ZGJIDHE ATË QË KA FE, TË LUMSHIN DUART!
Alkame tregon: “Othmani e takoi Abdullah ibn Mesudin (Allahu qoftë i kënaqur me të!), teksa unë isha me të, e i tha: “O Ebu Abdurrahman, kam një punë me ty!” Pasi u vetmuan, Othmani i tha: “A dëshiron të të martojmë me një beqare, që do të ta rikujtojë rininë?” Meqë Abdullahu nuk kishte nevojë për martesë, mua ma bëri me shenjë dhe më tha: “O Alkame (eja)!” Unë iu afrova, e ai ishte duke i thënë (Othmanit): “Pasi po e thua këtë, Pejgamberi ﷺ na ka thënë: “O ju rini, ai që i ka mundësitë, le të martohet. Ndërkaq, ai që nuk i ka mundësitë, le të agjërojë, sepse agjërimi ia shuan epshin.”[1]
Imam Neveviu (Allahu e mëshiroftë!) thotë: “Dijetarët tregojnë se fjala “mundësi”, që u përmend në hadith i përmban dy kuptime: kuptimin “mundësi materiale për martesë” dhe kuptimin “marrëdhënie intime”. Të dyja kuptimet kthehen te një domethënie e përbashkët, por më e sakta në këtë rast është kuptimi “marrëdhënie intime”, që i bie të kuptohet se, kush ka mundësi materiale që ia lehtësojnë atij martesën e t’i mundësohen marrëdhëniet intime me bashkëshorten, le të martohet. Ndërkaq, kush nuk ka mundësi materiale të martohet dhe kjo ia pamundëson atij kontaktin intim, le të agjërojë, sepse agjërimi ia shuan epshin njësoj siç ndikon tredhja.
Fjala arabe “el vixha”, që u përmend në hadith, kuptimin e ka tredhje, që nënkupton këtu se agjërimi e shuan epshin dhe mbron nga e keqja e tij ashtu siç ndikon tredhja.
Hadithi sqaron se martesa kërkohet prej atij që i ka mundësitë materiale dhe aftësitë fizike për marrëdhënie intime. Këtu pajtohen të gjithë dijetarët.
Ndërkaq, fjalët e Pejgamberit ﷺ në hadithin: “Kush largohet nga tradita ime nuk është prej meje”; e kanë kuptimin se, kush largohet nga tradita ime, duke hequr dorë nga martesa e jo pse nuk beson në traditën time.”
Aishja i tregon se Pejgamberi ﷺ ka thënë: “Martesa është nga tradita ime e ai që nuk punon sipas traditës sime nuk është prej meje. Martohuni, sepse unë do të krenohem me ju para umeteve të tjera në Ditën e Kiametit. Ai që i ka mundësitë të martohet, le të martohet, e ai që nuk mundet, le të kapet për agjërimin, sepse agjërimi ia shuan epshin.”[2]
Makil ibn Jesari h tregon për një burrë se erdhi te Pejgamberi ﷺ dhe i tha: “Kam gjetur një grua të bukur dhe që ka familje të mirë, por nuk lind fëmijë: a ta martoj atë?” Pejgamberi ﷺ tha: “Jo.” Më vonë erdhi sërish dhe e mori të njëjtën përgjigje. Prapë erdhi për të tretën herë, e në atë rast Pejgamberi ﷺ tha: “Martoni ato gra që janë të dashura dhe që lindin shumë fëmijë, sepse unë do të krenohem me ju para umeteve të tjera në Ditën e Kiametit.”[3]
Imam Gazaliu (Allahu e mëshiroftë!) thotë: “Ibn Abasi h ka thënë: “Nuk plotësohet përkushtimi (adhurimi i Zotit) derisa njeriu të martohet.” Fjalët e tij lënë të kuptohet se martesën e llogariti pjesë të përkushtimit dhe vepër që e plotëson atë. Por, me sa duket, qëllimi i tij ka qenë se zemra nuk i shpëton vrullit të epshit vetëm se me anë të martesës, ndërsa përkushtimi nuk plotësohet vetëm se atëherë kur zemra lirohet dhe i përkushtohet Allahut. Për këtë shkak i mblidhte nxënësit e tij, Ikrimen, Kurejbin e të tjerët, dhe u thoshte: ‘Nëse dëshironi të martoheni, më tregoni, që t’ju martoj, sepse robi, nëse bën zina, i largohet imani nga zemra tij’.”[4]
Enes ibn Maliku h përcjell se Pejgamberi ﷺ ka thënë: “Atë që Allahu e begaton me grua të ndershme, tashmë e ka përkrahur në gjysmën e imanit të tij. Andaj, le t’ia ketë frikën Allahut në gjysmën tjetër.”[5]
Imam Munaviu (Allahu e mëshiroftë!) në komentin e këtij hadithi thotë: “Kjo, për shkak se fatkeqësia më e madhe që e cenon fenë është: epshi i barkut dhe epshi i organit. Me martesën e gruas së ndershme arrihet të mbrohet nderi dhe të mos bihet në zina. Kjo është gjysma parë. Mbetet gjysma e dytë: epshi i barkut, me ç’rast e këshilloi me devotshmëri, që të plotësohet fetaria dhe të arrihet përqendrimi tij në fe. Ky udhëzim është më me prioritet se thënia e disave: “Gruaja e ndershme e pengon burrin e saj nga shëmtia e jashtme.” E përcaktoi “gruaja të jetë e ndershme”, sepse gratë e tjera, edhe nëse ia mbrojnë nderin dhe nuk e lënë të bjerë në zina, megjithatë ekziston mundësi e madhe ta fusin në ngatërresa dhe në përftimin e pasurisë në haram.
Gruan e llogariti begati dhe furnizim, se sikundërqë njeriu përfiton nga furnizimi me ushqim e pije për të larguar urinë, ashtu me martesë e largon mallin e marrëdhënieve.
Ibn Haxheri (Allahu e mëshiroftë!) në librin e tij “Fet’hul Barij”, te hadithi numër 5065, pohon: “Hadithi, edhe pse ka dobësi, rrugët e shumta të këtyre haditheve tregojnë se ka bazë: motivimi për martesë, mirëpo për atë që ka aftësi trupore për marrëdhënie.”[6]
Prej dobive që i sjell martesa është edhe ajo e shfryrjes së epshit në hallall duke u shpërblyer madje për të.
Pejgamberi ﷺ thotë: “… dhe marrëdhënia intime (me gratë tuaja) është sadaka.”
– O i Dërguari i Allahut, a ndodh që të shpërblehemi edhe kur e realizojmë epshin tonë?! – thanë ata.
– Sikur ta bënte në haram, a do të kishte mëkat? Rrjedhimisht, kur ta bëjë në hallall, do të ketë shpërblim, – tha Pejgamberi ﷺ.”[7]
Imam Neveviu (Allahu e mëshiroftë!) thotë: “Hadithi është argument se gjërat e lejuara nëpërmjet nijetit të sinqertë shndërrohen në adhurime, me ç’rast këtu marrëdhënia intime shndërrohet në adhurim nëse nijetin e ka ta plotësojë hakun e bashkëshortes në shtrat e të kujdeset për nevojat e saj trupore sipas urdhrave të Allahut, ose të kërkojë fëmijë të ndershëm, të ruajë nderin e tij ose nderin e gruas së tij, të largohen nga shikimi në haram ose të largohen nga të menduarit rreth haramit ose dëshirës për të shkuar pas tij ose qëllime të tjera të drejta dhe të shëndosha.”[8]
Allahu, nëpërmjet gjuhës së Pejgamberit ﷺ, i garantoi përkrahje atij i cili dëshiron ta ruajë nderin e tij me martesë.
Ebu Hurejra h përcjell se Pejgamberi ﷺ ka thënë: “Allahu e merr përsipër t’i përkrahë tre persona: luftëtarin në rrugë të Allahut, skllavin që dëshiron ta blejë lirinë e tij dhe atë që do martesë për ta ruajtur nderin e tij.”[9]
Imam Neveviu (Allahu e mëshiroftë!) në komentin e këtij hadithi thotë:
“Allahu e merr përsipër t’i përkrahë tre persona”; do të thotë se Allahu ia detyroi Vetes përkrahjen e tyre për shkak të premtimit të Tij.
“Luftëtarin në rrugë të Allahut”; duke ia lehtësuar luftën si shkaqet dhe mjetet e nevojshme.
“Robin që dëshiron ta blejë lirinë e tij”; duke ia lehtësuar borxhin te padroni për ta blerë lirinë e tij.
“Atë që do martesë për ta ruajtur nderin e tij”; që të mbrohet të mos bjerë në zina.
Imam Tibi (Allahu e mëshiroftë!) thotë: “Këto gjëra janë të rënda, njeriun e mbingarkojnë dhe ia rëndojnë barrën. Sikur të mos ishte përkrahja e Allahut, njeriu nuk do të mund t’i realizonte. Më e rënda prej tyre është ruajtja e nderit, sepse duhet të frenohet vrulli i epshit që është i mbjellë në brendësinë e njeriut. Epshi, nëse lirohet dhe nuk frenohet, e ul njeriun në nivelin e shtazërisë. Pra, në nivelin më të ulët të mundshëm, por, nëse kërkon të ruajë nderin me martesë dhe e përfshin atë përkrahja e Allahut, do të ngrihet në gradën e melekëve dhe në gradat më të larta.”[10]
Imam Kurtubiu (Allahu e mëshiroftë!) thotë: “Njeriu, nëse nuk ka durim t’i përballojë vështirësitë e epshit dhe fitnet e grave në këtë kohë, le të kërkojë grua fetare për martesë, për ta ruajtur fenë e tij.”
KAPU PËR MBUROJËN E FORTË
Njeriu ka raste kur nuk i ka mundësitë të martohet, ndërkohë është i urdhëruar të ruajë nderin e tij. Allahu thotë: “Ata që nuk kanë mundësi për martesë, le të përmbajnë veten, derisa Allahu t’i begatojë me dhuntinë e Tij.” (Nur, 33)
Përgjatë kohës që kërkon martesë a ka ndonjë mburojë që e mbron njeriun nga dhembja e epshit?
Po! Ajo qëndron në agjërim.
Pejgamberi ﷺ ka thënë: “O ju të rinj! Kush prej jush ka mundësi për martesë, le të martohet. E kush nuk ka mundësi për martesë, le të kapet për agjërimin, sepse ai do të jetë mburojë për të.”[11]
Ibn Kajimi (Allahu e mëshiroftë!) thotë: “I udhëzoi për tek ilaçi shërues që u paracaktua për këtë gjë. Pastaj, nëse nuk kanë mundësi për martesë, i shpërnguli tek agjërimi si alternativë, sepse ai e thyen epshin e nefsit dhe i ngushton vendkalimet e epshit. Vërtet epshi forcohet me mënyrën dhe sasinë e ngrënies së ushqimit. Sasia dhe mënyra e ngrënies nxisin në ngjalljen e epshit, ndërsa agjërimi e tkurr epshin. E kush kapet për agjërimin e vazhdueshëm, do t’i reduktohet ose do t’i humbë epshi.”[12]
Imam Kurtubiu (Allahu e mëshiroftë!) tha: “Sa më shumë që pakësohet sasia e ushqimit, aq më tepër dobësohet epshi dhe, sa më shumë që dobësohet epshi, aq më tepër pakësohen gjynahet.”
Ebu Hurejra (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton se Pejgamberi ﷺ ka thënë: “Allahu i Madhëruar ka thënë: “Agjërimi është për Mua dhe Unë shpërblej për të. Agjëruesi e lë epshin, ushqimin dhe pijen për Mua. Agjërimi është mburojë. Agjëruesi i ka dy gëzime: gëzohet kur të bëjë iftar dhe gëzohet kur ta takojë Zotin. Era e gojës së agjëruesit është më e mirë tek Allahu sesa era e myshkut (lloj parfumi).”[13]
Ebu Hurejra (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton se i Dërguari i Allahut ﷺ ka thënë: “Agjërimi është mburojë, andaj (agjëruesi) të mos flasë fjalë të ndyta e as të mos sillet me injorancë. Nëse dikush e sulmon ose e shan, le t’i thotë: “Unë jam agjërues!” – dy herë. Betohem në Atë, në Dorën e Cilit është shpirti im, se era e gojës së agjëruesit është më e mirë tek Allahu i Madhëruar sesa era e myshkut. (Allahu thotë:) “Ai e lë ushqimin, pijen dhe epshin e vet për Mua, agjërimi është për Mua dhe Unë shpërblej për të, ndërsa e mira shpërblehet dhjetëfish.”[14]
Othman ibn Ebu As Thekafiu h tregon se e ka dëgjuar Pejgamberin ﷺ të ketë thënë: “Agjërimi është mburojë nga Zjarri sikur parzmorja që e vendosni të mbroheni në luftë.”[15]
Ibn Haxheri (Allahu e mëshiroftë!) thotë: “Hadithi “Agjërimi është mburojë” ka ardhur në transmetime të tjera me disa shtojca si atë që e transmeton Seid ibn Mensuri: “mburojë nga Zjarri” dhe po ashtu atë që e shënon imam Ahmedi prej Ebu Hurejrës: “mburojë dhe fortifikatë e fortë nga Zjarri”. Këto transmetime tregojnë se agjërimi është mburojë nga zjarri i Xhehenemit. Këtë mendim e pohoi dijetari Ibn Abdulberi. Ndërkaq, autori i librit “En Nihaje” thotë se kuptimi i fjalës “mburojë” do të thotë se e mbron njeriun nga ajo që e dëmton prej epsheve.
Agjëruesi duhet të ruajë agjërimin e tij nga çdo gjë që ia prish dhe pakëson shpërblimin. Në këtë aludojnë fjalët e hadithit: “… nëse agjëron, atë ditë të mos flasë fjalë të ndyta…” E drejtë është nëse thuhet se kuptimi i “mburojës” do të thotë mburojë sipas dobisë së tij si dobësimi i epsheve. Në këtë aludojnë fjalët në hadith: “agjëruesi e lë epshin…”
Ijad Kadiu (Allahu e mëshiroftë!) thotë se kuptimi është mburojë nga gjynahet ose nga Zjarri, ose nga të gjitha këto. Imam Neveviu e pohon kuptimin se mbron nga Zjarri.”
Vërtet agjërimi është adhurim i madh, e s’ka dyshim se zbatimi i adhurimeve ia shton robit imanin dhe në këtë mënyrë e largon nga rënia në gjynahe. Shtoja këtij fakti realitetin se natyra e agjërimit duke e braktisur ushqimin dhe pijen e dobëson epshin dhe e dobëson ndikimin e shejtanit te nefsi i njeriut. Po ashtu agjërimi e edukon agjëruesin të ketë vullnet dhe dëshirë të fortë e në këtë mënyrë ato e ndihmojnë ta luftojë dhe ta mposhtë epshin duke dalë fitimtar karshi tij.
RUAJU NGA TË PATURPSHMIT DHE TË SHTHURURIT
Allahu e ndaloi shthurjen dhe të folurit me fjalë të pista. Allahu thotë: “Allahu nuk do që të thuhen hapur fjalë të këqija, përveçse nga të dëmtuarit. Allahu dëgjon dhe di gjithçka.” (Nisa, 148)
Pejgamberi ﷺ ka thënë: “Besimtari nuk shpif, nuk mallkon, nuk fol fjalë të pista dhe nuk është vulgar.”[16]
Andaj, o ti mysliman dhe myslimane:
Ruajuni nga flirti me fjalë dashurie që nxisin për në zina.
Ruajuni nga fjalët që thuhen në celular ose mesazhe a rrjete sociale dhe që e ngacmojnë brendësinë e nefsit.
Ruajuni nga bërja ose dëgjimi i shakave që përbëjnë fjalë të fëlliqura dhe i godasin veshët e të ndershmëve.
Ruajuni nga leximi i rrëfimeve dhe rasteve banale e të pakuptimta.
LARGOHU PREJ VENDEVE TË FITNES
Sot jetojmë në një shoqëri përplot fitne: reklama me pamje të ndryshme, revista, gjëra të ndaluara nëpër tregje dhe qendra tregtare, interneti, rrjetet sociale, e shumë të tjera; prandaj, për ta shpëtuar fenë, patjetër duhet të jemi të kujdesshëm.
Meditoje ngjarjen e Jusufit n me gruan e pushtetarit se si iku prej fitnes së saj. Allahu thotë: “Që të dy vrapuan nga dera dhe ajo ia shqeu këmishën atij nga mbrapa.” (Jusuf, 25)
Nuk u ndal e as priti të mendohej dy herë e të planifikonte, por iku sakaq. Natyra e epshit është që, kur trazohet, shndërrohet në fuqi që kallet brenda njeriut dhe nuk qetësohet lehtë. Vrulli i epshit vazhdon të rritet në vazhdimësi, derisa ta çojë njeriun në gjynah, përveç nëse e mbron Allahu. Andaj, kujdes e mos e ngacmo epshin duke qëndruar në vende ku ka fitne. E, nëse duhet të shkohet patjetër në vende të tilla, atëherë mundohu të qëndrosh sa më shkurt dhe të dalësh sa më shpejt prej aty.
[1] Buhariu (5065).
[2] “Sahih Sunen Ibn Maxhe” (1496).
[3] Ebu Davudi (2050), shejh Albani e saktësoi hadithin.
[4] “Ihja Ulumi ed Din” (2/23).
[5] “Sahih et Tergib” (1916), Albani e vlerësoi hadithin hasen li gajrihi.
[6] “Fejdul Kadir” Munaviu, (6/137).
[7] Muslimi (1006).
[8] “Sherh Muslim” Neveviu, hadithi numër (1006).
[9] Tirmidhiu (1655), shejh Albani e vlerësoi hadithin si të mirë në “Sahih Tirmidhiu” (1352).
[10] “Tuhfetu el Ehvedhij”, hadithi numër (1655).
[11] Buhariu (5065).
[12] “Revdatu el Muhibin” (1/219).
[13] Buhariu (7492).
[14] Buhariu (1894).
[15] “Sahih Sunen Ibn Maxhe” (1328).
[16] “Silsiletu es Sahiha” (320).
Muhamed el Munexhidi
Nga arabishtja: Irfan Jahiu
(Pjesë nga libri i përkthyer në gjuhë shqipe “BETEJA ME EPSHET”)
