\u201d.<\/p>\n<p><em>Abdulganij Makdisiu<\/em> (vdiq m\u00eb 600 h.): imam dhe haf\u00ebz i dalluar, autor i librit \u201cUmdetu el Ehkam\u201d dhe \u201cEl Kemal fi Esma er Rixhal\u201d.<\/p>\n<p><em>Ibn Kudame Makdisi<\/em> (vdiq m\u00eb 620 h.): imam dhe dijetar i fikhut, muxhtehid dhe dijetar i madh i medhehbit hanbeli n\u00eb koh\u00ebn e vet, autor i enciklopedis\u00eb n\u00eb fikh \u201cEl Mugni\u201d.<\/p>\n<p><em>Jakut ibn Abdullah Makdisi<\/em> (vdiq m\u00eb 626 h.): dijetar dhe historian, gjuh\u00ebtar dhe poet, autor i librit \u201cMu\u2019xhem el Buldan\u00a0\u201d dhe \u201cMu\u2019xhem el Udeba\u201d.<\/p>\n<p><em>Ibn Ebu Demi<\/em> (vdiq m\u00eb 642 h.): imam dhe historian, prej dijetar\u00ebve shafit\u00eb. Gjykat\u00ebs n\u00eb Hama. Lindi dhe vdiq n\u00eb Hama, mori dije n\u00eb Bagdad e n\u00eb vende t\u00eb tjera, autor i librit \u201cEtika e gjykat\u00ebsit\u201d.<\/p>\n<p><em>Dijaudin Makdisiu<\/em> (vdiq m\u00eb 643 h.): imam, haf\u00ebz i Kuranit dhe njoh\u00ebs i mir\u00eb i haditheve. Autor i librit \u201cEhadith el Muhtare\u201d. Nd\u00ebrtoi n\u00eb Damask Medresen\u00eb \u201cDarul Hadith Ed Dajaije \u00a0el Muhamedije\u201d dhe gjith\u00eb librat e tij i la vak\u00ebf n\u00eb k\u00ebt\u00eb medrese.<\/p>\n<p><em>Ibn Salahu<\/em> (vdiq m\u00eb 643 h.): imam, dijetar i fikhut dhe hadithit. U angazhua me m\u00ebsimdh\u00ebnie n\u00eb Medresen\u00eb \u201cSalahije\u201d n\u00eb Bejtul Makdis, e m\u00eb pas n\u00eb \u201cDarul Hadith\u201d n\u00eb Damask.<\/p>\n<p><em>Ebu Berekat Mexhdudin ibn Tejmija<\/em> (vdiq m\u00eb 652 h.): gjyshi i dijetarit t\u00eb madh, Ibn Tejmijes. Imam, dijetar n\u00eb shkencat e fikhut, hadithit dhe tefsirit. Autor i librit \u201cEl Munteka min ehadithil ehkam\u201d dhe \u201cEl Muharer\u201d.<\/p>\n<p><em>Alemudin Sahavi Dimeshkiu<\/em> (vdiq m\u00eb 657 h.): hoxha i lexuesve t\u00eb Kuranit, imam n\u00eb gjuh\u00ebn arabe, njoh\u00ebs i mir\u00eb i gjuh\u00ebs, dijetar i fikhut dhe myfti, dallohej n\u00eb shkenc\u00ebn e tefsirit.<\/p>\n<p><em>El Iz ibn Abduselami<\/em> (vdiq m\u00eb 660 h.): imam n\u00eb shkenc\u00ebn e fikhut. Njoh\u00ebs i mir\u00eb i shkencave t\u00eb tefsirit, fikhut dhe usulit derisa e arriti grad\u00ebn e muxhtehidit. Shkroi libra t\u00eb dobish\u00ebm, prej t\u00eb cil\u00ebve: \u201cEl Kavaid el Kubra dhe es Sugra\u201d.<\/p>\n<p><em>Ibn Adimi<\/em> (vdiq m\u00eb 660 h.): historian i njohur, udh\u00ebheq\u00ebs i Shamit, autor i librit \u201cBug\u2019jetu et Talebi fi tarih Halebi\u201d, dhe versioni i shkurtuar i tij \u201cZubdetul Halebi fi tarih Halebi\u201d.<\/p>\n<p><em>Ebu Shame Makdisiu<\/em> (vdiq m\u00eb 665 h.): historian, dijetar n\u00eb shkenc\u00ebn e hadithit dhe fikhut, muxhtehid, autor i librit \u201cReudetejni fi ahbar devletejni: nurije e Salahije\u201d dhe i librit \u201cEl Baith ala inkar el bidai vel hevadithi\u201d.<\/p>\n<p><em>Imam Neveviu<\/em> \u00a0(Jahja ibn Sheref Neveviu) (vdiq m\u00eb 676 h.): imam, dijetar i fikhut, muxhtehid i dalluar, asket i madh, autor i shum\u00eb librave, ku nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb njohurit: \u201cEl Mexhmua\u201d, \u201cRijadu Salihin\u201d, \u201cEl Edhkar\u201d.<\/p>\n<p><em>Ibn Halikani<\/em> (vdiq m\u00eb 681 h.): historian, dijetar i fikhut, autor i librit \u201cVefejat el Eajan\u201d.<\/p>\n<p><em>Ibn Buhari Makdisiu<\/em> (vdiq m\u00eb 690 h.): dijetar i hadithit dhe bart\u00ebs i thell\u00eb i dijes. Ibn Tejmija (Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb!) thoshte: \u201cGjoksi m\u00eb zgjerohet kur mes meje dhe Pejgamberit \ufdfa e fus n\u00eb hadith Ibn Buhariun.\u201d<a href=\"#_ftn14\" name=\"_ftnref14\"><sup>[14]<\/sup><\/a><\/p>\n<p><em>Shemsudin Bali <\/em>(vdiq m\u00eb 709 h.): imam, dijetar i fikhut hanbeli, dijetar i hadithit dhe i gjuh\u00ebs arabe, autor i librit \u201cEl Mutliu ala ebvab el Mukni\u201d, ku i sqaron fjal\u00ebt e panjohura q\u00eb i p\u00ebrdorin dijetar\u00ebt e medhehbit hanbeli n\u00eb kuptimin e medhehbit. Lindi dhe u rrit n\u00eb Balebek. M\u00eb von\u00eb jetoi n\u00eb Damask dhe vdiq n\u00eb Kajro.<\/p>\n<p><em>Ibn Tejmija <\/em>(vdiq m\u00eb 728 h.): shejhulislami, imami, muxhtehidi, dijetar i fikhut dhe i tefsirit, sh\u00ebmb\u00eblltyr\u00eb p\u00ebr t\u2019u ndjekur n\u00eb dije dhe devotshm\u00ebri.<\/p>\n<p><em>Ebu el Fida Ismail ibn Ali<\/em> (vdiq m\u00eb 732 h.): historian dhe gjeograf i njohur, autor i librit \u201cMuhtesar fi ahbar el besher\u201d, i njohur si \u201cTarih Ebu el Fida\u201d.<\/p>\n<p><em>Bedrudin ibn Xhema\u2019<\/em> (vdiq m\u00eb 733 h.): dijetar i fikhut dhe hadithit, gjykat\u00ebs, autor i librit t\u00eb njohur \u201cTedhkiretu Samiu vel Mutekelim fi adabil Alimi vel Mutealimi\u201d dhe i librit \u201cEl Menhelu er Revij fi Muhtesar Ulumil Hadith en Nebevij\u201d. U angazhua si ligj\u00ebrues n\u00eb Kuds e gjykat\u00ebs n\u00eb Egjipt dhe Sham. Ishte gjykat\u00ebs i dalluar, fetar i mir\u00eb, adhurues i denj\u00eb dhe asket.<\/p>\n<p><em>Alemudin Berzaliu<\/em> (vdiq m\u00eb 739 h.): historian i Shamit, haf\u00ebz dhe dijetar i hadithit.<\/p>\n<p><em>Ebu Haxhaxh El Mizij<\/em> (vdiq m\u00eb 742 h.): imam, haf\u00ebz dhe dijetar i hadithit, autor i librit \u201cTehdhibu el Kemal\u201d.<\/p>\n<p><em>Ibn Abdulhadi<\/em> (vdiq m\u00eb 744 h.): imam dhe dijetar i hadithit, dijetar i medhehbit hanbeli, autor i librit \u201cEl Muharer\u201d dhe i librit \u201cEl Ukud ed Durije\u201d.<\/p>\n<p><em>Shemsudin Dhehebiu<\/em> (vdiq m\u00eb 748 h.): imam, autor i librit \u201cSijeru Ealamu en Nubela\u201d dhe \u201cTarihul Islam\u201d.<\/p>\n<p><em>Semin el Halebij<\/em> (vdiq m\u00eb 756 h.): imam, dijetar i tefsirit, gjuh\u00ebtar, dijetar i medhehbit shafit. Banor i Halebit, m\u00eb von\u00eb e mori p\u00ebr vendbanim Kajron, autor i librit \u201cEd Duru el Mesun min ulumi kitabil meknun\u201d, q\u00eb e trajton tem\u00ebn e analizave gramatikore t\u00eb Kuranit.<\/p>\n<p><em>Tekijudin Subkij<\/em> (vdiq m\u00eb 756 h.): dijetar shafit, njoh\u00ebs i mir\u00eb i fikhut dhe usuli fikhut, gjuh\u00ebtar, haf\u00ebz dhe lexues i njohur i Kuranit.<\/p>\n<p><em>Ibn Muflihu<\/em> (vdiq m\u00eb 763 h.): imam, dijetar i njohur i fikhut, autor i librave \u201cEl Furu\u201d dhe \u201cEl Adab\u00a0 esh Sher\u2019ije\u201d.<\/p>\n<p><em>Ibn Kajimi<\/em> (vdiq m\u00eb 751 h.): imam, haf\u00ebz, dijetar i fikhut, muxhtehid, autori i shum\u00eb librave, nd\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt: \u201cZadul Mead\u201d, \u201cIalam el Muvekiin\u201d, \u201cMedarixhus Salikin\u201d.<\/p>\n<p><em>Ebu Seid Salahudin Kejkeledij<\/em> (vdiq m\u00eb 761 h.): dijetar i njohur i fikhut dhe usulit, i dalluar n\u00eb shkenc\u00ebn e haditheve dhe njohjen e transmetuesve t\u00eb haditheve. Prej librave t\u00eb tij \u201cEl Mexhmua el Mudhhib fi Kavaid el Medhheb\u201d dhe \u201cTelkihu el Fuhumi fi sijagi el umumi\u201d.<\/p>\n<p><em>Salahudin Safedij <\/em>\u00a0vdiq m\u00eb 764 h.): poet dhe historian, autor i librit \u201cEl Vafij el Vefajat\u201d.<\/p>\n<p><em>Ibn Kethiri<\/em> (vdiq m\u00eb 764 h.): imam, dijetar i shkenc\u00ebs s\u00eb tefsirit dhe fikhut, historian, autor i \u201cTefsir Ibn Kethir\u201d, \u201cEl Bidaje ve en Nihaje\u201d etj.<\/p>\n<p><em>Muhamed ibn Shakir Kutubi<\/em> (vdiq m\u00eb 764 h.): historian, autor i librit \u201cFevat el Vefajat\u201d.<\/p>\n<p><em>Ibn Rexheb el Hanbelij<\/em> (vdiq m\u00eb 795 h.): imam, dijetar i hadithit dhe fikhut, autor i librave \u201cXhamiu el Ulumi vel Hikemi\u201d, \u201cSherh Ilel et Tirmidhij\u201d, e shum\u00eb librave t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb dobish\u00ebm.<\/p>\n<p><em>Ibn Xhezeriu<\/em> (vdiq m\u00eb 833 h.): hoxha i lexuesve t\u00eb Kuranit n\u00eb koh\u00ebn e tij, autor i librave: \u201cEn Neshru fil Kiraat el Asher\u201d, \u201cEl Mukadime el Xhezerije\u201d etj. N\u00eb Damask e themeloi shkoll\u00ebn e vet, t\u00eb cil\u00ebn e em\u00ebrtoi \u201cDarul Kuran\u201d.<\/p>\n<p><em>Ibn Lehham el Bali<\/em> (vdiq m\u00eb 803 h.): dijetar i shkenc\u00ebs s\u00eb fikhut, autor i librave: \u201cEl Ahbar el Ilmije fi Ihtijarat shejh Tekijudin Ibn Tejmije\u201d, \u201cEl Muhtesar fi usuli Fikh\u201d, \u201cEl Kavaid\u201d. Lindi n\u00eb qytetin Balebek.<\/p>\n<p><em>El Burhan el Halebi <\/em>(vdiq m\u00eb 841 h.): dijetar i njohur i hadithit, prej dijetar\u00ebve t\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb medhehbit shafit, hoxha i qytetit Alepo, autor i librit \u201cEl Igtibat bi men \u00a0rumije min er ruvati bi ihtilat\u201d.<\/p>\n<p><em>Burhanudin Bikaiu<\/em> (vdiq m\u00eb 885 h.): autor i librit t\u00eb tefsirit \u201cNudhum ed Durer fi tenasub el ajeti ve es suveri\u201d. Prejardhjen e kishte prej vendit Bikaa n\u00eb Liban.<\/p>\n<p><em>Ebu Hasen Merdaviu<\/em> (vdiq m\u00eb 885 h.): imam, merrej me \u00e7\u00ebshtjen e fetvave dhe m\u00ebsimdh\u00ebnien e Kuranit n\u00eb Damask e Egjipt. Prej librave t\u00eb tij \u00ebsht\u00eb \u201cEl Insaf fi marifeti er raxhih minel hilaf\u201d, e shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb. Ishte dijetar i p\u00ebrpikt\u00eb, njoh\u00ebs i shum\u00eb i fushave t\u00eb shkencave fetare, autor i shum\u00eb librave q\u00eb sqaronin t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn, i devotsh\u00ebm dhe asket.<\/p>\n<p><em>Nexhmudin G<\/em>aziu (vdiq m\u00eb 1061 h.): historian, dijetar i shkenc\u00ebs s\u00eb hadithit dhe fikhut, autor i librit \u201cEl Kevakib es Saira fi teraxhum Eajan el miatu el ashere\u201d.<\/p>\n<p><em>Ibn Imadi<\/em> (vdiq m\u00eb 1087 h.): historian, dijetar i fikhut, autor i librit \u201cShedherat edh Dheheb fi ahbar men dheheb\u201d.<\/p>\n<p><em>Abdulkadir Teglibi<\/em> (vdiq m\u00eb 1135 h.): dijetar i madh i medhehbit hanbeli, autor i librit \u201cNejlu Mearib sherh Delilu et Talib\u201d.<\/p>\n<p><em>Mustafa Ruhejbani<\/em>\u00a0 (vdiq m\u00eb 1243 h.): dijetar n\u00eb fikh i medhehbit hanbeli, autor i librit \u201cMetalibu Uli en Nuha fi sherh gajetu el Munteha\u201d.<\/p>\n<p><em>Ibn Abidin el Hanefiu<\/em> (vdiq m\u00eb 1252 h.): dijetar i njohur i fikhut n\u00eb tokat e Shamit, imam n\u00eb medhhebin hanefi n\u00eb koh\u00ebn e vet. Lindi dhe nd\u00ebrroi jet\u00eb n\u00eb Damask. Nj\u00eb prej librave t\u00eb njohur t\u00eb tij \u00ebsht\u00eb \u201cReddu el Muhtar ala ed Dur el Muhtar\u201d.<\/p>\n<p><em>Hamid el Attari<\/em> (vdiq m\u00eb 1263 h.): dijetar i hadithit dhe tefsirit.<\/p>\n<p><em>Tahir Xhezairi<\/em> (vdiq m\u00eb 1268 h.): dijetar i fikhut dhe hadithit, myfti.<\/p>\n<p><em>Abduselam Shatiu<\/em> (vdiq m\u00eb 1295 h.): imam i hanbelinjve n\u00eb Xhamin\u00eb Emevite n\u00eb Damask.<\/p>\n<p>&#8211; Edhe p\u00ebrgjat\u00eb shekullit kat\u00ebrmb\u00ebdhjet\u00eb hixhri u dalluan dijetar\u00eb t\u00eb njohur, prej t\u00eb cil\u00ebve:<\/p>\n<p><em>Selim el Attari<\/em> (vdiq m\u00eb 1307 h.): dijetar n\u00eb fikh dhe hadith.<\/p>\n<p><em>Xhemaludin K<\/em>asimi (vdiq m\u00eb 1332 h.): alamet hoxha i Shamit.<\/p>\n<p><em>Abdulkadir ibn Bedran Dumi<\/em> (vdiq m\u00eb 1346 h.): dijetar i fikhut hanbeli.<\/p>\n<p><em>Bedrudin el<\/em> <em>Haseni<\/em> (vdiq m\u00eb 1354 h.): dijetar i madh n\u00eb hadith.<\/p>\n<p><em>Muhamed Rashid Rida<\/em> (vdiq m\u00eb 1354 h.): themelues i revist\u00ebs s\u00eb njohur \u201cEl Minar\u201d.<\/p>\n<p><em>Mustafa Galajini <\/em>(vdiq m\u00eb 1364 h.): poet, gjuh\u00ebtar i njohur.<\/p>\n<p><em>Muhamed Ragib Tabahu<\/em> (vdiq m\u00eb 1370 h.): historian i Alepos.<\/p>\n<p><em>Muhamed Kurd Aliu<\/em> (vdiq m\u00eb 1372 h.): themelues i Institutit Shkencor Arab n\u00eb Damask.<\/p>\n<p><em>Muhibudin Hatibi<\/em> (vdiq m\u00eb 1389 h.): pronar i Bibliotek\u00ebs Selefite n\u00eb Kajro.<\/p>\n<p><em>Hajrudin Z<\/em>irikliu (vdiq m\u00eb 1396 h.): autor i librit \u201cEl Alam\u201d.<\/p>\n<p><em>Ahmed Zerka<\/em> (vdiq m\u00eb 1357 h.): dijetar i fikhut dhe usulit.<\/p>\n<p><em>Muhamed Ali Dikri<\/em> (vdiq m\u00eb 1362 h.).<\/p>\n<p><em>Mustafa Sibai<\/em> (vdiq m\u00eb 1384 h.).<\/p>\n<p><em>Muhamed Mahmud Hamidi<\/em> (vdiq m\u00eb 1389 h.).<\/p>\n<p><em>Muhamed Behxhet Bejtari<\/em> (vdiq m\u00eb 1396 h.): gjuh\u00ebtar dhe thirr\u00ebs i njohur.<\/p>\n<p><em>Muhamed Emin Misriu<\/em> (vdiq m\u00eb 1397 h.): dijetar i njohur.<\/p>\n<p><em>Hasen Habeneke Mejdaniu<\/em> (vdiq m\u00eb 1398 h.): edukator dhe hoxh\u00eb i njohur.<\/p>\n<p><em>Ali Tantavi<\/em> (vdiq m\u00eb 1420 h.): letrar dhe dijetar i njohur.<\/p>\n<p><em>Mustafa ibn Ahmed<\/em> Zerkai (vdiq m\u00eb 1420 h.).<\/p>\n<p><em>Muhamed Nasirudin Albani<\/em> (vdiq m\u00eb 1420 h.): dijetar i Shamit n\u00eb hadith.<\/p>\n<p><em>Abdulganij Dikri<\/em> (vdiq m\u00eb 1423 h.).<\/p>\n<p><em>Abdulkad\u00ebr Arnauti<\/em> (vdiq m\u00eb 1429 h.): dijetar i njohur.<\/p>\n<p><em>Mustafa Seid Hani<\/em> (vdiq m\u00eb 1429 h.).<\/p>\n<p><em>Muhamed Sulejman Eshkari<\/em> (vdiq m\u00eb 1430 h.).<\/p>\n<p><em>Abdurrahman Bani<\/em>\u00a0 (vdiq m\u00eb 1432 h.).<\/p>\n<p><em>Omer Sulejman Eshkari<\/em> (vdiq m\u00eb 1433 h.).<\/p>\n<p>E shum\u00eb dijetar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb. Pra, Shami \u00ebsht\u00eb tok\u00eb e dijes dhe dijetar\u00ebve n\u00eb \u00e7do koh\u00eb dhe shekull. Nuk dihet t\u00eb ket\u00eb kaluar nj\u00eb koh\u00eb ose shekull pa dijetar\u00eb dhe hoxhallar\u00eb q\u00ebkurse mysliman\u00ebt e \u00e7liruan Damaskun. Dija e tyre u p\u00ebrhap n\u00eb \u00e7do cep t\u00eb bot\u00ebs islame dhe mysliman\u00ebt vazhdojn\u00eb t\u00eb marrin prej dijes s\u00eb tyre derisa t\u00eb ndodh\u00eb Kiameti.<\/p>\n<p>O Allah, ktheja Shamit krenarin\u00eb dhe namin e tij, forcoji banor\u00ebt e tij dhe b\u00ebje minare t\u00eb dijes e dijetar\u00ebve, ashtu si\u00e7 ishte e njihej m\u00eb her\u00ebt!<\/p>\n<p>Muhamed el Munexhidi<\/p>\n<p>Nga arabishtja: Irfan JAHIU<\/p>\n<p>(Pjes\u00eb nga libri: LUM P\u00cbR SHAMIN! \u2013 i p\u00ebrkthyer n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> \u201cMeshahir Ulema el Emsar\u201d (1\/84).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> \u201cTarih Dimeshk\u201d, Ibn Asakiri (1\/327).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a> \u201cSijer Ealam En Nubela\u201d (4\/282).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a> \u201cSijer Ealam En Nubela\u201d (4\/285).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a> \u201cSijer Ealam En Nubela\u201d (5\/90).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a> \u201cTarih Dimeshk\u201d (60\/197), \u201cSijer Ealam En Nubela\u201d (5\/155).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a> \u201cSijer Ealam En Nubela\u201d (5\/433).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a> \u201cTarih Dimeshk\u201d (21\/193), \u201cTedhkiretu Hufadh\u201d (1\/161).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">[9]<\/a> \u201cSijer Ealam En Nubela\u201d (8\/539).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref10\" name=\"_ftn10\">[10]<\/a> \u201cTedhkiretu Hufadh\u201d (1\/221), \u201cSijer Ealam En Nubela\u201d (9\/211).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref11\" name=\"_ftn11\">[11]<\/a> \u201cMarifetu el Kura el Kibar\u201d (1\/199).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref12\" name=\"_ftn12\">[12]<\/a> \u201cTedhkiretu Hufadh\u201d (1\/279), \u201cSijer Ealam En Nubela\u201d (10\/228).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref13\" name=\"_ftn13\">[13]<\/a> \u201cTedhkiretu Hufadh\u201d (2\/121), \u201cSijer Ealam En Nubela\u201d (12\/613).<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref14\" name=\"_ftn14\">[14]<\/a> \u201cShedherat edh Dheheb\u201d, Ibn Imadi (5\/414), \u201cEl Ealam\u201d (4\/257).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shami p\u00ebrgjat\u00eb historis\u00eb vazhdoi t\u00eb jet\u00eb feneri i dijes dhe dijetar\u00ebve. \u00c7doher\u00eb ishte t\u00ebrheq\u00ebs dhe josh\u00ebs p\u00ebr dijetar\u00ebt. Merrnin rrug\u00eb t\u00eb gjata p\u00ebr ta vizituar e p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb dije, prej koh\u00ebs s\u00eb sahab\u00ebve e deri n\u00eb dit\u00ebt e sotme. Ibn Hibani (Allahu e m\u00ebshiroft\u00eb) thot\u00eb: \u201cShami \u00ebsht\u00eb vendi i pejgamber\u00ebve e i lajm\u00ebtar\u00ebve t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":7981,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,4,22,6,67],"tags":[],"class_list":{"0":"post-7980","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-c95-ahlak","8":"category-c86-akide","9":"category-c82-artikuj","10":"category-c96-davet","11":"category-te-zgjedhura"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7980","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7980"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7980\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7982,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7980\/revisions\/7982"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7981"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7980"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7980"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/shkollaislame.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7980"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}